Kinh tế tư nhân là chìa khóa tăng trưởng của TP Hồ Chí Minh

Động lực tăng trưởng chủ lực

Mục tiêu tăng trưởng 2 con số đang đặt ra cho TP Hồ Chí Minh yêu cầu phải tìm được động lực đủ mạnh để tạo bước nhảy vọt cho nền kinh tế. Trong bối cảnh dư địa từ đầu tư công, xuất khẩu và tiêu dùng còn nhiều thách thức, khu vực kinh tế tư nhân được xem là lực lượng có khả năng tạo đột phá lớn nhất.

Tại buổi làm việc với lãnh đạo Thành phố mới đây, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đánh giá tăng trưởng quý I/2026 của TP Hồ Chí Minh đạt 8,23%, cao hơn mức bình quân cả nước là 7,8%. Tuy nhiên, nhìn vào các chỉ số hiện nay có thể thấy nhiều lĩnh vực vẫn chưa đạt kỳ vọng. Khu vực dịch vụ dự kiến tăng khoảng 8,6%, thấp hơn mục tiêu đề ra. Hoạt động bán buôn, bán lẻ tăng khoảng 7,6%. Kim ngạch xuất khẩu 6 tháng đầu năm chỉ tăng khoảng 5,3%, thấp hơn nhiều so với mức tăng hơn 19% của cả nước. Giải ngân vốn đầu tư công mới đạt khoảng 18% kế hoạch được giao.

Trong bối cảnh đó, nhận định của Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn đặc biệt đáng chú ý khi cho rằng khu vực kinh tế tư nhân của TP Hồ Chí Minh dù chiếm tỷ trọng lớn nhưng tăng trưởng vẫn chưa đạt kỳ vọng. Đây chính là dư địa quan trọng nhất cần được khai thác để tạo ra tốc độ tăng trưởng mới.

Hiện TP Hồ Chí Minh có hơn 345.000 doanh nghiệp đang hoạt động, sử dụng trên 80% lao động và tạo ra khoảng 60% tổng doanh thu thương mại, dịch vụ của Thành phố. Tuy nhiên, phần lớn vẫn là doanh nghiệp nhỏ và vừa, đang đối mặt với nhiều khó khăn trong tiếp cận vốn và mở rộng đầu tư.

Ông Phạm Văn Triêm, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa phía Nam, cho biết doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm khoảng 98% tổng số doanh nghiệp. Đây là lực lượng tạo việc làm cho hơn 5 triệu lao động và giữ vai trò trụ cột đối với kinh tế Thành phố. Khảo sát của Hiệp hội Doanh nghiệp TP Hồ Chí Minh trong quý I/2026 cho thấy 54,5% doanh nghiệp chịu áp lực từ giá nguyên liệu đầu vào tăng cao, 41% gặp khó khăn vì chi phí vận chuyển tăng mạnh và gần 48% doanh nghiệp phản ánh phải vay vốn với lãi suất cao trong khi điều kiện tiếp cận tín dụng ngày càng chặt chẽ.

Không chỉ tại TP Hồ Chí Minh, Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam 2025 của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa công bố cũng cho thấy khu vực tư nhân vẫn còn nhiều dư địa phát triển. Hơn 80% doanh nghiệp hiện có quy mô dưới 50 lao động, trên 70% có vốn điều lệ dưới 10 tỷ đồng và chỉ 15,6% hộ kinh doanh có ý định chuyển đổi thành doanh nghiệp. Những con số này phản ánh khu vực tư nhân tuy đông nhưng chưa mạnh, chưa phát huy hết tiềm năng vốn có.

Khơi thông nguồn lực phát triển

Thực tế cho thấy doanh nghiệp tư nhân không chỉ cần các gói hỗ trợ tài chính mà quan trọng hơn là một môi trường kinh doanh thuận lợi, ổn định và có khả năng dự báo.

TS Trần Du Lịch, Chuyên gia kinh tế cho rằng TP Hồ Chí Minh không thiếu vốn, cũng không thiếu doanh nhân. Điều còn thiếu là cơ chế để các nguồn lực được vận hành hiệu quả. Theo ông, điều doanh nghiệp cần nhất không phải là ưu đãi mà là một môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và có thể dự báo được. Nếu những vướng mắc liên quan đến đất đai, quy hoạch, thủ tục đầu tư và trách nhiệm thực thi không được tháo gỡ thì dòng vốn xã hội sẽ tiếp tục bị chậm lại, kéo theo tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế.

Cùng quan điểm, TS Nguyễn Mạnh Hùng, Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, cho rằng khu vực kinh tế tư nhân hiện vẫn đang đối mặt với 3 điểm nghẽn lớn gồm tiếp cận vốn, thể chế và thủ tục hành chính, cùng với khả năng tiếp cận đất đai. Theo ông, điều doanh nghiệp cần không chỉ là các chính sách ưu đãi mà quan trọng hơn là một môi trường pháp lý ổn định, minh bạch, có thể dự báo và được thực thi nhất quán.

Ông Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh muốn kinh tế tư nhân thực sự trở thành động lực tăng trưởng quan trọng, Nhà nước cần tập trung tháo gỡ thực chất các rào cản về thể chế và nguồn lực. Về phía doanh nghiệp, cần tiếp tục nâng cao năng lực quản trị, minh bạch tài chính, đẩy mạnh đổi mới sáng tạo và đầu tư công nghệ để gia tăng năng lực cạnh tranh, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị trong nước và toàn cầu.

Một tín hiệu tích cực là Nghị quyết 68 đã quy định dành tối thiểu 20 ha hoặc 5% quỹ đất trong các khu công nghiệp cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo thuê. Chính sách này được kỳ vọng sẽ giúp nhiều doanh nghiệp tiếp cận mặt bằng sản xuất thuận lợi hơn, giải quyết một trong những điểm nghẽn kéo dài nhiều năm qua.

Nhận thức rõ yêu cầu đó, TP Hồ Chí Minh đang triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp. Theo bà Nguyễn Thị Minh Vân, Phó Giám đốc Sở Tài chính TP Hồ Chí Minh, Thành phố đang xây dựng Đề án thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm TP Hồ Chí Minh với quy mô dự kiến khoảng 5.000 tỷ đồng vào năm 2035, đồng thời tiếp tục hoàn thiện cơ chế hoạt động của Quỹ Bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, đẩy mạnh số hóa thủ tục hành chính và cắt giảm khoảng 40% thời gian xử lý một số hồ sơ đầu tư.

Mục tiêu đến năm 2030 có khoảng 750.000 doanh nghiệp tư nhân hoạt động và đóng góp 55% đến 58% GRDP sẽ khó trở thành hiện thực nếu những điểm nghẽn về vốn, đất đai, thủ tục hành chính và chất lượng nguồn nhân lực chưa được giải quyết triệt để. Muốn đạt tăng trưởng 2 con số, TP Hồ Chí Minh cần đặt phát triển kinh tế tư nhân ở vị trí trung tâm của chiến lược tăng trưởng. Khi doanh nghiệp tư nhân lớn mạnh, Thành phố sẽ có thêm nguồn lực để bứt phá, đồng thời tiếp tục giữ vững vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước.