Không để người lao động đi làm việc ở nước ngoài gánh những khoản phí vượt quy định

Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động

Sáng 10/8, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Phát biểu tại phiên thảo luận, đại biểu Quốc hội khóa XVI Chu Lương Trí (Đoàn Quảng Ninh) cơ bản đồng tình với sự cần thiết phải sửa đổi Luật.

Theo đại biểu, đây là chính sách có ý nghĩa quan trọng, không chỉ góp phần giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập cho người lao động, mà còn tạo cơ hội để người lao động Việt Nam được đào tạo, nâng cao kỹ năng nghề, ngoại ngữ và tác phong công nghiệp.

Góp ý về việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động, đặc biệt là thực tập sinh, đại biểu Chu Lương Trí cho biết, thực tế có hiện tượng người lao động Việt Nam được đưa ra nước ngoài dưới hình thức thực tập sinh, đào tạo kỹ năng nghề, nhưng công việc, thời gian làm việc và trách nhiệm thực tế lại không có sự khác biệt đáng kể so với lao động chính thức.

Nếu quyền lợi của người lao động không tương xứng với công việc thực tế thì đây là vấn đề cần được quan tâm cả dưới góc độ pháp lý và bảo hộ công dân.

Đại biểu đề nghị dự thảo Luật tiếp tục làm rõ hơn trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài và cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài trong việc theo dõi, tiếp nhận phản ánh, hỗ trợ và phối hợp với cơ quan có thẩm quyền của nước tiếp nhận để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động.

Đại biểu Chu Lương Trí cho rằng, Việt Nam không thể thay thế pháp luật và quan điểm về đối tượng lao động của nước tiếp nhận, nhưng hoàn toàn có thể và cần thiết lập cơ chế bảo hộ chủ động, kịp thời, thực chất đối với công dân Việt Nam ở nước ngoài.

Về các chủ thể được phép đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài, đại biểu cho rằng, việc mở rộng và đa dạng hóa các chủ thể tham gia, nếu được quản lý chặt chẽ, có thể tạo thêm cạnh tranh về chất lượng dịch vụ, mở rộng cơ hội việc làm và góp phần giảm chi phí cho người lao động.

Theo dự thảo, hoạt động dịch vụ đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài là ngành, nghề kinh doanh có điều kiện và chỉ doanh nghiệp Việt Nam có giấy phép mới được thực hiện. Đối với đơn vị sự nghiệp, dự thảo hiện quy định là đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Bộ, cơ quan ngang Bộ được giao nhiệm vụ.

Trong khi đó, tại quy định về chuẩn bị nguồn lao động, dự thảo cho phép doanh nghiệp dịch vụ trực tiếp hoặc hợp tác, liên kết với các cơ sở giáo dục để đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng nghề và ngoại ngữ cho người lao động.

Từ quy định này, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu việc có nên mở rộng hơn phạm vi chủ thể được tham gia hoạt động đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài, khi các cơ sở giáo dục, cơ sở đào tạo đã có vai trò trong việc chuẩn bị nguồn nhân lực, đào tạo ngoại ngữ và kỹ năng nghề cho người lao động.

Theo đại biểu, đây là vấn đề cần được nghiên cứu trên nguyên tắc vừa mở rộng cơ hội, nâng cao tính cạnh tranh, vừa bảo đảm kiểm soát chặt chẽ chất lượng và quyền lợi của người lao động.

Cung cấp đầy đủ các khoản chi phí trước khi ký hợp đồng

Đề cập chi phí người lao động phải bỏ ra để đi làm việc ở nước ngoài, đại biểu Chu Lương Trí đánh giá cao việc dự thảo đã quy định mức trần tiền dịch vụ và không cho phép thu tiền môi giới từ người lao động.

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng cần nhìn vào tổng chi phí thực tế mà người lao động phải bỏ ra trước khi xuất cảnh, chứ không chỉ kiểm soát từng khoản riêng lẻ.

Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu, bổ sung quy định trong nghị định hướng dẫn thi hành Luật về việc trước khi ký hợp đồng, người lao động phải được cung cấp một bảng tổng hợp đầy đủ các khoản chi phí, bao gồm tiền dịch vụ, đào tạo, visa, khám sức khỏe, vé máy bay, tiền ký quỹ và các khoản hợp pháp khác.

Đồng thời, không được chia nhỏ hoặc thay đổi tên gọi các khoản thu nhằm vượt mức pháp luật cho phép.

Đồng thời, cần tăng cường trách nhiệm của doanh nghiệp, tổ chức đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài trong việc tuyên truyền, giáo dục pháp luật, phòng ngừa vi phạm và phối hợp với cơ quan có thẩm quyền khi phát sinh vụ việc. Qua đó, vừa bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động, vừa góp phần bảo vệ hình ảnh và uy tín của người Việt Nam ở nước ngoài.

Đại biểu Chu Lương Trí cho rằng, mục tiêu của chính sách không chỉ là đưa được bao nhiêu người đi làm việc ở nước ngoài, mà quan trọng hơn là người lao động được đi với chi phí hợp lý, được bảo vệ trong quá trình làm việc và khi trở về có thể phát huy những kỹ năng, kinh nghiệm, ngoại ngữ và tác phong công nghiệp đã tích lũy được.

Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật theo hướng lấy quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động làm trung tâm, đồng thời tạo môi trường minh bạch, cạnh tranh và có trách nhiệm trong hoạt động đưa người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài.