Kế toán thời số hóa cần nhiều hơn nghiệp vụ

Việc nhiều, cạnh tranh lớn

Ngành kế toán, kiểm toán đang cho thấy sức hút bền bỉ trên thị trường lao động khi gần 93% sinh viên ra trường làm đúng chuyên môn đào tạo. Trong bối cảnh nhiều ngành nghề đối diện nguy cơ dư thừa nhân lực, đây là con số đáng chú ý, phản ánh nhu cầu tuyển dụng ổn định của doanh nghiệp đối với lĩnh vực gắn trực tiếp với quản trị tài chính và minh bạch hoạt động kinh doanh.

Thông tin trên được công bố tại hội thảo “Con đường phát triển nghề nghiệp và đào tạo nâng cao kế toán, kiểm toán” diễn ra ngày 7-5 tại Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh do Hội Kế toán TP Hồ Chí Minh phối hợp cùng Trường Kinh doanh thuộc Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh, Hội Kiểm toán viên hành nghề Việt Nam, Smart Train Academy và Navigos Group tổ chức.

Theo báo cáo nghiên cứu do PGS.TS Vũ Hữu Đức, giảng viên Trường đại học Mở TP Hồ Chí Minh, Phó chủ tịch Hội Kế toán TP Hồ Chí Minh trình bày, khảo sát hơn 1.000 người làm kế toán, kiểm toán cho thấy gần 85% có việc làm trong vòng 6 tháng sau tốt nghiệp, trong đó gần 36% đã có việc trước khi ra trường. Riêng nhóm tốt nghiệp sau năm 2018 có tới 48,8% tìm được việc từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.

Những con số này cho thấy thị trường lao động ngành kế toán vẫn rộng cửa với người trẻ. Nhu cầu tuyển dụng tăng mạnh ở các vị trí trợ lý kiểm toán, dịch vụ kế toán, thuế, tài chính doanh nghiệp hay quản trị rủi ro đang giúp sinh viên có nhiều cơ hội tiếp cận việc làm sớm hơn thế hệ trước.

TS Trần Khánh Lâm, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Kiểm toán viên hành nghề Việt Nam nhận định kế toán, kiểm toán không chỉ là nghề của những con số mà còn là nghề của niềm tin, sự minh bạch và năng lực quản trị. Theo ông, nghề này không đơn thuần ghi nhận những gì đã diễn ra mà còn góp phần định hình tương lai doanh nghiệp.

Tuy nhiên, phía sau bức tranh việc làm tích cực vẫn là áp lực cạnh tranh ngày càng lớn. Mức lương khởi điểm của nhiều vị trí chưa thực sự nổi trội so với các ngành khác. Có tới 45,1% người được khảo sát cho rằng thu nhập công việc đầu tiên chỉ xấp xỉ mặt bằng chung. Tỷ lệ cảm thấy lương thấp hơn hoặc thấp hơn đáng kể chiếm gần 28%.

Áp lực công việc cũng khiến người lao động trẻ dịch chuyển nhanh hơn. Bình quân người làm kế toán, kiểm toán rời công việc đầu tiên sau 2,94 năm. Với nhóm tốt nghiệp sau năm 2018, thời gian gắn bó chỉ còn 1,92 năm. Lý do lớn nhất vẫn là cải thiện thu nhập, tìm cơ hội thăng tiến và phát triển năng lực bản thân.

Dẫu vậy, điều đáng chú ý là hơn 59% người được khảo sát vẫn cho rằng lựa chọn nghề kế toán, kiểm toán là đúng đắn. Đây là tỷ lệ cho thấy sức bền của một nghề nghiệp vốn nhiều áp lực nhưng luôn giữ vai trò thiết yếu trong nền kinh tế.

Giỏi nghề chưa đủ

Điểm khác biệt lớn nhất của nghề kế toán hiện nay nằm ở yêu cầu năng lực. Nếu trước đây doanh nghiệp cần người giỏi định khoản, thành thạo sổ sách thì nay họ cần thêm khả năng phân tích dữ liệu, vận hành hệ thống số và tham gia quản trị doanh nghiệp.

Ông Phạm Ngọc Hoàng Thanh, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Smart Train Academy cho rằng nghề kế toán, kiểm toán đang thay đổi rất nhanh theo xu hướng công nghệ. Hơn 20 năm trước, người trong ngành cạnh tranh chủ yếu bằng chuyên môn nghiệp vụ. Khoảng 5 năm gần đây, kỹ năng mềm trở thành lợi thế quan trọng. Còn hiện tại, người làm nghề buộc phải bổ sung kỹ năng ứng dụng công nghệ và số hóa.

Đó không còn là yêu cầu mang tính khuyến khích mà đã trở thành điều kiện bắt buộc. Khi doanh nghiệp đồng loạt triển khai chuyển đổi số, nhiều công việc kế toán truyền thống đang được tự động hóa bằng phần mềm quản trị, trí tuệ nhân tạo và hệ thống dữ liệu tập trung. Người chỉ biết nhập liệu hay xử lý chứng từ đơn thuần sẽ rất dễ bị thay thế.

Trong khi đó, doanh nghiệp lại cần những kế toán có thể đọc dữ liệu tài chính để tư vấn chiến lược, kiểm soát rủi ro và hỗ trợ điều hành. Báo cáo nghiên cứu cho thấy các năng lực được đánh giá quan trọng hàng đầu hiện nay gồm giải quyết vấn đề, ra quyết định, tư duy chiến lược, giao tiếp và quản lý nguồn lực.

Điều đáng mừng là thế hệ trẻ đang thích nghi khá nhanh. Nhiều sinh viên chủ động học thêm chứng chỉ nghề nghiệp quốc tế, kỹ năng dữ liệu và công nghệ ngay từ khi còn học đại học. Đây là tín hiệu tích cực trong bối cảnh nghề kế toán ngày càng mang tính liên ngành.

Thực tế hiện nay cũng cho thấy không ít người học tài chính, quản trị kinh doanh, kỹ thuật hay khoa học xã hội vẫn có thể làm tốt công việc kế toán, kiểm toán nếu được bổ sung kỹ năng phù hợp. Điều đó phản ánh xu hướng mở rộng biên độ nghề nghiệp và sự thay đổi trong cách doanh nghiệp tuyển dụng nhân sự tài chính.

Ở góc độ dài hạn, nghề kế toán sẽ không mất đi vì công nghệ. Ngược lại, vai trò của nghề này còn trở nên quan trọng hơn khi doanh nghiệp cần tính minh bạch, quản trị dữ liệu và kiểm soát tài chính trong môi trường kinh doanh nhiều biến động. Nhưng cơ hội sẽ chỉ thuộc về những người biết thích nghi với chuyển đổi số và liên tục nâng cấp năng lực.

Con số gần 93% sinh viên có việc làm đúng ngành vì thế là tín hiệu đáng lạc quan, nhưng không phải tấm vé đảm bảo cho một sự nghiệp bền vững. Trong thời đại số hóa, giỏi nghiệp vụ chỉ mới là điều kiện cần. Người làm kế toán hôm nay phải bước ra khỏi tư duy “giữ sổ”, để trở thành người hiểu công nghệ, hiểu dữ liệu và hiểu cả chiến lược vận hành doanh nghiệp.