Israel đối mặt thách thức y tế mới

Theo báo cáo của Trung tâm Kiểm soát dịch bệnh quốc gia thuộc Bộ Y tế Israel, được trang tin Ynet công bố, năm 2024, nước này ghi nhận 708.553 người từ 2 tuổi trở lên mắc bệnh đái tháo đường, tương đương 7,5% dân số trong phạm vi thống kê. Tỷ lệ mắc bệnh tăng mạnh theo độ tuổi, từ 1,3% ở nhóm 18-44 tuổi lên 12,4% ở nhóm 45-64 tuổi. Đáng chú ý, tỷ lệ này đạt 33,4% ở nhóm 65-84 tuổi, tức khoảng 3 người có 1 người mắc bệnh, và tăng lên 35,3% ở những người từ 85 tuổi trở lên.

Xét theo giới tính, tỷ lệ mắc đái tháo đường ở nam giới là 7,9%, cao hơn mức 7,2% ở nữ giới. Trong so sánh quốc tế đối với nhóm dân số 20-79 tuổi, tỷ lệ mắc đái tháo đường tại Israel năm 2024 là 10,1%, cao hơn mức trung bình 8% của châu Âu, cũng như Australia (7,4%) và Canada (7,7%). Tuy nhiên, con số này thấp hơn Trung Quốc (11,9%), Mỹ (13,7%) và Ai Cập (22,4%).

Một trong những phát hiện đáng chú ý của báo cáo là mối liên hệ giữa tỷ lệ mắc đái tháo đường với điều kiện kinh tế - xã hội. Ở nhóm 55-64 tuổi có điều kiện kinh tế - xã hội thấp, tỷ lệ mắc bệnh lên tới 25,7%, cao hơn gấp đôi mức 11,3% ở nhóm có điều kiện kinh tế - xã hội cao. Đối với người từ 75 tuổi trở lên, tỷ lệ tương ứng là 44,6% và 34,2%.

Giáo sư Lital Keinan-Boker, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát dịch bệnh quốc gia Israel, cho biết bệnh phổ biến hơn ở cộng đồng Arab và những người có điều kiện kinh tế - xã hội thấp. Đây cũng là những nhóm có tỷ lệ kiểm soát bệnh kém hơn, liên quan đến nguy cơ biến chứng cao. Theo bà, cần tiếp tục phát triển các chương trình can thiệp phù hợp với từng nhóm có nguy cơ nhằm giảm biến chứng nghiêm trọng và gánh nặng bệnh tật.

Tiến sĩ Moran Blaychfeld-Magnazi, Giám đốc Bộ phận Dinh dưỡng thuộc Bộ Y tế Israel, nhận định những khác biệt này một phần liên quan đến khả năng tiếp cận thực phẩm lành mạnh và thông tin dinh dưỡng. Thực phẩm chế biến sẵn ngày càng phổ biến, trong khi lối sống ít vận động, thiếu thời gian nấu ăn và áp lực kinh tế, tâm lý cũng góp phần làm gia tăng nguy cơ béo phì và đái tháo đường.

Bộ Y tế Israel đang triển khai các biện pháp như mở phòng khám điều trị béo phì tại cộng đồng Arab, phát triển tài liệu dinh dưỡng phù hợp với từng nhóm dân cư và thúc đẩy giáo dục về ăn uống lành mạnh.

Các phương pháp điều trị mới mở ra triển vọng kiểm soát bệnh

Giáo sư Roy Eldor, Giám đốc Viện Nội tiết thuộc Trung tâm Y tế Tel Aviv, cho biết đái tháo đường là bệnh đặc trưng bởi tình trạng đường huyết tăng cao. Ở đái tháo đường type 1, hệ miễn dịch tấn công các tế bào sản xuất insulin trong tuyến tụy. Trong khi đó, ở đái tháo đường type 2, cơ thể vẫn sản xuất insulin nhưng các mô không đáp ứng hiệu quả với hormone này. Nếu không được kiểm soát tốt, bệnh có thể gây tổn thương mạch máu và nhiều cơ quan, trong đó có tim, não, thận, mắt và hệ thần kinh; đồng thời làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ và cắt cụt chi.

Theo Giáo sư Eldor, hiện chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn bệnh đái tháo đường đã hình thành, nhưng việc kiểm soát đường huyết, mỡ máu và các yếu tố nguy cơ có thể giúp ngăn ngừa, trì hoãn hoặc giảm đáng kể biến chứng. Những tiến bộ trong điều trị đang mở ra triển vọng mới. Một số thuốc thuộc nhóm ức chế SGLT2 không chỉ giúp kiểm soát đường huyết mà còn có khả năng làm chậm tiến triển bệnh thận do đái tháo đường. Các loại thuốc mới điều trị béo phì cũng có thể giúp ngăn ngừa hoặc trì hoãn sự phát triển của đái tháo đường type 2 ở một số người có nguy cơ.

Đối với đái tháo đường type 1, các nhà khoa học đang nghiên cứu liệu pháp tế bào, trong đó có phương pháp cấy ghép tế bào sản xuất insulin, hướng tới mục tiêu giúp người bệnh giảm hoặc không còn phụ thuộc vào tiêm insulin. Tuy nhiên, chi phí cao của các loại thuốc thế hệ mới vẫn là rào cản đối với khả năng tiếp cận điều trị.

Giáo sư Eldor cũng lưu ý béo phì và đái tháo đường chịu tác động của nhiều yếu tố di truyền và môi trường, không đơn thuần xuất phát từ lựa chọn cá nhân. Đặc biệt, việc kết hợp phát hiện sớm, điều trị phù hợp, vận động thể chất và cải thiện chế độ dinh dưỡng có vai trò quan trọng trong kiểm soát bệnh.