Khẩn trương xây dựng Nghị quyết mới về công tác dân tộc

Sáng 13/11, tại trụ sở Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Ban Soạn thảo và Tổ Biên tập Đề án tổng kết, xây dựng Nghị quyết mới thay thế Nghị quyết số 24-NQ/TW ngày 12/3/2003 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX về công tác dân tộc đã tổ chức phiên họp thứ nhất.

Phiên họp diễn ra dưới sự chủ trì của đồng chí Nguyễn Đình Khang - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Trưởng Ban soạn thảo; với sự tham dự của các thành viên Ban Soạn thảo và Tổ Biên tập Đề án.

Về phía Bộ Dân tộc và Tôn giáo có đồng chí Nguyễn Hoài Anh - Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực, Phó Trưởng ban Soạn thảo kiêm Tổ trưởng Tổ Biên tập Đề án; các đồng chí Y Vinh Tơr, Nông Thị Hà, Nguyễn Hải Trung - Thứ trưởng, Thành viên Ban Soạn thảo Đề án.

Phát biểu khai mạc và định hướng nội dung cuộc họp, Bộ trưởng Nguyễn Đình Khang - Trưởng Ban Biên soạn Đề án nhấn mạnh việc tổng kết Nghị quyết số 24-NQ/TW và xây dựng Nghị quyết mới là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng.

Theo chương trình làm việc toàn khóa của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV, Đề án ban đầu dự kiến trình vào cuối năm 2027, song, thực hiện chỉ đạo trực tiếp của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng lãnh đạo Chính phủ và Đảng ủy Chính phủ, tiến độ xây dựng Đề án được đẩy sớm lên để kịp trình Hội nghị Trung ương 5 vào cuối tháng 4, đầu tháng 5 năm 2027.

Trước yêu cầu thời gian hết sức gấp rút, Bộ trưởng đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận, thống nhất ba nhóm nội dung trọng tâm, gồm: dự thảo Phân công nhiệm vụ thành viên Ban Soạn thảo; Dự kiến Danh mục hồ sơ Đề án trình Đảng ủy Chính phủ, Ban Bí thư, Bộ Chính trị và Ban Chấp hành Trung ương; Đề cương báo cáo tổng kết và các Phụ lục kèm theo.

Bộ trưởng lưu ý, việc góp ý cần làm rõ tính đầy đủ, cơ sở thực tiễn và tính khả thi của các đề xuất mục tiêu, chỉ tiêu cụ thể thuộc lĩnh vực quản lý của từng bộ, ngành nhằm bảo đảm tổ chức thực hiện thống nhất sau khi Nghị quyết mới ban hành.

Về mốc tiến độ, Trưởng Ban soạn thảo yêu cầu cơ quan thường trực khẩn trương lấy ý kiến các thành viên nhằm kịp ban hành văn bản hướng dẫn các cấp ủy địa phương triển khai ngay trong tuần tới; đồng thời, hoàn thiện toàn bộ hồ sơ sản phẩm chậm nhất ngày 31/01/2027 để trình Đảng ủy Chính phủ vào đầu tháng 02/2027.

Báo cáo tóm tắt công tác chuẩn bị của cơ quan thường trực, Thứ trưởng Thường trực Bộ Dân tộc và Tôn giáo Nguyễn Hoài Anh - Phó Trưởng ban Soạn thảo, Tổ trưởng Tổ biên tập cho biết, thời gian qua, Bộ đã chủ động hoàn thành 06 nhóm nhiệm vụ nền tảng.

Cụ thể, Bộ đã đặt hàng đề tài nghiên cứu khoa học cấp bộ năm 2026 cho Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, ban hành Kế hoạch số 423 ngày 03/7/2026 và Quyết định số 760 ngày 07/9/2026 thành lập Ban Soạn thảo, Tổ Biên tập Đề án.

Đồng thời, cơ quan thường trực đã đôn đốc, tiếp nhận đầy đủ báo cáo tổng kết từ các ban, bộ, ngành Trung ương cùng 34 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; tổ chức họp Tổ Biên tập và rà soát hệ thống cơ sở chính trị, tư tưởng, pháp lý phục vụ đối chiếu.

Trước áp lực rút ngắn thời gian thực hiện từ 5 đến 6 tháng so với kế hoạch ban đầu, Thứ trưởng Thường trực Nguyễn Hoài Anh đề xuất lộ trình xin ý kiến Ban Soạn thảo và hoàn thiện Đề án theo các mốc cụ thể.

Theo đó, ngay sau phiên họp, Tổ biên tập sẽ hoàn chỉnh văn bản hướng dẫn địa phương vào ngày 18-19/11/2026; xây dựng dự thảo báo cáo tổng kết, dự thảo Nghị quyết mới, Chương trình hành động của Bộ Chính trị và gửi xin ý kiến Ban soạn thảo lần thứ nhất trước ngày 15/12/2026.

