Khơi thông dòng chảy xăng sinh học E10

Chỉ còn vài ngày nữa, thị trường nhiên liệu Việt Nam sẽ chính thức bước sang một kỷ nguyên mới khi xăng sinh học E10 được bán đại trà trên toàn quốc. Sự nhập cuộc chủ động của các "ông lớn" ngành xăng dầu không chỉ giải quyết bài toán an ninh năng lượng mà còn là bước tiến dài trong việc thực hiện các cam kết về môi trường. Tuy nhiên, để có được sự sẵn sàng này, hàng loạt nút thắt về nguồn cung, hạ tầng phối trộn và chiến lược giá cả đã và đang được các cơ quan chức năng cùng doanh nghiệp nỗ lực tháo gỡ.

Sự chủ động từ các mắt xích phân phối

Để chuẩn bị cho thời khắc chuyển đổi quan trọng, các doanh nghiệp đầu mối đã rốt ráo hoàn thiện hệ thống hạ tầng từ nhiều tháng qua. Điển hình là Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOIL) đã đầu tư nâng cấp đồng bộ hệ thống pha chế tại 13 kho xăng dầu đầu nguồn đủ điều kiện kỹ thuật và ghi nhận 558 trên tổng số gần 1.000 cửa hàng kinh doanh xăng dầu đã bán E10 tính đến cuối tháng 4 năm 2026. Toàn bộ các cơ sở pha chế này đều đã được Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng quốc gia cấp phép hoạt động.

Trong khi đó, Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) cũng đã sẵn sàng với 7 cụm kho pha chế tiêu chuẩn cùng quy trình kỹ thuật được chuẩn hóa tại hơn 2.800 cửa hàng bán lẻ trên cả nước. Đáng chú ý, sau một thời gian thí điểm thành công tại TP Hồ Chí Minh với sản lượng tiêu thụ E10 tăng tới 40%, các doanh nghiệp đã có thêm cơ sở thực tiễn và sự tự tin để đẩy nhanh tiến độ đưa sản phẩm mới phủ sóng toàn quốc.

Giải mã bài toán nguồn cung và hạ tầng phối trộn

Dù hạ tầng bán lẻ đã sẵn sàng, một trong những thách thức lớn nhất của việc bán đại trà xăng E10 chính là đảm bảo nguồn cung Ethanol (E100) để phục vụ cho việc phối trộn. Phân tích về rào cản này, ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho biết, với sản lượng tiêu thụ xăng toàn quốc khoảng 1 triệu mét khối mỗi tháng, Việt Nam sẽ cần tới 100.000 mét khối Ethanol. Tuy nhiên, nguồn năng lực sản xuất trong nước hiện mới chỉ đáp ứng khoảng 25% nhu cầu, phần lớn nhiên liệu vẫn phải phụ thuộc vào việc nhập khẩu.

Để từng bước tự chủ nguồn cung, ông Nguyễn Việt Thắng, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Lọc hoá dầu Bình Sơn chia sẻ: "Nhà máy nhiên liệu sinh học Dung Quất đã được khẩn trương tái khởi động và vận hành ổn định từ tháng 1 vừa qua. Khi đạt 100% công suất thiết kế, nhà máy sẽ cung cấp khoảng 10.000m3 Ethanol mỗi tháng, đáp ứng đủ lượng nguyên liệu để pha chế 1 triệu mét khối xăng E10 đưa ra thị trường".

Bên cạnh áp lực nguồn cung, các rào cản về khâu tổ chức pha chế cũng đang dần được gỡ bỏ. Ông Trần Hữu Linh thừa nhận, trên thị trường hiện tại chỉ có khoảng 3 đến 4 doanh nghiệp đầu mối sở hữu đủ năng lực và giấy phép để thực hiện khâu phối trộn, khiến trách nhiệm phải dồn phần lớn lên vai các tập đoàn lớn. Về vấn đề này, ông Bùi Ngọc Bảo, Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam phân tích thêm rằng, khi chuyển sang kinh doanh E10, doanh nghiệp sẽ phải gánh thêm nhiều công đoạn phức tạp như tổ chức mua Ethanol, pha chế, kiểm nghiệm, đồng thời phải đối mặt với rủi ro hao hụt cao do tính chất dễ bay hơi của xăng sinh học. Dù vậy, ông Bảo cũng nhìn nhận ở một góc độ tích cực, đó là khi thị trường không còn duy trì bán song song xăng khoáng, công tác tổ chức logistics và quản lý chất lượng nguồn hàng của các doanh nghiệp thực chất sẽ trở nên đồng bộ và thuận lợi hơn nhiều.

Chiến lược giá bán - Chìa khóa thay đổi thói quen tiêu dùng

Khi hạ tầng kỹ thuật và nguồn hàng đã được định hình, nút thắt cuối cùng để xăng E10 thực sự đi vào đời sống người dân chính là bài toán về giá. Người tiêu dùng trong nước vốn rất nhạy cảm với những biến động dù là nhỏ nhất của giá nhiên liệu. Đánh giá về khía cạnh này, Phó Giáo sư Tiến sĩ Nguyễn Thường Lạng (Trường Đại học Kinh tế Quốc dân) nhận định, yếu tố then chốt để xăng E10 được sử dụng rộng rãi là phải tạo lập được lợi thế rõ rệt về giá bán. Mức giá của xăng sinh học phải được thiết lập thấp hơn đủ lớn so với xăng khoáng nhằm kích thích sự chuyển đổi, tạo cú hích ban đầu để từ đó hình thành nên một thói quen tiêu dùng mới cho người dân.

Thực tế trên thị trường đang cho thấy những tín hiệu rất khả quan đáp ứng lại kỳ vọng này. Tại hệ thống phân phối của PVOIL và Petrolimex, xăng E10 RON95 hiện đang được niêm yết ở mức 23.190 đồng một lít, thấp hơn xăng khoáng RON95-III khoảng 560 đồng. Về định hướng quản lý vĩ mô, ông Đào Duy Anh, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công nhấn mạnh mục tiêu cao nhất của nhà nước là cung cấp loại nhiên liệu sinh học này với mức giá hợp lý, đảm bảo tuyệt đối không làm gia tăng chi phí sinh hoạt của người dân khi xăng E10 được phổ cập rộng rãi.

Việc khơi thông dòng chảy xăng E10 từ giữa tháng 5 mang ý nghĩa sâu rộng hơn một chiến dịch thương mại. Dưới góc nhìn quy hoạch tổng thể, ông Lê Xuân Huyên, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia đánh giá, việc đẩy nhanh lộ trình sử dụng E10 sẽ giúp gia tăng thêm 15% lượng cung ứng nhiên liệu mà không cần phải phụ thuộc vào các nguồn dầu mỏ truyền thống. Điều này giúp Việt Nam vươn tới "mục tiêu kép": vừa củng cố an ninh năng lượng quốc gia trước những biến động địa chính trị phức tạp, vừa đảm bảo lộ trình chuyển dịch năng lượng xanh.

Với sự chuẩn bị bài bản từ cơ sở vật chất, năng lực tự chủ nguồn cung cho đến chiến lược điều tiết giá linh hoạt, thị trường nhiên liệu Việt Nam đã hoàn toàn sẵn sàng vận hành trơn tru trong kỷ nguyên của xăng sinh học E10.