Công nghệ giờ đây không còn xa lạ với trẻ nhỏ khi thiết bị điện tử trở thành một phần quen thuộc trong hành trình lớn lên của mỗi thế hệ. Tuy nhiên, khi bước vào ngưỡng cửa trưởng thành, đứng trước lựa chọn đại học và nghề nghiệp, câu hỏi đặt ra không còn là "có sử dụng công nghệ hay không", mà là học tập, làm việc và thích ứng với công nghệ ra sao trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi gần như mọi lĩnh vực.
Nhiều phụ huynh cho biết họ dành thời gian cùng con tìm hiểu ngành nghề tương lai nhưng không tránh khỏi lo lắng. Anh Trần Văn Việt (Hà Nội) chia sẻ, con anh học tốt khối D (Toán, Văn, Anh), có định hướng rõ ràng theo sở thích. Tuy vậy, gia đình vẫn băn khoăn vì một số ngành hiện đang "hot" nhưng chưa chắc còn giữ được lợi thế khi sinh viên tốt nghiệp, do tác động ngày càng rõ của công nghệ và AI. Việc định hướng vì thế không còn đơn giản là chọn nghề "ổn định" như trước.
Theo một số nghiên cứu quốc tế, nhiều vị trí có tính lặp lại cao như xử lý số liệu, kế toán – kiểm toán viên sơ cấp, lập trình viên cấp thấp hay biên – phiên dịch cơ bản có thể chịu tác động mạnh từ AI. Điều này buộc hoạt động hướng nghiệp trong trường phổ thông cũng phải thay đổi. Mô hình truyền thống "chọn một ngành học – ra trường tìm việc" dần bộc lộ hạn chế trong bối cảnh thị trường lao động biến động nhanh.
Ông Nguyễn Trọng Hiếu, Hiệu trưởng một trường THPT tại Hà Nội, cho biết nhà trường đã tăng cường tư vấn hướng nghiệp, với sự tham gia của giáo viên chủ nhiệm và các chuyên gia. Ngoài các buổi tư vấn chung, học sinh còn có thể được tư vấn riêng để hiểu rõ năng lực bản thân và xu hướng nghề nghiệp mới.
Từ góc độ doanh nghiệp, bài toán cũng không kém phần thách thức. Đại diện bộ phận nhân sự của một công ty công nghệ cho rằng khoảng cách giữa đào tạo đại học và yêu cầu thực tế vẫn còn đáng kể. Không hẳn vì sinh viên thiếu cố gắng, mà bởi bản chất nghề nghiệp thay đổi nhanh hơn chu kỳ đào tạo. Do đó, năng lực "học lại – làm lại – thích ứng" trở thành yêu cầu quan trọng với người trẻ.
Một kỹ sư trẻ đang làm việc trong môi trường quốc tế cho biết, điều cô nhận được nhiều nhất từ đại học không chỉ là kiến thức chuyên ngành, mà là tư duy, cơ hội trải nghiệm thực tiễn và tiếp xúc môi trường toàn cầu. Chính những yếu tố này giúp cô tự tin thích ứng trước thay đổi.
Các chuyên gia nhận định, định hướng nghề nghiệp hiện nay không chỉ dừng ở việc chọn ngành học mà còn phải chọn môi trường giáo dục. Mô hình đại học tương lai được xây dựng trên ba trụ cột chính: học qua dự án và trải nghiệm thực tế; học trong môi trường mang tính toàn cầu; và học để làm chủ công nghệ, đặc biệt là AI. Sinh viên cần được đặt vào bối cảnh làm việc thật ngay từ khi còn trên giảng đường.
Nhiều trường đại học cũng đang điều chỉnh phương pháp đào tạo theo hướng tăng cường nghiên cứu, phân tích, sáng tạo thay vì chỉ ghi nhớ kiến thức. Vai trò của giảng viên chuyển dần sang dẫn dắt, truyền cảm hứng và chia sẻ tầm nhìn với người học.
Trong một thế giới mà tương lai nghề nghiệp có thể thay đổi chỉ sau vài năm, lựa chọn đại học vì thế không chỉ là chọn nơi cấp bằng, mà là chọn một môi trường có khả năng trang bị cho người trẻ năng lực đi đường dài, sẵn sàng trước mọi biến động của kỷ nguyên AI.
Bình luận (0)