Lai Châu: Căng mình cứu hộ, di dời dân khẩn cấp khỏi vùng lũ quét

Xuyên đêm chạy đua với lũ dữ

Đêm 16 rạng sáng 17/7 là một đêm không ngủ đối với nhiều cán bộ, chiến sĩ và người dân tại các xã vùng cao của tỉnh Lai Châu. Những trận mưa như trút nước kéo dài nhiều giờ đã khiến nhiều dòng suối vốn hiền hòa bất ngờ biến thành những dòng nước dữ, cuốn theo đất đá từ sườn núi đổ xuống, gây lũ quét và sạt lở trên diện rộng.

Tại bản Xà Hồ, xã Pa Ủ, chỉ trong thời gian ngắn, đất đá từ taluy dương bất ngờ đổ ập xuống khu dân cư, khiến 4 ngôi nhà bị vùi lấp, đổ sập hoàn toàn. Tiếng đất đá rền vang giữa đêm tối khiến người dân hoảng loạn tháo chạy.

Điều may mắn là nhờ người dân kịp thời phát hiện dấu hiệu bất thường nên đã sơ tán khỏi khu vực nguy hiểm trước khi sạt lở xảy ra. Không có thiệt hại về người, song toàn bộ tài sản tích cóp của nhiều gia đình gần như bị chôn vùi dưới lớp bùn đất.

Ngay trong đêm, Ban Chỉ huy công trình Thủy điện Nậm Củm 1 đã huy động nhân lực, máy xúc cùng nhiều phương tiện cơ giới khẩn trương tiếp cận hiện trường. Dưới ánh đèn pha giữa mưa lớn, từng gầu máy liên tục xúc đất đá để khơi thông dòng chảy, ngăn nguy cơ lũ tiếp tục dâng cao.

Song song với việc khắc phục hiện trường, lực lượng chức năng phối hợp cùng chính quyền địa phương khẩn trương di dời các hộ dân còn lại ra khỏi khu vực có nguy cơ sạt lở. Đến sáng 17/7, lãnh đạo xã Pa Ủ cùng các lực lượng tiếp tục rà soát hiện trường, đánh giá nguy cơ mất an toàn và hỗ trợ các gia đình bị ảnh hưởng.

Đối với người dân bản Xà Hồ, đây không phải lần đầu tiên họ phải đối mặt với thiên tai. Bản nằm dưới chân núi, địa hình dốc, thường xuyên chịu tác động của lũ quét và sạt lở đất mỗi mùa mưa.

Chính vì vậy, việc UBND tỉnh đã phê duyệt chủ trương đầu tư dự án bố trí, sắp xếp ổn định dân cư cho 50 hộ dân bản Xà Hồ được kỳ vọng sẽ mở ra cơ hội để người dân có nơi ở an toàn hơn, từng bước chấm dứt cảnh thấp thỏm mỗi khi mưa lớn kéo về.

Giành giật sự sống giữa dòng nước xiết

Nếu Pa Ủ oằn mình trong những vụ sạt lở thì tại xã Mường Than, lũ ống và lũ quét đã khiến nhiều bản làng rơi vào tình trạng bị cô lập.

Các bản Chít, Nậm Sáng, Sắp Ngùa, Ngà Phát, Che Bó... bị nước lũ chia cắt. Quốc lộ 32 qua bản Chít bị đất đá phủ kín mặt đường, nhiều đoạn nước lũ tràn qua khiến giao thông tê liệt. Hàng chục héc-ta hoa màu cùng nhiều tài sản của người dân bị ngập sâu.

Trong hoàn cảnh ấy, cuộc chạy đua với thời gian được bắt đầu.

Ngay sau khi nhận tin báo có hai người dân bị mắc kẹt giữa dòng nước lũ trên suối Nậm Vai, Công an xã Mường Than lập tức tổ chức lực lượng tiếp cận hiện trường. Dòng nước chảy xiết khiến việc cứu hộ gặp vô vàn khó khăn.

Sau nhiều giờ căng mình triển khai các biện pháp cứu nạn, đến 11 giờ 15 phút ngày 17/7, lực lượng cứu hộ đã đưa anh Lò Văn Chải và anh Nguyễn Thanh Hải vào bờ an toàn. Hai nạn nhân nhanh chóng được chuyển tới cơ sở y tế để kiểm tra sức khỏe.

Niềm vui giải cứu thành công xen lẫn nỗi lo khi công tác tìm kiếm những người mất tích vẫn tiếp tục được triển khai khẩn trương.

