Khi kỳ nghỉ trở thành “bẫy lừa đảo”

Kịch bản lừa đảo tinh vi

Những lời mời chào về các kỳ nghỉ sang trọng hay cơ hội bán lại quyền nghỉ dưỡng với lợi nhuận hấp dẫn đang trở thành "chiếc bẫy" khiến hàng nghìn người, đặc biệt là người cao tuổi tại Mỹ và Canada, mất hàng trăm triệu USD. Trong nhiều năm qua, các cơ quan thực thi pháp luật tại Mỹ liên tục phát đi cảnh báo về sự bùng phát của các vụ lừa đảo liên quan đến quyền sở hữu kỳ nghỉ (timeshare fraud) - loại hình gian lận tưởng chừng chỉ xoay quanh lĩnh vực du lịch nhưng đã biến thành một "ngành công nghiệp" phi pháp với quy mô hàng trăm triệu USD.

Vào tháng 2/2026, Bộ Tài chính Mỹ thông qua Văn phòng Kiểm soát Tài sản nước ngoài (OFAC) công bố gói trừng phạt mới nhằm vào một đường dây lừa đảo sở hữu kỳ nghỉ có liên hệ với băng đảng ma túy Jalisco New Generation Cartel (CJNG) của Mexico. Đây được xem là bước đi mạnh tay nhất của Washington từ trước đến nay đối với dạng tội phạm này. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết, các băng đảng ma túy ngày càng đa dạng hóa nguồn thu, không chỉ dựa vào buôn bán ma túy mà còn mở rộng sang những lĩnh vực lừa đảo tài chính, du lịch, bất động sản và đầu tư trực tuyến.

Theo thống kê của Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI), chỉ trong giai đoạn 2019-2023 đã có khoảng 6.000 công dân Mỹ trình báo bị lừa trong các giao dịch mua bán quyền nghỉ dưỡng tại Mexico, với tổng thiệt hại gần 300 triệu USD. Riêng năm 2024, Trung tâm Tiếp nhận Khiếu nại Tội phạm Internet (IC3) của FBI ghi nhận gần 900 đơn khiếu nại mới, với tổng số tiền thiệt hại vượt 50 triệu USD.

Tuy nhiên, giới chức Mỹ nhận định những con số trên mới chỉ phản ánh một phần thực tế. Không ít nạn nhân, đặc biệt là người cao tuổi, lựa chọn im lặng vì mặc cảm, xấu hổ hoặc không nhận ra mình đã trở thành mục tiêu của các nhóm tội phạm hoạt động bài bản.

Phần lớn nạn nhân của các vụ lừa đảo đều là những người từng sở hữu quyền nghỉ dưỡng tại các khu resort ở Mexico hoặc một số điểm du lịch nổi tiếng khác. Thông thường, sau nhiều năm sử dụng dịch vụ, họ bất ngờ nhận được cuộc gọi hoặc thư điện tử từ những người tự xưng là môi giới bất động sản, công ty đầu tư hoặc doanh nghiệp du lịch. Những người này cho biết đã tìm được khách hàng sẵn sàng mua lại quyền nghỉ dưỡng với mức giá cao hơn nhiều so với giá trị ban đầu. Để tạo lòng tin, chúng chuẩn bị sẵn hợp đồng, hóa đơn, giấy chứng nhận, website doanh nghiệp, tài khoản ngân hàng cùng nhiều loại giấy tờ được thiết kế chuyên nghiệp.

Quá trình giao dịch ban đầu diễn ra hoàn toàn bình thường. Tuy nhiên, ngay trước khi hoàn tất việc chuyển tiền, nạn nhân được thông báo phải đóng thêm các khoản như thuế, phí công chứng, phí chuyển quyền sở hữu, phí chống rửa tiền hoặc phí xử lý hồ sơ. Sau khi thanh toán khoản đầu tiên, các yêu cầu mới tiếp tục xuất hiện với lý do phát sinh thêm thủ tục hoặc cần hoàn thiện hồ sơ pháp lý. Không ít người vì tiếc số tiền đã bỏ ra nên tiếp tục chuyển thêm tiền với hy vọng sớm nhận được khoản thanh toán lớn như đã hứa. Đến khi nhận ra bị lừa, nhiều nạn nhân đã mất hàng chục nghìn, thậm chí hàng trăm nghìn USD.

