Bà Nguyễn Liên Hương, Phó Giám đốc Trung tâm Hoạt động văn hóa khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám chia sẻ về cách bảo tồn, phát huy và đưa những giá trị vào không gian mới - số hóa di sản:
Bà Nguyễn Liên Hương - Phó Giám đốc Trung tâm Hoạt động văn hóa khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám.
Giữa Hà Nội nghìn năm văn hiến, khi phố phường lên đèn, Văn Miếu - Quốc Tử Giám mở ra một nhịp trải nghiệm khác. Không gian di sản quen thuộc ban ngày được phủ bằng ánh sáng, âm thanh và những câu chuyện về tri thức, để lịch sử hiện diện theo một cách gần gũi, giàu cảm xúc hơn.
Đó chính là thời khắc của tour đêm 3D Mapping Văn Miếu - Quốc Tử Giám với các chủ đề lớn: "Tinh hoa đạo học" - tái hiện hành trình khoa cử, "Sử đá lưu danh" - lịch sử dựng bia tiến sĩ, "Vun đắp hiền tài" - hành trình hình thành và phát triển Quốc Tử Giám trường quốc học đầu tiên của Nhà nước Đại Việt.
Tour đêm 3D Mapping "Tinh hoa đạo học" tại Văn Miếu Quốc Tử Giám
Trải nghiệm 3D Mapping tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám là cốt lõi của tour đêm, sử dụng công nghệ trình chiếu tiên tiến lên mặt tiền nhà Thái Học, sự kết hợp hoàn hảo giữa hiện đại và truyền thống. Điều được gửi gắm qua tour diễn là lan tỏa tinh thần "Tôn sư trọng đạo" và giá trị học thuật Việt Nam; đồng thời thu hút du khách trong nước và quốc tế thông qua góc nhìn mới mẻ, sống động.
PV: Tour đêm 3D Mapping Văn Miếu - Quốc Tử Giám nhận nhiều khen ngợi, cho thấy những sáng tạo, vận hành hiệu quả của Ban Quản lý. Điều bà tâm đắc nhất từ chương trình cùng những thuận lợi, khó khăn khi triển khai là gì?
Bà Nguyễn Liên Hương: Tôi nghĩ thuận lợi lớn nhất là chúng tôi có một "kho tư liệu sống" rất đặc biệt. Với 82 bia Tiến sỹ được UNESCO ghi danh là Di sản tư liệu thuộc Chương trình Ký ức Thế giới, Văn Miếu-Quốc Tử Giám ngày nay đã trở thành biểu tượng văn hóa của Hà Nội và Việt Nam.
Văn Miếu - Quốc Tử Giám có không gian, kiến trúc và những câu chuyện lịch sử đủ sức tạo cảm hứng cho nhiều cách kể khác nhau.
Nhưng khó khăn cũng chính ở đó. Đây là một di sản đặc biệt nên khi đưa âm thanh, ánh sáng, nghệ thuật trình diễn hay công nghệ vào không gian di sản, chúng tôi phải tính toán rất kỹ. Làm sao để chương trình hấp dẫn nhưng không làm mất đi sự tôn nghiêm, vẻ đẹp vốn có của di tích.
Văn Miếu - Quốc Tử Giám có không gian, kiến trúc và những câu chuyện lịch sử đủ sức tạo cảm hứng cho nhiều cách kể khác nhau
Văn Miếu - Quốc Tử Giám là di sản đặc biệt gắn với truyền thống hiếu học, tôn vinh tri thức và nhân tài của dân tộc. Theo bà, những giá trị cốt lõi nào cần được ưu tiên gìn giữ trong quá trình bảo tồn và số hóa di sản hiện nay?
Theo tôi, trước hết phải giữ được giá trị nguyên gốc của di sản từ kiến trúc, cảnh quan, hiện vật đến những tư liệu lịch sử. Nhưng quan trọng không kém là phải giữ được "tinh thần" của Văn Miếu - Quốc Tử Giám.
Đó là tinh thần hiếu học, trọng tri thức, tôn vinh người tài và đề cao việc học để phụng sự xã hội. Vì vậy, số hóa không phải chỉ để lưu trữ cho tốt hơn. Chúng ta số hóa để di sản được hiểu đúng hơn, được tiếp cận rộng hơn và tiếp tục có ý nghĩa trong đời sống hôm nay.
Nghệ thuật tranh dân gian và trải nghiệm văn hóa thu hút khách quốc tế, công chúng tham dự.