Theo báo cáo ban đầu, đến trưa 17/7, trên địa bàn xã Mường Than ghi nhận 4 trường hợp mất tích do mưa lũ, gồm một người lớn và ba thành viên trong cùng một gia đình. Lực lượng chức năng cũng phát hiện một thi thể nam giới chưa xác định danh tính nổi trên lòng hồ thủy điện Mường Mít và đang tiến hành xác minh.

Không quản hiểm nguy, hàng trăm cán bộ, chiến sĩ công an, quân đội, dân quân tự vệ cùng lực lượng an ninh cơ sở vẫn kiên trì bám hiện trường.

Công an xã Mường Than huy động toàn bộ 24 cán bộ, chiến sĩ cùng 70 thành viên lực lượng an ninh cơ sở, phối hợp với 50 cán bộ xã và 50 cán bộ quân sự, dân quân tự vệ triển khai cứu hộ.

Công an tỉnh Lai Châu tăng cường thêm 90 cán bộ, chiến sĩ cùng phương tiện chuyên dụng.

Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh cũng điều động hơn 200 cán bộ, chiến sĩ và lực lượng dân quân cơ động tham gia hỗ trợ nhân dân khắc phục hậu quả.

Hình ảnh những người lính cõng người già, trẻ nhỏ băng qua vùng ngập, những cán bộ công an ngâm mình nhiều giờ trong dòng nước lũ để tìm kiếm nạn nhân hay những chiếc máy xúc mở đường xuyên đêm đã trở thành điểm tựa tinh thần đối với người dân vùng lũ.

Chủ động ứng phó để giảm thiểu thiệt hại

Không chỉ tập trung cứu hộ, Lai Châu đang đồng thời triển khai nhiều giải pháp nhằm hạn chế thấp nhất thiệt hại do mưa lũ gây ra.

Trước diễn biến phức tạp của thời tiết, UBND tỉnh đã ban hành Công văn số 6030 yêu cầu các sở, ngành, lực lượng vũ trang và chính quyền các xã, phường tổ chức trực ban 24/24 giờ, theo dõi chặt chẽ diễn biến mưa lũ và triển khai nghiêm phương châm "bốn tại chỗ".

Theo nhận định của cơ quan khí tượng thủy văn, mưa lớn còn có khả năng tiếp diễn, nguy cơ xảy ra lũ quét, sạt lở đất và ngập úng cục bộ vẫn ở mức rất cao tại nhiều địa phương.

Trước thực tế đó, các địa phương được yêu cầu rà soát toàn bộ các khu dân cư nằm trong vùng nguy hiểm; chủ động sơ tán người dân trước khi thiên tai xảy ra, tuyệt đối không để xảy ra tình trạng bị động.

Các ngành chức năng cũng đồng loạt kiểm tra các công trình thủy lợi, hồ chứa, thủy điện, cầu, cống, ngầm tràn và hệ thống giao thông nhằm kịp thời phát hiện nguy cơ mất an toàn, bảo đảm vận hành an toàn công trình và lưu thông trên các tuyến đường huyết mạch.

Đối với các công trình xây dựng và dự án thủy điện đang thi công, tỉnh yêu cầu rà soát toàn bộ khu vực công trường, di chuyển người, phương tiện và vật tư ra khỏi nơi có nguy cơ sạt lở; bố trí lực lượng trực 24/24 giờ, không để việc thi công cản trở dòng chảy hoặc phát sinh rủi ro trong mùa mưa.

Song hành với các giải pháp kỹ thuật là công tác tuyên truyền được triển khai sâu rộng tới từng bản làng. Người dân được khuyến cáo không vớt củi, không đánh bắt cá trên sông suối, không đi qua ngầm tràn, khu vực nước chảy xiết hoặc nơi có nguy cơ sạt lở.

Thiên tai vẫn còn diễn biến khó lường. Những con số thiệt hại có thể còn tiếp tục thay đổi khi nước rút và công tác thống kê hoàn tất. Thế nhưng, giữa tâm lũ, hình ảnh các lực lượng chức năng sát cánh cùng người dân đã tiếp thêm niềm tin để các bản làng vùng cao từng bước vượt qua khó khăn.

Mỗi ngôi nhà được bảo vệ, mỗi người dân được đưa đến nơi an toàn hay mỗi tuyến đường được thông suốt đều là kết quả của sự vào cuộc quyết liệt, tinh thần trách nhiệm và sự phối hợp chặt chẽ của cả hệ thống chính trị. Đó cũng là nền tảng quan trọng để Lai Châu chủ động ứng phó với những diễn biến cực đoan của thiên tai trong thời gian tới, giảm thiểu thiệt hại và sớm đưa cuộc sống của người dân trở lại bình thường.