Iran sẽ cùng Oman quản lý eo biển Hormuz

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết mọi hoạt động quản lý tại eo biển Hormuz sẽ được thực hiện theo luật pháp quốc tế. Tehran sẽ tham vấn các quốc gia Vùng Vịnh về vấn đề này.

Trong những tháng gần đây, xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran đã làm gián đoạn hoạt động vận tải biển, khiến lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz sụt giảm mạnh và đẩy giá năng lượng toàn cầu tăng cao. Trong bối cảnh đàm phán giữa Mỹ và Iran về eo biển Hormuz cũng tạm thời rơi vào bế tắc, tuyên bố của Tehran về việc phối hợp với Oman quản lý hoạt động hàng hải tại eo biển này được giới quan sát đặc biệt chú ý do có thể tác động trực tiếp đến an ninh năng lượng và thương mại quốc tế.

Trong khi đó, Oman khẳng định các cuộc trao đổi với Iran về tương lai eo biển Hormuz chỉ nhằm xây dựng cơ chế quản lý phù hợp với luật pháp quốc tế và có tham vấn Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO), trong bối cảnh Mỹ gia tăng sức ép và nghi ngờ Muscat đang ngả về phía Tehran. Là đồng minh lâu năm của Mỹ và cùng chia sẻ trách nhiệm quản lý eo biển Hormuz, Oman đã từ lâu đóng vai trò trung gian đối thoại giữa các bên trong khu vực, qua đó duy trì vị thế trung lập trong nhiều cuộc khủng hoảng ở Vùng Vịnh.

Tuy nhiên, lập trường trung lập này đang bị Washington đặt dấu hỏi. Trong phiên điều trần trước Thượng viện Mỹ hôm 2/6, Ngoại trưởng Marco Rubio cũng ám chỉ Oman là quốc gia duy nhất ngoài Iran có phần đồng cảm với các động thái của Tehran tại Hormuz.

Để trấn an Washington, Đại sứ Oman tại Mỹ Talal bin Suleiman al-Rahbi đã có các cuộc gặp với giới chức Mỹ, khẳng định Oman phản đối việc áp phí quá cảnh đối với tàu thuyền, đồng thời tiếp tục bảo vệ nguyên tắc tự do hàng hải.

Iran cho biết sẵn sàng khôi phục hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz về mức trước chiến tranh trong vòng một tháng nếu đạt được thỏa thuận mở lại tuyến hàng hải này. Tuy nhiên, Tehran cũng đã thành lập một cơ quan mới mang tên Cơ quan quản lý Vịnh Ba Tư (PGSA), yêu cầu các tàu thuyền xin giấy phép qua cơ quan này trước khi đi qua eo biển Hormuz. PGSA hiện nằm trong danh sách trừng phạt của Bộ Tài chính Mỹ.

Để giảm bớt lo ngại quốc tế, Iran đề xuất áp dụng một khoản phí không phân biệt đối xử đối với tàu thuyền qua lại eo biển. Ông Arman Khorsand - người đứng đầu Trung tâm Các vấn đề Quốc tế và Công ước Môi trường của Iran - cho rằng mục tiêu không phải thu phí đơn thuần mà nhằm tạo nguồn lực khắc phục các thiệt hại môi trường và an ninh phát sinh từ xung đột.

Tuy nhiên, Tổng Thư ký IMO Arsenio Dominguez từng khẳng định trước Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc rằng không có cơ sở pháp lý quốc tế nào cho phép một quốc gia áp đặt phí hoặc điều kiện phân biệt đối xử đối với các eo biển quốc tế.