Lai Châu tạo đà tăng trưởng hai con số

Những kết quả tạo nền tảng cho tăng trưởng

Năm 2026, trong bối cảnh còn nhiều khó khăn, thách thức đan xen, Lai Châu tiếp tục duy trì đà phát triển kinh tế - xã hội với nhiều kết quả tích cực. Sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt của Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh cùng nỗ lực của các cấp, ngành, địa phương đã góp phần đưa các chỉ tiêu kinh tế cơ bản đạt và vượt kế hoạch. Đáng chú ý, tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) ước đạt 10%, hoàn thành kịch bản tăng trưởng đề ra.

Điểm sáng trong bức tranh kinh tế của tỉnh là khu vực công nghiệp - xây dựng tiếp tục giữ vai trò động lực quan trọng. Năm 2026, giá trị sản xuất công nghiệp vượt 0,8% kế hoạch, tăng 11,1% so với năm trước. Theo kịch bản tăng trưởng, khu vực công nghiệp - xây dựng ước tăng 14,63%, đóng góp 5,68 điểm phần trăm vào mức tăng trưởng chung; trong đó công nghiệp tăng 10,93%, xây dựng tăng 29,52%. Đây là khu vực đóng góp lớn nhất vào tăng trưởng GRDP của tỉnh.

Sản xuất nông nghiệp cơ bản bảo đảm khung thời vụ, duy trì ổn định. Hoạt động thương mại, dịch vụ có chuyển biến tích cực, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tăng 23,2%. Giá trị hàng địa phương tham gia xuất khẩu ước tăng 10,27%; tổng lượt khách du lịch tăng 16,8%, doanh thu du lịch tăng 23,5% so với năm 2025. Những kết quả này cho thấy các lĩnh vực kinh tế đang từng bước mở rộng quy mô, tạo thêm nguồn lực cho phát triển.

Cùng với đó, môi trường đầu tư, kinh doanh tiếp tục được cải thiện. Trong năm, tỉnh tổ chức thành công Hội nghị xúc tiến đầu tư năm 2026 tại Hà Nội; cấp đăng ký thành lập mới 285 doanh nghiệp với tổng vốn đăng ký trên 14.000 tỷ đồng, vượt 58,3% kế hoạch. Tỉnh cũng quyết định chủ trương đầu tư 62 dự án với tổng vốn đăng ký khoảng 43.000 tỷ đồng, tăng 39 dự án và tăng 33.000 tỷ đồng vốn đăng ký so với năm trước.

Kết quả thu ngân sách là một điểm nhấn đáng chú ý. Đến ngày 10/11/2026, tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn đạt 3.081,4 tỷ đồng, vượt 24% dự toán Trung ương giao, vượt 13% dự toán HĐND tỉnh giao và tăng 3% so với cùng kỳ năm trước. Ước thực hiện cả năm đạt 3.315 tỷ đồng, vượt 33,7% dự toán Trung ương giao và 21,6% dự toán HĐND tỉnh giao.

Đây là kết quả từ việc tỉnh tập trung chỉ đạo quyết liệt công tác quản lý thu, nhất là thu tiền sử dụng đất; đồng thời yêu cầu các cơ quan, đơn vị được giao dự toán chủ động khai thác nguồn thu, chống thất thu và tăng cường phối hợp trong thực hiện nhiệm vụ tài chính - ngân sách. Đối với cấp xã, phường, đến ngày 10/11, có 33/38 địa phương thu ngân sách vượt dự toán HĐND tỉnh giao.

Trong khi đó, tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 tỉnh triển khai là hơn 4.638 tỷ đồng. Đến ngày 10/11, giải ngân đạt hơn 3.203 tỷ đồng, bằng 69,07% tổng kế hoạch tỉnh triển khai và 74,38% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Nguồn vốn đầu tư công tiếp tục được ưu tiên cho các công trình hạ tầng thiết yếu, dự án trọng điểm và các nhiệm vụ an sinh xã hội, trong đó có xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, kinh tế Lai Châu vẫn còn những hạn chế cần khắc phục. Chất lượng tăng trưởng chưa thực sự bền vững, còn phụ thuộc đáng kể vào sản xuất công nghiệp điện, vốn chịu tác động lớn từ điều kiện thời tiết. Tiến độ giải ngân một số dự án đầu tư công còn chậm; công tác giải phóng mặt bằng, chuẩn bị đầu tư và hoàn thiện thủ tục ở một số nơi chưa đáp ứng yêu cầu. Thiên tai, lũ quét, sạt lở đất tiếp tục ảnh hưởng đến sản xuất và đời sống nhân dân. Đây là những vấn đề đặt ra yêu cầu phải đổi mới tư duy điều hành, khai thác hiệu quả hơn các dư địa tăng trưởng trong thời gian tới.

