Lãng phí thực phẩm góp phần làm gia tăng biến đổi khí hậu toàn cầu

Phát biểu bên lề Diễn đàn Không rác thải 2026 (Zero Waste Forum 2026) mới đây, bà Ana Catalina Suarez Pena, Giám đốc cấp cao phụ trách chiến lược và đổi mới của Mạng lưới Ngân hàng Thực phẩm toàn cầu đã nhấn mạnh mối liên hệ chặt chẽ giữa lãng phí thực phẩm, biến đổi khí hậu và an ninh lương thực.

Theo bà Suarez, khoảng 20% lượng khí methane phát thải trên toàn cầu hiện nay có nguồn gốc từ chất thải hữu cơ, trong đó thực phẩm bị bỏ phí chiếm tới khoảng 77%. Đây là con số đáng lo ngại bởi methane là một trong những loại khí nhà kính có khả năng giữ nhiệt mạnh hơn nhiều lần so với khí CO₂ trong ngắn hạn.

Bà cho biết thế giới hiện đang đối mặt với một nghịch lý lớn: trong khi hàng triệu tấn thực phẩm bị thất thoát hoặc bị bỏ đi mỗi năm thì khoảng 2,5 tỷ người vẫn đang sống trong tình trạng mất an ninh lương thực ở các mức độ khác nhau.

"Ở một bên, chúng ta đang lãng phí thực phẩm với quy mô rất lớn; ở bên kia, hàng tỷ người vẫn phải đối mặt với đói nghèo và thiếu lương thực. Các ngân hàng thực phẩm chính là cầu nối giữa hai vấn đề này", bà Suarez nhận định.

Theo các chuyên gia, những năm gần đây, các nội dung liên quan đến hệ thống lương thực, nông nghiệp và an ninh lương thực ngày càng giữ vị trí quan trọng trong các cuộc đàm phán khí hậu quốc tế. Kể từ Hội nghị lần thứ 28 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP28), chủ đề lương thực đã trở thành một phần thường xuyên trong chương trình nghị sự.

Bà Suarez cho rằng nhiều người thường đặt câu hỏi vì sao các cuộc thảo luận về khí hậu lại liên quan đến hệ thống lương thực. Tuy nhiên, trên thực tế, an ninh lương thực luôn là lĩnh vực chịu tác động trực tiếp từ biến đổi khí hậu. Theo bà, các hiện tượng thời tiết cực đoan như lũ lụt, mưa lớn bất thường, hạn hán kéo dài hay cháy rừng đang diễn ra với tần suất ngày càng cao, gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới sản xuất nông nghiệp và chuỗi cung ứng thực phẩm.

"Biến đổi khí hậu làm thay đổi mùa vụ, ảnh hưởng đến sản lượng thu hoạch và khiến chi phí sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là giá phân bón, gia tăng. Trong bối cảnh đó, thế giới cần thảo luận nghiêm túc về cách thức sản xuất lương thực và bảo đảm nguồn thực phẩm cho người dân", bà nói.

Một trong những nội dung được kỳ vọng sẽ được đưa ra thảo luận sâu tại Hội nghị COP31 là các giải pháp giảm thiểu thất thoát và lãng phí thực phẩm trong khuôn khổ chương trình hành động về không rác thải.

Theo bà Suarez, ưu tiên hàng đầu là ngăn chặn lãng phí thực phẩm ngay từ đầu, thay vì chỉ tập trung xử lý hậu quả. "Loại rác thải tốt nhất là loại rác thải không bao giờ được tạo ra. Điều quan trọng nhất là ngăn chặn thất thoát và lãng phí thực phẩm từ gốc. Chúng tôi kỳ vọng chương trình nghị sự về chất thải sẽ có vị trí nổi bật tại COP31", bà nhấn mạnh.

Đại diện Mạng lưới Ngân hàng Thực phẩm toàn cầu cho biết tổ chức này đang trao đổi với Ban Chủ tịch COP31 nhằm thúc đẩy việc đưa mục tiêu giảm thất thoát và lãng phí thực phẩm trở thành một nội dung chính thức trong các cuộc đàm phán, đồng thời xây dựng các cơ chế khuyến khích và lộ trình hành động cụ thể.