Lai Châu: Tả Lèng – từ khát vọng bản làng đến những hành trình vươn ra thế giới

Đánh thức tiềm năng giữa đại ngàn Tây Bắc

Giữa núi rừng Tây Bắc hùng vĩ, xã Tả Lèng, tỉnh Lai Châu sở hữu nhiều lợi thế để phát triển du lịch sinh thái, cộng đồng và trải nghiệm văn hóa. Những dãy núi trùng điệp, thung lũng xanh, ruộng bậc thang uốn lượn theo sườn đồi, thác nước giữa đại ngàn cùng những bản làng giàu bản sắc đang mở ra cơ hội để địa phương hình thành những sản phẩm du lịch đặc trưng.

Không chỉ có cảnh quan thiên nhiên, Tả Lèng còn lưu giữ kho tàng văn hóa của đồng bào các dân tộc, thể hiện qua trang phục, ẩm thực, nghề truyền thống, lễ hội và phong tục tập quán. Đây là những giá trị tạo nên sức hấp dẫn riêng, giúp du khách có cơ hội khám phá đời sống bản địa thay vì chỉ dừng chân ngắm cảnh.

Nhắc đến du lịch Tả Lèng, Sì Thâu Chải là một trong những điểm đến tiêu biểu. Bản du lịch cộng đồng của đồng bào Dao hấp dẫn du khách bởi không gian núi rừng khoáng đạt, những giá trị văn hóa truyền thống được gìn giữ cùng các hoạt động trải nghiệm. Đặc biệt, dù lượn đã góp phần tạo nên sức hút riêng cho điểm đến, thu hút những người yêu thiên nhiên và thích khám phá.

Địa phương đặt mục tiêu xây dựng Sì Thâu Chải đạt tiêu chuẩn du lịch cộng đồng ASEAN vào năm 2030. Để hiện thực hóa mục tiêu này, việc nâng cao chất lượng dịch vụ, bảo tồn văn hóa truyền thống và tạo điều kiện để người dân trực tiếp tham gia hoạt động du lịch có ý nghĩa quan trọng.

Một lợi thế khác là quần thể ruộng bậc thang Tả Lèng. Theo mùa vụ, những triền ruộng mang những sắc thái khác nhau: khi nước đổ, mặt ruộng phản chiếu ánh trời; đến mùa lúa chín, sắc vàng trải dài theo những đường cong của núi. Không chỉ là cảnh quan hấp dẫn, ruộng bậc thang còn lưu giữ dấu ấn lao động, kinh nghiệm canh tác và nếp sống của đồng bào vùng cao.

Từ lợi thế đó, địa phương có thể phát triển các hành trình đi bộ, ngắm cảnh, trải nghiệm mùa vụ và tìm hiểu văn hóa bản địa. Cùng với thác Tác Tình và những cung đường khám phá núi rừng, hành trình chinh phục đỉnh Pu Ta Leng cũng góp phần tạo nên tiềm năng phát triển du lịch sinh thái, trải nghiệm và thể thao mạo hiểm.

Đặc biệt, hồ Giang Ma tại bản Mào Phô đang mở ra kỳ vọng về một không gian du lịch mới. Công trình hồ chứa nước đã xây dựng xong, đang tích nước và chuẩn bị bàn giao đưa vào sử dụng. Mặt hồ rộng, những sườn núi xanh bao quanh cùng không gian thiên nhiên khoáng đạt là những yếu tố có thể tạo sức hút cho các hoạt động tham quan, nghỉ dưỡng và trải nghiệm văn hóa.

Nếu được quy hoạch và khai thác phù hợp, hồ Giang Ma có thể bổ sung sản phẩm du lịch mặt nước, kết nối với các điểm đến hiện có, giúp hành trình khám phá Tả Lèng đa dạng hơn.

Từ chủ trương lớn đến hướng đi riêng của địa phương

Cơ hội phát triển du lịch Tả Lèng được đặt trong định hướng chung của Trung ương và tỉnh Lai Châu. Theo tư liệu, ngày 22/8/2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 26-NQ/TW về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới. Tiếp đó, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 263/NQ-CP; Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lai Châu ban hành Chương trình hành động số 24-CTr/TU và ngày 24/9/2026, UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 8228/KH-UBND để triển khai thực hiện.

Lai Châu đặt mục tiêu đến năm 2030 đón 2,3 triệu lượt khách du lịch, đạt doanh thu 2.700 tỷ đồng và tạo việc làm cho khoảng 9.500 lao động. Tỉnh chú trọng phát triển các loại hình du lịch sinh thái, cộng đồng, nông nghiệp, văn hóa, nghỉ dưỡng và thể thao mạo hiểm; đồng thời khuyến khích huy động nguồn lực xã hội, thu hút doanh nghiệp đầu tư, nâng cao chất lượng dịch vụ.