Đáng lo ngại hơn, các nạn nhân sau đó thường tiếp tục rơi vào vòng xoáy "lừa đảo lần hai". Các đối tượng giả danh luật sư quốc tế, công ty thu hồi tài sản hoặc cơ quan tư pháp, khẳng định có thể giúp lấy lại số tiền đã mất nếu nạn nhân tiếp tục nộp phí pháp lý hoặc phí xử lý hồ sơ.

Ở một số trường hợp khác, kẻ gian còn giả mạo các cơ quan công quyền của Mỹ, thông báo rằng giao dịch trước đây có liên quan đến hoạt động rửa tiền hoặc vi phạm pháp luật, đồng thời yêu cầu nạn nhân nộp tiền để tránh bị truy cứu trách nhiệm. Theo các chuyên gia an ninh mạng, việc kết hợp giữa dữ liệu khách hàng bị rò rỉ, kỹ thuật giả mạo danh tính và các phương thức thanh toán xuyên biên giới khiến chiêu thức lừa đảo này ngày càng khó phát hiện.

Băng đảng ma túy thâm nhập ngành du lịch

Nếu trước đây các băng đảng ở Mexico chủ yếu được biết đến với hoạt động buôn bán ma túy, rửa tiền hay buôn người thì những năm gần đây, các tổ chức này đang chuyển hướng sang những lĩnh vực kinh doanh hợp pháp có khả năng tạo dòng tiền lớn nhưng ít rủi ro hơn. Theo kết quả điều tra của Bộ Tài chính Mỹ, đường dây lừa đảo quyền nghỉ dưỡng do băng đảng Jalisco New Generation Cartel (CJNG) điều hành là minh chứng rõ nét cho xu hướng này. Khác với các mô hình lừa đảo thông thường, CJNG không chỉ đứng sau bảo kê hoặc hưởng lợi gián tiếp mà tham gia gần như toàn bộ chuỗi hoạt động, từ tiếp cận nạn nhân, thu thập dữ liệu, vận hành các trung tâm cuộc gọi, điều hành doanh nghiệp bình phong cho đến rửa tiền sau khi chiếm đoạt tài sản.

Trung tâm của mạng lưới này được xác định là khu nghỉ dưỡng Kovay Gardens, nằm tại La Cruz de Huanacaxtle, bang Nayarit (Mexico), gần thành phố du lịch nổi tiếng Puerto Vallarta. Theo OFAC, khu nghỉ dưỡng này nhiều năm qua đã sử dụng các chiến dịch tiếp thị gây hiểu nhầm để thu hút khách hàng, từ các cuộc gọi tự động, quảng cáo lợi nhuận hấp dẫn đến những cam kết không có cơ sở về khả năng cho thuê hoặc bán lại quyền nghỉ dưỡng. Ngoài việc bán sản phẩm, Kovay Gardens còn bị cáo buộc thực hiện nhiều hành vi gian dối như thu phí thẻ tín dụng vượt thỏa thuận, cung cấp thông tin sai lệch trong hợp đồng và đặc biệt là chuyển giao dữ liệu khách hàng cho các đường dây lừa đảo tiếp theo.

Giới chức Mỹ cho rằng, việc sử dụng hệ thống doanh nghiệp hợp pháp giúp các tổ chức tội phạm dễ dàng che giấu dòng tiền, hợp thức hóa lợi nhuận bất hợp pháp và tạo vỏ bọc đáng tin cậy trước khách hàng. Đáng chú ý, trong nền kinh tế số, dữ liệu khách hàng đã trở thành nguồn tài sản có giá trị không kém tiền mặt. Thông tin về danh tính, số điện thoại, thư điện tử, hợp đồng sở hữu kỳ nghỉ hay lịch sử giao dịch đều có thể được khai thác nhiều lần để xây dựng các kịch bản lừa đảo ngày càng tinh vi.

Theo các chuyên gia an ninh mạng của Malwarebytes, nhiều đường dây hiện còn kết hợp trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ giả mạo giọng nói, website giả và kỹ thuật "social engineering" (lừa đảo tâm lý) nhằm tăng tỷ lệ thành công khi tiếp cận nạn nhân. Điều này khiến ranh giới giữa một giao dịch thương mại hợp pháp và một vụ lừa đảo ngày càng trở nên khó phân biệt, nhất là đối với người cao tuổi - đối tượng thường ít có điều kiện kiểm chứng thông tin và dễ tin vào những lời mời chào mang tính cá nhân hóa.