Khơi thông các động lực, phấn đấu tăng trưởng 11%

Trên cơ sở những kết quả đạt được trong năm 2026, Lai Châu xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027 với 62 chỉ tiêu thuộc các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội, môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu. Trong đó, mục tiêu tăng trưởng GRDP được đặt ở mức 11%; GRDP bình quân đầu người đạt 98 triệu đồng; thu ngân sách nhà nước trên địa bàn phấn đấu đạt 3.880 tỷ đồng; tỷ lệ giảm hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều đạt 3,4 điểm phần trăm.

Đây là mục tiêu thể hiện quyết tâm chính trị cao của tỉnh trong việc duy trì tốc độ phát triển nhanh, khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế và tạo chuyển biến rõ nét về quy mô, chất lượng nền kinh tế. Để hiện thực hóa mục tiêu này, tỉnh xác định công nghiệp - xây dựng tiếp tục là động lực tăng trưởng chủ yếu, đồng thời phát triển nông nghiệp hàng hóa, thương mại, dịch vụ, du lịch và kinh tế cửa khẩu.

Theo kịch bản tăng trưởng năm 2027, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản phấn đấu tăng 5%, đóng góp khoảng 0,8 điểm phần trăm vào mức tăng trưởng chung. Khu vực công nghiệp - xây dựng dự kiến tăng 16,47%, đóng góp trên 6 điểm phần trăm; trong đó công nghiệp tăng 15,33%, xây dựng tăng 20,38%. Khu vực thương mại - dịch vụ phấn đấu tăng 8,1%, đóng góp khoảng 3 điểm phần trăm vào tăng trưởng GRDP.

Để đạt được các mục tiêu trên, Lai Châu đặt trọng tâm vào khai thác tiềm năng thủy điện, năng lượng tái tạo, đẩy nhanh tiến độ các dự án công nghiệp và phát huy hiệu quả các công trình xây dựng trọng điểm. Sản lượng điện sản xuất năm 2027 dự kiến đạt 10.980 triệu kWh, tăng 8,8% so với ước thực hiện năm 2026. Động lực sản xuất điện đến từ các nhà máy đang vận hành và 14 công trình dự kiến phát điện trong năm 2027, gồm các dự án thủy điện, điện mặt trời với tổng công suất 812,4 MW.

Bên cạnh công nghiệp năng lượng, tỉnh cũng kỳ vọng khai thác hiệu quả hơn tiềm năng khoáng sản, vật liệu xây dựng và chế biến nông, lâm sản. Các dự án khai thác quặng đồng, chì kẽm dự kiến từng bước đi vào hoạt động; sản lượng đá xây dựng, cát xây dựng, xi măng và gạch xây dựng được xây dựng ở mức tăng cao, gắn với nhu cầu của các công trình, dự án trọng điểm. Nhà máy chế biến thức ăn gia súc và tinh dầu quế tại xã Mường So dự kiến vận hành từ quý II/2027; Nhà máy chế biến nông, lâm sản Mường So dự kiến hoàn thành trong quý IV/2027. Việc đưa các dự án vào hoạt động không chỉ bổ sung năng lực sản xuất công nghiệp mà còn mở rộng cơ hội tiêu thụ nguyên liệu, tạo thêm việc làm và giá trị gia tăng cho sản phẩm địa phương.

Đối với nông nghiệp, định hướng của tỉnh là chuyển mạnh từ sản xuất nhỏ lẻ sang phát triển hàng hóa, gắn với vùng nguyên liệu, ứng dụng khoa học kỹ thuật, chế biến và thị trường tiêu thụ. Năm 2027, tỉnh phấn đấu đạt 225,7 nghìn tấn lương thực có hạt; 27,2 nghìn tấn thịt hơi; trên 4 nghìn tấn thủy sản; 34,056 nghìn tấn quả và trên 80 nghìn tấn chè búp tươi. Đây là những chỉ tiêu quan trọng nhằm khai thác lợi thế về điều kiện tự nhiên, thổ nhưỡng, khí hậu, đồng thời nâng cao hiệu quả sản xuất và thu nhập cho người dân.

Trong lĩnh vực dịch vụ, Lai Châu tiếp tục khai thác tiềm năng du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, du lịch văn hóa gắn với bản sắc các dân tộc và cảnh quan thiên nhiên. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ năm 2027 dự kiến đạt 14,5 nghìn tỷ đồng; lượng khách du lịch phấn đấu đạt 1,8 triệu lượt, tổng doanh thu du lịch đạt 1,6 nghìn tỷ đồng. Cùng với đó, việc nâng cấp cặp cửa khẩu Ma Lù Thàng - Kim Thủy Hà lên cửa khẩu quốc tế được kỳ vọng mở rộng cơ hội giao thương, xuất nhập khẩu hàng hóa, phát triển kinh tế cửa khẩu và dịch vụ logistics.

Đầu tư công làm đòn bẩy, quyết tâm hiện thực hóa mục tiêu

Một trong những điều kiện quan trọng để Lai Châu hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng 11% là huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực đầu tư. Năm 2027, tổng dự toán chi ngân sách địa phương dự kiến khoảng 14.652 tỷ đồng, tăng 4% so với dự toán Trung ương giao. Trong đó, dự toán chi đầu tư công được xây dựng với tổng số vốn 3.722,5 tỷ đồng, chưa bao gồm vốn đầu tư dự án cao tốc Bảo Hà - Lai Châu.

