Lai Châu: Bộ đội Biên phòng giúp dân tạo nguồn thực phẩm an toàn cho học sinh vùng biên

Từ những luống rau xanh nơi biên cương

Ở những bản làng vùng cao Lai Châu, điều kiện khí hậu, địa hình và giao thông còn nhiều khó khăn khiến việc tổ chức sản xuất nông nghiệp hàng hóa, tìm kiếm đầu ra ổn định cho nông sản chưa bao giờ là chuyện dễ dàng. Không ít hộ gia đình vẫn duy trì phương thức trồng trọt, chăn nuôi nhỏ lẻ, chủ yếu phục vụ nhu cầu sinh hoạt, sản phẩm dư thừa khó tìm được thị trường tiêu thụ. Trong khi đó, cùng với sự hình thành và đi vào hoạt động của các trường phổ thông nội trú liên cấp tại khu vực biên giới, nhu cầu về nguồn thực phẩm tươi sống, an toàn, có xuất xứ rõ ràng phục vụ bữa ăn hằng ngày cho học sinh ngày càng đặt ra cấp thiết.

Từ thực tế đó, Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu đã chủ động nghiên cứu, xây dựng mô hình giúp nhân dân trồng rau xanh tập trung, chăn nuôi gia súc, gia cầm, hình thành vùng thực phẩm an toàn phục vụ các trường học khu vực biên giới. Đây không đơn thuần là hoạt động hỗ trợ sản xuất mà còn là cách làm nhằm kết nối nhu cầu tiêu thụ của nhà trường với năng lực sản xuất của người dân địa phương, từng bước hình thành chuỗi cung ứng thực phẩm tại chỗ.

Ngày 9/9/2026, Ban Chỉ huy BĐBP tỉnh ban hành Kế hoạch số 1884/KH-BCH triển khai mô hình điểm. Kế hoạch xác định rõ mục tiêu chuyển đổi phương thức sản xuất từ nhỏ lẻ, phân tán sang tập trung, có quy hoạch; hướng dẫn người dân áp dụng khoa học kỹ thuật vào trồng trọt, chăn nuôi, chế biến và tiêu thụ sản phẩm. Đáng chú ý, mô hình được gắn với phương châm “lấy ngắn nuôi dài”: nguồn thu từ rau xanh, gia súc, gia cầm giúp người dân có thu nhập trước mắt, tạo điều kiện để tham gia phát triển Sâm Lai Châu – loại cây trồng cần thời gian từ 5-7 năm mới cho thu hoạch.

Chủ trương này đã nhận được sự đồng tình, ủng hộ của cấp ủy, chính quyền địa phương. Ngày 21/9/2026, UBND tỉnh Lai Châu ban hành Văn bản số 8090/UBND-VX, đề nghị các sở, ngành và chính quyền các xã biên giới phối hợp với lực lượng Biên phòng hỗ trợ người dân phát triển vùng rau xanh, chăn nuôi, tạo nguồn thực phẩm an toàn cho các trường có tổ chức ăn bán trú, nội trú.

Tại bản Ngài Thầu, xã Sì Lở Lầu, mô hình điểm được triển khai trên diện tích khoảng 1,4 ha với sự tham gia của 21 hộ dân. Cán bộ, chiến sĩ Biên phòng cùng bà con san gạt mặt bằng, cải tạo đất, chuẩn bị điều kiện sản xuất và hướng dẫn kỹ thuật trồng rau. Theo kế hoạch, 13 đồn Biên phòng trên địa bàn tỉnh được chỉ đạo phối hợp với chính quyền địa phương vận động nhân dân tham gia, lựa chọn diện tích phù hợp để từng bước nhân rộng mô hình.