Trong định hướng ấy, Tả Lèng có cơ hội phát huy những lợi thế sẵn có, đồng thời xây dựng thêm sản phẩm du lịch mới. Trên cơ sở tiềm năng của hồ Giang Ma, UBND xã đã có tờ trình đề xuất lập quy hoạch phát triển khu du lịch ven hồ, định hướng kết hợp không gian lễ hội, sân đua ngựa truyền thống với các dịch vụ tham quan, nghỉ dưỡng và trải nghiệm.

Đây mới là đề xuất quy hoạch, song đã cho thấy quyết tâm của địa phương trong việc tìm hướng khai thác tiềm năng cảnh quan, văn hóa theo cách riêng. Nếu được nghiên cứu bài bản, hồ Giang Ma có thể trở thành điểm kết nối giữa du lịch sinh thái, hoạt động văn hóa cộng đồng và các sản phẩm trải nghiệm vùng cao.

Trao đổi với phóng viên Thời báo VTV, ông Phong Vĩnh Cường, Chủ tịch UBND xã Tả Lèng, cho biết: “Xã đã có tờ trình đề xuất lập quy hoạch khu du lịch hồ Giang Ma, với điểm nhấn là sân đua ngựa truyền thống gắn với lễ hội văn hóa vùng cao; đồng thời nghiên cứu khai thác du lịch mặt nước, phát triển nhà hàng, dịch vụ lưu trú, nghỉ dưỡng và các hoạt động du lịch mạo hiểm phù hợp. Chúng tôi mong muốn hình thành một điểm đến có bản sắc riêng, kết nối với Sì Thâu Chải, Bách Xanh Garden và các điểm du lịch lân cận. Phát triển du lịch phải đi đôi với bảo vệ cảnh quan, bảo đảm an toàn và tạo sinh kế bền vững để người dân trực tiếp tham gia, hưởng lợi”.

Cùng với hồ Giang Ma, Bách Xanh Garden tại bản Mào Phô là một mô hình có thể bổ trợ cho hành trình khám phá địa phương. Hoạt động du lịch nông nghiệp gắn với bảo tồn, nhân giống cây Bách xanh núi đá, trải nghiệm không gian xanh, thưởng trà và khám phá sản phẩm bản địa mở ra hướng kết hợp giữa du lịch với bảo tồn thiên nhiên.

Khi các điểm đến được kết nối thành tuyến hợp lý, du khách có thể kéo dài thời gian lưu trú, trải nghiệm nhiều loại hình hơn, qua đó tạo thêm cơ hội phát triển dịch vụ và tăng nguồn thu cho người dân.

Mở cánh cửa đón du khách quốc tế

Bên cạnh việc xây dựng sản phẩm, khả năng tiếp cận thị trường khách quốc tế cũng là yếu tố quan trọng để du lịch Tả Lèng phát triển. Sự quan tâm của các doanh nghiệp lữ hành, trong đó có Morning Vietnam, mở ra triển vọng đưa cảnh quan, văn hóa và đời sống cộng đồng địa phương đến gần hơn với du khách nước ngoài.

Morning Vietnam là doanh nghiệp lữ hành quốc tế định hướng phát triển các hành trình trải nghiệm theo nhóm nhỏ, chú trọng sự kết nối giữa du khách với cộng đồng bản địa. Trên website chính thức, doanh nghiệp giới thiệu các sản phẩm khám phá Tây Bắc, trong đó có hành trình Lai Châu Loop kéo dài 3 ngày 2 đêm với điểm đến Sì Thâu Chải.

Điều này cho thấy Tả Lèng có cơ hội tham gia sâu hơn vào các hành trình khám phá Tây Bắc dành cho khách quốc tế. Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành lượng khách ổn định, địa phương cần tiếp tục hoàn thiện sản phẩm, cải thiện chất lượng dịch vụ và tăng khả năng kết nối giữa các điểm đến.

Ông Lê Thanh Tùng, đồng sáng lập Công ty Morning Vietnam, chia sẻ: “Điều hấp dẫn du khách quốc tế không chỉ là những cảnh quan đẹp mà còn là những trải nghiệm chân thực. Họ muốn được đi giữa ruộng bậc thang, tìm hiểu văn hóa đồng bào, thưởng thức ẩm thực bản địa, khám phá núi rừng và giao lưu với người dân. Tả Lèng có những lợi thế rất đáng quý để phát triển loại hình du lịch này. Nếu biết kết nối các điểm đến, xây dựng sản phẩm phù hợp và nâng cao chất lượng dịch vụ, tôi tin rằng nơi đây có thể trở thành một điểm đến hấp dẫn trên bản đồ du lịch Tây Bắc”.