Nguồn vốn này dự kiến ưu tiên cho các dự án chuyển tiếp, công trình hạ tầng giao thông, cấp nước sinh hoạt, các tuyến đường trọng yếu khu vực biên giới và những dự án có khả năng tạo động lực phát triển. Đáng chú ý, tỉnh dành nguồn lực tiếp tục triển khai các dự án kết nối giao thông, hạ tầng thiết yếu tại các xã vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, góp phần cải thiện điều kiện đi lại, sản xuất và sinh hoạt của nhân dân.

Đối với các công trình trọng điểm, dự án hầm đường bộ qua đèo Hoàng Liên và tuyến cao tốc Bảo Hà - Lai Châu, đoạn Bảo Hà - Tân Phong, được xác định là những dự án có ý nghĩa quan trọng trong mở rộng không gian phát triển, tăng cường kết nối liên vùng. Theo chỉ đạo của Bí thư Tỉnh ủy Lê Minh Ngân tại buổi làm việc chiều 11/11, tỉnh phải tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ thi công hầm đường bộ qua đèo Hoàng Liên; phấn đấu hoàn thành phê duyệt dự án cao tốc Bảo Hà - Lai Châu trong quý I/2027, khởi công trong quý II/2027.

Cùng với phát triển hạ tầng kinh tế, các nhiệm vụ bảo đảm an sinh xã hội, nâng cao chất lượng giáo dục, chăm sóc sức khỏe nhân dân tiếp tục được quan tâm. Sau khi khánh thành đồng loạt 5 trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và THCS tại các xã biên giới, tỉnh đặt mục tiêu hoàn thành, đưa vào sử dụng thêm 6 trường trong đầu năm học 2027-2028. Đây không chỉ là nhiệm vụ đầu tư xây dựng cơ sở vật chất giáo dục mà còn mang ý nghĩa lâu dài trong nâng cao dân trí, chất lượng nguồn nhân lực và bảo đảm điều kiện học tập cho con em đồng bào vùng biên.

Tại buổi làm việc với Đảng ủy UBND tỉnh về dự kiến kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, dự toán ngân sách nhà nước và kế hoạch đầu tư công năm 2027, Bí thư Tỉnh ủy Lê Minh Ngân ghi nhận, biểu dương những nỗ lực của các cấp, ngành trong thực hiện nhiệm vụ năm 2026. Đồng chí yêu cầu trong thời gian còn lại của năm, các cơ quan, đơn vị tiếp tục bám sát kịch bản tăng trưởng quý IV, phấn đấu hoàn thành mục tiêu tăng trưởng cả năm 10%, đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công gắn với khối lượng hoàn thành thực tế.

Đối với năm 2027, đồng chí thống nhất xây dựng kế hoạch theo kịch bản tăng trưởng GRDP 11%, yêu cầu hoàn thiện kịch bản theo từng ngành, từng quý và từng dự án; giao chỉ tiêu cụ thể, bảo đảm rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả. Trong đó, tập trung phát triển công nghiệp, xây dựng; đẩy nhanh tiến độ các dự án năng lượng; phát triển nông nghiệp hàng hóa gắn với chế biến và thị trường; khai thác tiềm năng du lịch, kinh tế cửa khẩu và dịch vụ logistics. Đồng thời, rà soát, phân bổ ngân sách, bố trí vốn đầu tư công đúng quy định, nâng cao hiệu quả sử dụng từng nguồn lực.

Theo kịch bản tăng trưởng, GRDP của tỉnh năm 2027 dự kiến tăng 5,3% trong quý I, 14,24% trong quý II, 12,05% trong quý III và 11,72% trong quý IV. Để đạt được các mức tăng trưởng này, tổng vốn đầu tư toàn xã hội dự kiến phải đạt 27.300 tỷ đồng, tăng 47,75% so với ước thực hiện năm 2026. Đây là yêu cầu lớn, đòi hỏi tỉnh phải chủ động cải thiện môi trường đầu tư, tháo gỡ vướng mắc về thủ tục, đất đai, giải phóng mặt bằng và nâng cao năng lực tổ chức thực hiện các dự án.

Từ kết quả năm 2026 đến mục tiêu tăng trưởng 11% trong năm 2027 là một chặng đường với không ít thách thức. Tuy nhiên, với những dư địa từ công nghiệp năng lượng, hạ tầng giao thông, nông nghiệp hàng hóa, du lịch và kinh tế cửa khẩu, Lai Châu đang có cơ sở để tạo thêm động lực phát triển. Vấn đề đặt ra là phải biến các mục tiêu, chỉ tiêu và nguồn lực thành những công trình, dự án, sản phẩm và kết quả cụ thể; lấy hiệu quả thực chất làm thước đo trong điều hành. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để tỉnh duy trì đà tăng trưởng cao, nâng cao đời sống nhân dân và từng bước phát triển nhanh, bền vững.