Từ nửa cuối tháng 12/2026 đến giữa tháng 01/2027, cơ quan thường trực sẽ khảo sát thực tế và tổ chức hội thảo khoa học tại cả ba miền Bắc, Trung, Nam để bổ sung luận cứ thực tiễn, trước khi họp Ban soạn thảo thẩm định từ ngày 16 đến 24/01/2027 và hoàn thiện hồ sơ trình Đảng ủy Chính phủ trước ngày 31/01/2027.

Tại cuộc họp, các đại biểu đã thảo luận, góp ý hoàn thiện các dự thảo về Phân công nhiệm vụ thành viên Ban Soạn thảo; Dự kiến Danh mục hồ sơ Đề án trình Đảng ủy Chính phủ, Ban Bí thư, Bộ Chính trị và Ban Chấp hành Trung ương; Đề cương báo cáo tổng kết và các Phụ lục kèm theo.

Phát biểu tại phiên họp, Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Quốc hội Quàng Văn Hương - Thành viên Ban Soạn thảo Đề án chia sẻ kinh nghiệm từ hơn ba năm Hội đồng Dân tộc chủ trì xây dựng Đề án nghiên cứu đường lối, chính sách dân tộc của Đảng đoàn Quốc hội (ban hành kết luận tháng 11/2025), đồng chí cho biết quá trình này đã tổng hợp 171 nhóm vấn đề từ 18 bộ, ngành và địa phương; xây dựng bộ tài liệu gần 300 trang, hệ thống hóa khoảng 1.800 đầu văn bản cùng 286 chính sách hiện hành.

Do chỉ có 09 văn bản dành riêng cho đồng bào dân tộc thiểu số, Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Quốc hội Quàng Văn Hương lưu ý Đề án cần tiếp cận theo 03 lớp: dân tộc chung, các nhóm dân tộc khó khăn và chính sách riêng cho dân tộc thiểu số, đồng thời khẳng định kho dữ liệu này sẽ phục vụ trực tiếp cho Phụ lục 5 của dự thảo Đề án

Từ kinh nghiệm tổng kết Nghị quyết, Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Quốc hội Quàng Văn Hương đề xuất 05 nguyên tắc chung trong quá trình triển khai Đề án, bao gồm (1) xác định rõ lĩnh vực để phân công rõ việc, rõ người cho từng bộ, ngành; (2) kế thừa những nội dung đã thống nhất tại Kết luận số 65-KL/TW (năm 2019), tập trung đánh giá trọng tâm giai đoạn từ thời điểm ban hành Kết luận 65 số 65-KL/TW đến nay; (3) phân biệt rõ chủ trương với chính sách và thống nhất tiêu chí phân loại văn bản ngay từ đầu để thuận tiện ghép nối phụ lục; (4) rà soát biến động chức năng quản lý sau sắp xếp bộ máy ở các lĩnh vực như năng lượng, giảm nghèo, viễn thông nhằm giao nhiệm vụ chính xác; (5) bảo đảm tính đồng bộ giữa Nghị quyết mới của Trung ương với quá trình sửa đổi, hoàn thiện pháp luật về công tác dân tộc.

Kết luận phiên họp, Bộ trưởng Nguyễn Đình Khang - Trưởng Ban Soạn thảo ghi nhận các ý kiến đóng góp tâm huyết của thành viên Ban Soạn thảo, Tổ Biên tập và đại diện các bộ, ngành.

Về phạm vi và phương pháp tổng kết, Bộ trưởng thống nhất phạm vi tổng kết từ thời điểm ban hành Nghị quyết số 24-NQ/TW đến nay, trọng tâm vào giai đoạn sau khi ban hành Kết luận số 65-KL/TW và cập nhật các quan điểm qua các kỳ Đại hội Đảng.

Tổ Biên tập cần tiếp tục rà soát báo cáo của các bộ, ngành, địa phương, yêu cầu bổ sung ngay đối với những nơi đánh giá chưa sâu sắc hoặc thiếu nội dung quán triệt, xây dựng chương trình hành động. Đồng thời, báo cáo tổng kết trình Trung ương phải biên tập cô đọng, chắt lọc, chuyển toàn bộ số liệu chi tiết vào hệ thống phụ lục.

Đối với dự thảo Nghị quyết mới, Trưởng Ban soạn thảo yêu cầu bám sát Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, định hướng tổng kết 100 năm Đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam, cùng mục tiêu chiến lược đến năm 2030 và 2045.

Bên cạnh đó, dự thảo Nghị quyết mới cần thẳng thắn chỉ ra những khoảng trống trong thực hiện Nghị quyết 24 và Kết luận 65, mở rộng phạm vi bao quát toàn diện đối với đồng bào các dân tộc thiểu số trên cả nước thay vì chỉ tập trung ở miền núi, đồng thời, bổ sung nội dung đối ngoại và đấu tranh bảo vệ nhân quyền vào quan điểm, giải pháp cho giai đoạn tới.