Lai Châu: Đảm bảo an toàn hồ đập, không để bị động trong mọi tình huống

Chủ động ứng phó trước nguy cơ mưa lũ cực đoan

Theo thống kê, tỉnh Lai Châu hiện có 6 hồ chứa thủy lợi và hơn 1.000 công trình thủy lợi các loại. Ngoài các hồ thủy lợi, Lai Châu còn có nhiều hồ thủy điện lớn trên hệ thống sông Đà như: Hồ thủy điện Lai Châu; Hồ thủy điện Bản Chát; Hồ thủy điện Huội Quảng...

Những ngày đầu tháng 5, khi mùa mưa 2026 bắt đầu, trên các công trình hồ chứa, đập thủy lợi ở Lai Châu, công tác kiểm tra, rà soát, đánh giá tình hình hiện trạng được thực hiện thường xuyên. Từ các hồ chứa nước phục vụ sản xuất nông nghiệp đến hệ thống đập thủy lợi ở vùng cao, lực lượng chức năng và đơn vị quản lý đã tăng cường kiểm tra kỹ thuật nhằm chủ động ứng phó với mùa mưa lũ.

Theo dự báo của cơ quan chuyên môn, năm nay lượng mưa trên địa bàn tỉnh Lai Châu có khả năng cao hơn trung bình nhiều năm, nguy cơ xảy ra lũ quét, sạt lở đất và ngập úng cục bộ ở nhiều địa phương vùng núi là rất lớn. Đây cũng là thời điểm nhiều công trình hồ đập phải đối mặt với áp lực lớn từ thời tiết cực đoan.

Tại một số hồ chứa như: Hồ Pa Khóa (Than Uyên), Hồ Xà Dề Phìn, Hồ Hoàng Hồ (Sìn Hồ), các đơn vị quản lý đang tập trung phát dọn cây cối khu vực tràn xả lũ và kiểm tra hệ thống vận hành nhằm bảo đảm công trình hoạt động ổn định trong mùa mưa.

Ông Lò Văn Hùng, người dân sống gần khu vực hồ thủy lợi Pa Khóa (Than Uyên) cho biết: “Những năm trước mưa lớn kéo dài khiến bà con rất lo lắng vì nguy cơ sạt lở và nước dâng cao. Năm nay thấy các đơn vị kiểm tra hồ đập thường xuyên hơn nên người dân cũng yên tâm phần nào.”

Theo ông Hùng, người dân vùng hạ du hiện cũng chủ động theo dõi tình hình thời tiết và sẵn sàng di chuyển tài sản khi có thông báo từ chính quyền địa phương.

Tăng cường kiểm tra, vận hành hồ đập 24/24 giờ

Trước nguy cơ thiên tai diễn biến phức tạp, Ban Chỉ huy Phòng chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn tỉnh Lai Châu đã yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với các địa phương tổ chức kiểm tra, đánh giá chất lượng các công trình đập, hồ chứa thủy lợi trước mùa mưa lũ. Đối với các công trình thủy lợi đang thi công, phối hợp với các địa phương, các chủ đầu tư chỉ đạo các đơn vị đẩy nhanh tiến độ thi công, có biện pháp đảm bảo an toàn cho công trình trong mùa mưa lũ; hướng dẫn các xã, phường khôi phục sản xuất sau thiên tai; Sở Công Thương chỉ đạo các chủ hồ, đập thủy điện tổ chức vận hành hồ chứa theo quy trình được phê duyệt, xây dựng và triển khai thực hiện các phương án bảo vệ an toàn hồ, đập, phương án phòng chống lũ, lụt theo quy định.

Ban Chỉ huy Phòng chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn tỉnh Lai Châu cũng đã yêu cầu các địa phương, đơn vị quản lý hồ chứa triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm bảo đảm an toàn công trình và khu vực hạ du.

Theo đó, toàn bộ các hồ chứa, đập thủy lợi trên địa bàn tỉnh được rà soát hiện trạng kỹ thuật, đánh giá mức độ an toàn và xây dựng phương án ứng phó khẩn cấp theo từng cấp độ thiên tai.

Các đơn vị quản lý được yêu cầu bố trí lực lượng trực vận hành 24/24 giờ trong mùa mưa lũ; thường xuyên theo dõi diễn biến thời tiết, mực nước hồ và tình trạng công trình để kịp thời xử lý sự cố phát sinh.

Một trong những nhiệm vụ được tỉnh đặc biệt chú trọng là bảo đảm hệ thống tràn xả lũ luôn thông thoáng, tránh tình trạng ách tắc dòng chảy gây mất an toàn hồ đập.

Ông Ngô Xuân Hùng, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lai Châu cho biết: “Tỉnh xác định phương châm là chủ động phòng ngừa, tuyệt đối không để bị động trong các tình huống thiên tai cực đoan. Chúng tôi yêu cầu các địa phương rà soát kỹ từng công trình, nhất là các hồ đập xung yếu, có nguy cơ mất an toàn cao.”

Theo ông Hùng, ngoài việc kiểm tra kỹ thuật công trình, tỉnh cũng chú trọng nâng cao khả năng ứng phó tại chỗ thông qua việc kiện toàn lực lượng xung kích phòng chống thiên tai ở cơ sở, chuẩn bị đầy đủ vật tư, thiết bị phục vụ công tác cứu hộ cứu nạn. “Việc vận hành hồ đập trong mùa mưa lũ phải được thực hiện nghiêm ngặt theo quy trình. Nếu phát hiện nguy cơ mất an toàn phải xử lý ngay, không để xảy ra tình huống bất ngờ,” ông Hùng nhấn mạnh.

Không để bị động trong mọi tình huống

Không chỉ tập trung vào hồ đập, các địa phương ở Lai Châu hiện cũng đang đẩy mạnh rà soát các khu dân cư có nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất để xây dựng phương án di dời dân khi cần thiết.

Tại nhiều xã vùng cao, chính quyền địa phương đã tổ chức tuyên truyền, hướng dẫn người dân kỹ năng phòng tránh thiên tai, đồng thời chuẩn bị các địa điểm sơ tán an toàn trong trường hợp xảy ra mưa lũ lớn.

Chị Tẩn Thị Hoa, người dân xã Sìn Hồ chia sẻ: “Mấy năm gần đây mưa thất thường hơn trước nên bà con rất lo. Chính quyền thường xuyên xuống tuyên truyền, nhắc nhở người dân theo dõi cảnh báo thời tiết và chuẩn bị sẵn phương án sơ tán.”

Theo chị Hoa, điều người dân mong muốn nhất là các công trình hồ đập được bảo đảm an toàn để giảm nguy cơ thiệt hại trong mùa mưa lũ.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, việc chủ động phòng ngừa, nâng cao năng lực ứng phó thiên tai đang trở thành yêu cầu cấp thiết đối với các địa phương miền núi như Lai Châu.

Với phương châm “4 tại chỗ” cùng mục tiêu “không để bị động” trong mọi tình huống, tỉnh Lai Châu đang nỗ lực triển khai đồng bộ các giải pháp bảo đảm an toàn hồ đập, bảo vệ tính mạng và tài sản của nhân dân trước mùa mưa lũ năm 2026.

Giữa những dãy núi trùng điệp của vùng Tây Bắc, sự chủ động của tỉnh Lai Châu trong công tác đảm bảo an toàn hồ chứa, đập thủy lợi hôm nay không chỉ góp phần hạn chế thiệt hại do thiên tai gây ra mà còn tạo nền tảng để người dân yên tâm lao động, sản xuất và ổn định cuộc sống lâu dài.