Làm thế nào để số hóa không chỉ dừng ở việc tạo ra một "bản sao" trên môi trường số mà thực sự mở rộng khả năng tiếp cận, giúp công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ, hiểu sâu hơn về lịch sử, văn hóa và tinh thần hiếu học được gìn giữ gửi gắm trong Văn Miếu - Quốc Tử Giám?
Tôi cho rằng đây là điểm rất quan trọng. Nếu chỉ đưa hình ảnh, văn bản hay hiện vật lên môi trường số thì mới chỉ là bước đầu.
Điều chúng tôi hướng tới là dùng công nghệ để kể câu chuyện của di sản theo cách mà thế hệ trẻ có thể tiếp nhận. Có thể là công nghệ 3D, thực tế tăng cường, bản đồ tương tác, thuyết minh đa phương tiện hay những nội dung ngắn, trực quan trên nền tảng số.
Ví dụ, một tấm bia Tiến sĩ không chỉ là một hiện vật để nhìn ngắm. Đằng sau đó là câu chuyện về khoa cử, về những người đã đỗ đạt, về quan niệm trọng hiền tài của cha ông. Nếu công nghệ giúp người trẻ hiểu được câu chuyện ấy thì số hóa mới thực sự có giá trị.
Và tôi nghĩ một nguyên tắc rất quan trọng là: số hóa không nhằm thay thế trải nghiệm tại di sản, mà phải khơi gợi nhu cầu đến với di sản…
Trong quá trình ứng dụng công nghệ, Trung tâm làm thế nào để cân bằng giữa yêu cầu đổi mới trải nghiệm của du khách với nguyên tắc bảo tồn tính chân xác, giá trị nguyên gốc và không gian văn hóa của một di sản đặc biệt như Văn Miếu - Quốc Tử Giám?
Chúng tôi luôn xác định một nguyên tắc rất rõ: công nghệ phải phục vụ di sản, chứ không được lấn át di sản.
Bất cứ giải pháp công nghệ nào đưa vào Văn Miếu - Quốc Tử Giám cũng phải xem xét kỹ về vị trí, quy mô, âm thanh, ánh sáng và tác động đến cảnh quan, kiến trúc cũng như trải nghiệm của du khách.
Chúng tôi ủng hộ đổi mới, nhưng đổi mới phải có giới hạn. Có những điều công nghệ có thể làm rất tốt, nhưng cũng có những giá trị chỉ có thể cảm nhận khi đứng trực tiếp trong không gian di sản.
Vì vậy, điều quan trọng là tìm được điểm cân bằng: làm cho di sản hấp dẫn hơn, chứ không biến di sản thành một sân khấu công nghệ.
Du khách nước ngoài dành sự quan tâm đặc biệt cho nghệ thuật thư pháp và tài liệu chữ viết cổ Việt Nam
Trong bối cảnh đô thị hóa và lượng khách ngày càng tăng, việc bảo tồn một di tích có giá trị đặc biệt như Văn Miếu - Quốc Tử Giám đang đặt ra những thách thức nào? Trung tâm đang có những giải pháp gì để vừa bảo vệ di sản, vừa đáp ứng nhu cầu tham quan, trải nghiệm của công chúng?
Khi lượng khách tăng, áp lực đối với di tích cũng tăng theo. Không chỉ là vấn đề về số lượng khách, mà còn liên quan đến môi trường, cảnh quan, hạ tầng, an toàn và khả năng chịu tải của không gian di sản.
Vì vậy, chúng tôi đang từng bước hướng tới quản trị khách tham quan trên cơ sở khoa học, từ tổ chức luồng khách, phân bổ không gian, đa dạng hóa sản phẩm trải nghiệm đến ứng dụng công nghệ trong quản lý và thuyết minh.
Chúng tôi cũng muốn tạo ra nhiều sản phẩm khác nhau để du khách không chỉ tập trung vào một thời điểm hay một khu vực. Các chương trình trải nghiệm, hoạt động ban đêm, sản phẩm giáo dục di sản và các hình thức thuyết minh mới đều có thể góp phần vào việc này.
Mục tiêu cuối cùng là du khách có trải nghiệm tốt hơn nhưng di sản phải chịu áp lực ít hơn. Đó là bài toán chúng tôi phải giải quyết lâu dài, bởi bảo tồn di sản không chỉ là giữ lại những gì đã có, mà còn là tạo điều kiện để những giá trị ấy tiếp tục sống trong đời sống đương đại.
Xin cảm ơn bà Nguyễn Liên Hương!
Bình luận (0)