Không chỉ dừng lại ở một địa điểm, từ ngày 1 đến 9/10, các đơn vị Biên phòng đã đồng loạt phối hợp với địa phương triển khai hoạt động xây dựng vùng rau tập trung. Đồn Biên phòng Dào San dự kiến tổ chức sản xuất trên diện tích 2 ha, Đồn Biên phòng Cửa khẩu Ma Lù Thàng 2 ha, Đồn Biên phòng Sin Suối Hồ 1,6 ha. Các đơn vị còn lại tiếp tục khảo sát, tạo mặt bằng và vận động người dân tham gia, phấn đấu đến đầu năm 2027, tổng diện tích trồng rau trên địa bàn biên giới toàn tỉnh đạt khoảng 22 ha.

Khi người lính Biên phòng cùng dân làm kinh tế

Điểm đáng chú ý của mô hình là cán bộ, chiến sĩ Biên phòng không chỉ tuyên truyền, vận động mà trực tiếp cùng người dân tham gia các công đoạn sản xuất. Từ khảo sát quỹ đất, lựa chọn khu vực trồng rau, cải tạo mặt bằng đến hướng dẫn quy trình canh tác, chăm sóc cây trồng, các anh đều đồng hành với bà con.

Với người dân vùng cao, việc chuyển từ sản xuất tự cung tự cấp sang trồng rau tập trung theo kế hoạch, đáp ứng yêu cầu về chất lượng và an toàn thực phẩm đòi hỏi thay đổi không nhỏ trong tập quán canh tác. Vì vậy, lực lượng Biên phòng phối hợp với chính quyền và cơ quan chuyên môn hướng dẫn lựa chọn giống cây phù hợp với khí hậu, thổ nhưỡng; sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đúng quy định; tổ chức sản xuất theo mùa vụ và nhu cầu tiêu thụ. Trong chăn nuôi, người dân được định hướng chuyển dần từ nhỏ lẻ, tự phát sang phương thức có kế hoạch, chú trọng vệ sinh chuồng trại, phòng chống dịch bệnh, bảo đảm an toàn sinh học và xử lý chất thải.

Một điểm mới trong cách tổ chức sản xuất là mô hình không chỉ tính đến diện tích gieo trồng mà còn chú trọng khả năng duy trì nguồn cung. Tại các khu vực triển khai, việc bố trí diện tích sản xuất dự phòng, vùng đệm từ 0,5-0,6 ha được tính toán nhằm hạn chế nguy cơ thiếu hụt rau xanh khi giáp hạt hoặc thời tiết chuyển mùa. Đây là yếu tố quan trọng để từng bước bảo đảm nguồn thực phẩm ổn định cho các bếp ăn trường học, thay vì chỉ cung cấp theo từng đợt thu hoạch.

Ngày 20/10, tại bản Pa Tần 2, Đồn Biên phòng Pa Tần phối hợp với UBND xã Pa Tần tổ chức phát động mô hình trồng rau xanh tập trung, chăn nuôi gia súc, gia cầm, xây dựng vùng thực phẩm an toàn cung cấp cho các trường học trên địa bàn. Ngay sau lễ phát động, cán bộ, chiến sĩ Biên phòng, đại diện chính quyền và người dân đã cùng bắt tay làm đất, trồng rau, thể hiện quyết tâm đưa mô hình vào thực tiễn.

Đại tá Trần Nguyên Kỷ, Phó Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy BĐBP tỉnh Lai Châu nhấn mạnh ý nghĩa của việc phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương hỗ trợ nhân dân phát triển sản xuất, xây dựng vùng thực phẩm an toàn phục vụ trường học. Qua đó, tiếp tục phát huy vai trò của cán bộ, chiến sĩ Biên phòng trong công tác dân vận, đồng hành cùng nhân dân phát triển kinh tế, cải thiện đời sống và chăm lo sức khỏe học sinh vùng biên giới.

Từ những luống rau ban đầu, mô hình đang từng bước mở ra hướng sản xuất mới cho người dân. Thay vì chỉ trông chờ vào thương lái hoặc mang nông sản đi tiêu thụ tại những khu vực xa, bà con có thêm cơ hội cung cấp sản phẩm cho các trường học ngay trên địa bàn. Khi sản xuất gắn với nhu cầu tiêu thụ cụ thể, người dân có cơ sở xây dựng kế hoạch gieo trồng, tính toán sản lượng, mùa vụ, qua đó giảm nguy cơ được mùa mất giá và lãng phí công sức lao động.