Từ góc độ phát triển sản phẩm, những trải nghiệm chân thực có thể trở thành lợi thế cạnh tranh của Tả Lèng. Một hành trình không chỉ có ngắm cảnh mà còn kết hợp tìm hiểu phong tục, thưởng thức ẩm thực, khám phá nông nghiệp và giao lưu với người dân sẽ giúp du khách hiểu sâu hơn về vùng đất mình đặt chân tới.

Để làm được điều đó, sự tham gia của doanh nghiệp cần song hành với vai trò chủ động của cộng đồng. Người dân không chỉ cung cấp dịch vụ mà còn là những người gìn giữ văn hóa, tạo nên bản sắc cho mỗi trải nghiệm. Chất lượng phục vụ, sự thân thiện, tính an toàn và khả năng giới thiệu những giá trị địa phương sẽ góp phần quyết định mức độ hài lòng của du khách.

Phát triển du lịch để người dân làm giàu trên quê hương

Với nhiều gia đình ở Tả Lèng, sinh kế vẫn chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp, thu nhập phụ thuộc vào mùa vụ, điều kiện tự nhiên và thị trường tiêu thụ. Du lịch phát triển có thể mở thêm hướng sinh kế, giúp người dân đa dạng hóa nguồn thu ngay trên quê hương.

Khi có khách đến tham quan, các hộ gia đình có thể tham gia cung cấp thực phẩm, bán nông sản, giới thiệu sản phẩm thủ công, phục vụ ăn uống, lưu trú hoặc hỗ trợ hướng dẫn trải nghiệm. Những sản phẩm vốn gắn với đời sống thường ngày, từ bữa cơm truyền thống đến nông sản bản địa, đều có thể trở thành một phần trong hành trình khám phá của du khách.

Anh Hảng A Chinh, người dân bản Mào Phô, bày tỏ: “Trước đây bà con chủ yếu làm ruộng, làm nương, chưa có nhiều cơ hội phát triển dịch vụ. Nay thấy hồ Giang Ma hình thành, địa phương có định hướng quy hoạch khu du lịch, chúng tôi rất mong sẽ có thêm việc làm, có nơi tiêu thụ nông sản, con cháu có cơ hội làm ăn ngay trên quê hương. Bà con cũng mong khi phát triển du lịch vẫn giữ được cảnh quan, môi trường và những phong tục tốt đẹp của bản làng”.

Mong muốn ấy cũng đặt ra yêu cầu phát triển du lịch theo hướng bền vững. Trước hết, địa phương cần quan tâm công tác quy hoạch, bảo vệ cảnh quan, môi trường và quyền lợi hợp pháp của người dân. Riêng khu vực hồ Giang Ma, mọi phương án khai thác du lịch cần bảo đảm an toàn công trình thủy lợi, bảo vệ nguồn nước và hệ sinh thái.

Hạ tầng giao thông, điện, nước, thông tin liên lạc, xử lý rác thải và các điều kiện phục vụ du khách cũng cần được tính toán phù hợp. Song song với đầu tư hạ tầng là đào tạo kỹ năng làm du lịch, nâng cao chất lượng dịch vụ, khuyến khích thanh niên địa phương khởi nghiệp và hỗ trợ các hộ sản xuất phát triển sản phẩm nông nghiệp, thủ công gắn với du lịch.

Quan trọng hơn, Tả Lèng cần lựa chọn con đường phát triển phù hợp với điều kiện thực tế, không chạy theo những công trình đồ sộ hay sản phẩm giống nhau giữa các địa phương. Sức hấp dẫn lâu dài có thể đến từ một bản làng còn giữ được nếp sống truyền thống, một mùa ruộng bậc thang, lễ hội đua ngựa, khu vườn cây bản địa hay những trải nghiệm bình yên bên hồ Giang Ma.

Từ Sì Thâu Chải, thác Tác Tình, ruộng bậc thang đến Bách Xanh Garden và hồ Giang Ma, Tả Lèng đang có cơ hội từng bước hình thành hành trình du lịch đa dạng, kết nối thiên nhiên với văn hóa và sinh kế cộng đồng. Để cơ hội ấy trở thành hiện thực, cần sự đồng hành của chính quyền, doanh nghiệp và người dân, cùng cách làm bài bản, kiên trì và tôn trọng những giá trị bản địa.

Điều đáng mong đợi không chỉ là thêm nhiều du khách hay những điểm đến được biết đến rộng rãi, mà còn là cuộc sống người dân ngày càng được cải thiện, người trẻ có cơ hội lập nghiệp trên quê hương, văn hóa truyền thống được gìn giữ và cảnh quan thiên nhiên tiếp tục xanh qua nhiều thế hệ. Khi ấy, du lịch không chỉ đánh thức tiềm năng của một vùng đất mà còn mở ra những hành trình phát triển mới cho chính cộng đồng Tả Lèng.