IMF cảnh báo AI khiến 60% việc làm châu Âu trước rủi ro lớn

Cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo (AI) đang đứng trước nguy cơ làm trầm trọng thêm khoảng cách phát triển giữa các nền kinh tế châu Âu, đồng thời đẩy mức độ phụ thuộc của châu lục này với các nhà cung cấp công nghệ ngoại vi lên mức cao báo động.

Đó là những nhận định cốt lõi được nêu ra trong nghiên cứu mới mang tên “Tác động của AI và sự chuẩn bị của nền kinh tế trước những thách thức của tương lai” do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) thực hiện và công bố ngày 19/9. Báo cáo này đã được trình bày tại hội nghị Ecofin không chính thức diễn ra ở Dublin, nơi các bộ trưởng tài chính của 27 quốc gia thành viên tập trung thảo luận về các giải pháp chiến lược nhằm giúp nền kinh tế châu Âu thích ứng tốt hơn với xu thế công nghệ mới.

Theo đánh giá của IMF, mức độ sẵn sàng đón nhận AI giữa các quốc gia châu Âu hiện có sự phân hóa vô cùng sâu sắc, phụ thuộc vào hệ thống hạ tầng kỹ thuật số, năng lực đổi mới, nguồn vốn, chất lượng nhân lực cũng như hành lang pháp lý sẵn có. Dẫn đầu bảng xếp hạng sự chuẩn bị này là Đan Mạch, Hà Lan và Estonia. Trong khi đó, nhiều nền kinh tế lớn khác đang có sự phân hóa rõ rệt, khi Đức chỉ xếp ở vị trí thứ 5, Pháp ở vị trí thứ 10, còn Italy ở vị trí thứ 21. Những quốc gia sở hữu hệ sinh thái công nghệ vững chắc sẽ nắm giữ lợi thế vượt trội, ngược lại nhóm nước yếu kém hơn đối mặt với nguy cơ tụt hậu trầm trọng.

Báo cáo nhấn mạnh rằng những lợi ích kinh tế do AI mang lại sẽ không tự động xuất hiện hay phân bổ đều đặn. Để khai thác triệt để tiềm năng tăng trưởng năng suất - được dự báo có thể mang lại mức tăng tích lũy khoảng 1% cho châu Âu trong vòng 5 năm, Liên minh châu Âu (EU) bắt buộc phải tiến hành các cải cách toàn diện từ thị trường lao động, năng lượng, hạ tầng cho đến khu vực công.

Khía cạnh xã hội đáng lo ngại nhất nằm ở thị trường lao động. Tại các nền kinh tế phát triển ở châu Âu, có tới khoảng 60% người lao động đang làm việc trong các ngành nghề có mức độ tiếp xúc cao với AI. Dù vậy, IMF lưu ý rằng tỷ lệ này không đồng nghĩa với sự thay thế hoàn toàn, bởi một nửa trong số những công việc đó có thể tận dụng AI như một công cụ bổ trợ nhằm nâng cao hiệu suất làm việc. Do đó, IMF khuyến nghị các chính phủ cần đẩy mạnh chính sách đào tạo lại kỹ năng, học tập suốt đời và củng cố mạng lưới an sinh xã hội để hỗ trợ người lao động trong thời kỳ chuyển đổi.

Ngoài ra, vấn đề năng lượng đang trở thành một điểm nghẽn nghiêm trọng khi các trung tâm dữ liệu tại châu Âu hiện tiêu thụ tới khoảng 3% sản lượng điện năng toàn khu vực và con số này sẽ tiếp tục phi mã. Sự tập trung quá mức của các trung tâm dữ liệu ở nhiều đô thị lớn như Frankfurt, London hay Paris đang tạo ra sức ép khủng hoảng lên hạ tầng lưới điện và chi phí sinh hoạt.

Về mặt địa chính trị, việc quá phụ thuộc vào các mô hình công nghệ xuất phát từ Mỹ và Trung Quốc đang đẩy EU đến rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng và đội chi phí vận hành. Cuối cùng, IMF gợi ý khu vực công có thể tận dụng AI để tối ưu hóa quản lý thuế và chống gian lận, đồng thời kêu gọi xem xét lại các tiêu chuẩn đánh thuế giữa lao động và tư bản trong kỷ nguyên số hóa mới.