Gắn sinh kế người dân với bữa ăn của học sinh

Giá trị của mô hình không chỉ được đo bằng diện tích rau được gieo trồng hay số hộ dân tham gia, mà còn ở khả năng hình thành nguồn thực phẩm an toàn, ổn định ngay tại địa bàn biên giới. Với những ngôi trường có đông học sinh ăn ở tập trung, nguồn cung thực phẩm tại chỗ có ý nghĩa thiết thực, góp phần giảm phụ thuộc vào việc vận chuyển từ địa bàn xa, đồng thời tạo điều kiện để nhà trường chủ động hơn trong lựa chọn nguyên liệu cho các bữa ăn.

Để thực hiện mục tiêu này, Ban Chỉ huy BĐBP tỉnh xác định việc kết nối đầu ra là một trong những nhiệm vụ quan trọng. Các đơn vị được giao phối hợp với ngành giáo dục, chính quyền địa phương và các trường học rà soát nhu cầu, xây dựng phương án tiêu thụ sản phẩm. Nguồn rau, củ, quả và thực phẩm từ mô hình chỉ được đưa vào cung cấp cho nhà trường khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện về chất lượng, nguồn gốc, truy xuất và an toàn thực phẩm theo quy định.

Ngày 29/10/2026, Ban Chỉ huy BĐBP tỉnh tiếp tục ban hành Quyết định số 2350/QĐ-BCH thành lập Ban Chỉ đạo hỗ trợ, giúp đỡ các trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở tại các xã biên giới. Đây là bước triển khai đồng bộ hơn các hoạt động đồng hành với nhà trường, trong đó có việc phối hợp tạo nguồn thực phẩm tại chỗ phục vụ học sinh.

Theo thông tin được công bố đầu tháng 11/2026, lực lượng Biên phòng cùng chính quyền và người dân đã tạo mặt bằng khoảng 10 ha đất phục vụ tăng gia sản xuất, trong đó khoảng 6 ha rau, củ, quả đã được trồng và đang cho thu hoạch. Kết quả bước đầu cho thấy hướng đi từ hỗ trợ sản xuất đến tạo nguồn cung thực phẩm tại chỗ đang dần được hiện thực hóa.

Để mô hình phát huy hiệu quả lâu dài, việc bảo đảm đầu ra cần đi đôi với kiểm soát chất lượng. Người dân phải tuân thủ quy trình sản xuất an toàn, sử dụng vật tư nông nghiệp đúng quy định, ghi nhận nguồn gốc sản phẩm và thực hiện các yêu cầu về vệ sinh môi trường. Chính quyền địa phương, cơ quan chuyên môn và lực lượng Biên phòng tiếp tục phối hợp hướng dẫn kỹ thuật, hoàn thiện các điều kiện pháp lý, kết nối tiêu thụ với các trường học. Đây cũng là cơ sở để xây dựng niềm tin giữa người sản xuất, nhà trường và phụ huynh học sinh.

Từ những luống rau xanh hôm nay, người dân vùng biên có thêm sinh kế, có cơ hội nâng cao thu nhập ngay trên chính mảnh đất quê hương. Những sản phẩm được chăm sóc theo quy trình an toàn cũng có thể trở thành nguồn thực phẩm gần gũi, có nguồn gốc rõ ràng trong bữa ăn của con em mình khi đến trường.

Với Bộ đội Biên phòng Lai Châu, mỗi diện tích đất được cải tạo, mỗi hộ dân tham gia sản xuất và mỗi nguồn thực phẩm an toàn được kết nối với nhà trường đều là những phần việc cụ thể trong hành trình đồng hành cùng nhân dân. Bởi chăm lo đời sống, tạo sinh kế và bảo đảm điều kiện học tập, sinh hoạt cho thế hệ trẻ cũng chính là góp phần xây dựng thế trận lòng dân vững chắc, để đồng bào yên tâm gắn bó với bản làng, cùng bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia.