Liên hợp quốc kêu gọi bảo vệ dân thường trong xung đột

Cuộc họp diễn ra trong bối cảnh cộng đồng quốc tế ngày càng quan ngại trước số lượng thương vong dân sự gia tăng, các cuộc tấn công nhằm vào nhân viên nhân đạo và tình trạng phá hủy diện rộng đối với cơ sở hạ tầng thiết yếu tại nhiều điểm nóng trên thế giới.

Phát biểu tại phiên họp ở New York, đại diện Văn phòng Điều phối các vấn đề nhân đạo của LHQ (OCHA) cho biết trong năm 2025, trung bình cứ khoảng 14 phút lại có một dân thường thiệt mạng do xung đột. Quan chức LHQ nhấn mạnh thực trạng dân thường ngày càng trở thành mục tiêu trực tiếp trong các cuộc giao tranh, vi phạm nghiêm trọng luật nhân đạo quốc tế.

Theo OCHA, các cuộc tấn công nhằm vào hệ thống y tế tiếp tục diễn biến nghiêm trọng. Chỉ riêng trong năm 2025, LHQ đã ghi nhận hơn 1.350 vụ tấn công nhằm vào các cơ sở và lực lượng chăm sóc y tế tại 18 cuộc xung đột trên thế giới. Nhiều bệnh viện, phòng khám và cơ sở cứu trợ bị phá hủy hoặc buộc phải ngừng hoạt động, ảnh hưởng lớn tới khả năng tiếp cận dịch vụ y tế của người dân tại các khu vực chiến sự.

Bên cạnh đó, tình trạng mất an ninh lương thực do xung đột cũng tiếp tục gia tăng. Ước tính hiện có khoảng 147 triệu người trên toàn cầu rơi vào tình trạng thiếu lương thực cấp tính do tác động từ chiến tranh, bạo lực và bất ổn kéo dài.

Phát biểu trước HĐBA, Chủ tịch Ủy ban Chữ thập đỏ quốc tế (ICRC) Mirjana Spoljaric Egger cảnh báo việc các bên tham chiến không tuân thủ các quy tắc quốc tế đang khiến xung đột ngày càng vượt khỏi giới hạn kiểm soát và trực tiếp đẩy dân thường vào vòng nguy hiểm.

Theo bà Egger, khi luật pháp quốc tế không được tôn trọng, xung đột giữa các lực lượng vũ trang có nguy cơ nhanh chóng biến thành chiến tranh nhằm vào chính người dân.

Tại phiên thảo luận, nhiều quốc gia thành viên LHQ kêu gọi tăng cường thực thi luật nhân đạo quốc tế, bảo đảm trách nhiệm giải trình và chấm dứt tình trạng miễn trừng phạt đối với các hành vi vi phạm trong xung đột.

Các đại biểu cho rằng việc bảo vệ dân thường không thể chỉ dừng ở các tuyên bố chính trị mà cần được chuyển hóa thành hành động cụ thể, bao gồm tăng cường cơ chế giám sát, bảo vệ nhân viên y tế, lực lượng cứu trợ nhân đạo và nhà báo trong mọi hoàn cảnh.

Một số ý kiến cũng bày tỏ lo ngại trước tác động của các công nghệ quân sự mới đối với dân thường. Các đại biểu đề cập tới sự gia tăng sử dụng thiết bị bay không người lái (UAV), trí tuệ nhân tạo (AI) và các hệ thống giám sát số trong chiến tranh hiện đại.

Theo các đại biểu, việc triển khai các hệ thống vũ khí mới cần tiếp tục đặt dưới sự kiểm soát của con người và phải tuân thủ đầy đủ các quy định của luật pháp quốc tế nhằm hạn chế tối đa nguy cơ gây thương vong cho dân thường.

Phiên thảo luận của HĐBA diễn ra trong khuôn khổ Tuần lễ bảo vệ dân thường lần thứ 9 của LHQ, phản ánh mối quan tâm ngày càng lớn của cộng đồng quốc tế đối với các hệ lụy nhân đạo do xung đột vũ trang gây ra.

Đại diện nhiều nước khẳng định bảo vệ dân thường không chỉ là nghĩa vụ pháp lý theo luật quốc tế mà còn là trách nhiệm đạo lý cơ bản của các bên liên quan. Các ý kiến đồng thời kêu gọi đặt con người ở vị trí trung tâm trong mọi nỗ lực ngăn ngừa, quản lý và giải quyết xung đột trên toàn thế giới.