Lỗ hổng kiểm soát chất lượng phân bón sau hàng loạt vụ buôn bán phân bón giả bị phát hiện

Nhiều vụ buôn bán phân bón giả bị phát hiện

Thời gian qua, hàng loạt vụ tổ chức sản xuất, buôn bán phân bón giả đã bị phát hiện. Phân bón giả làm đất chai cứng, suy giảm độ phì nhiêu, ô nhiễm môi trường; đồng thời khiến cây trồng thiếu dinh dưỡng, giảm năng suất và chất lượng nông sản. Người nông dân không chỉ thiệt hại về kinh tế do mất mùa, thua lỗ, mà còn phải tốn thêm chi phí để cải tạo đất và khôi phục sản xuất.

Tháng 7 vừa qua, Công an tỉnh Đắk Lắk đã khởi tố, bắt tạm giam Trần Đình Hải để điều tra về hành vi sản xuất, buôn bán hơn 260 tấn phân bón giả; trong đó hơn 174 tấn đã được đưa ra thị trường. 

Các sản phẩm được làm giả tinh vi từ bao bì, nhãn mác đến thông tin nguồn gốc, mã số lưu hành của các doanh nghiệp sản xuất phân bón uy tín khác.

Trước đó, vào tháng 6, Công an TP Cần Thơ kiểm tra Công ty Ba Con Sư Tử, phát hiện gần 6 tấn phân bón thành phẩm và gần 1.800 lít phân bón dạng nước. Doanh nghiệp này đã phân phối hơn 30 loại phân bón khi chưa đủ điều kiện sản xuất.

Lỗ hổng kiểm soát chất lượng phân bón

Qua các vụ việc sản xuất phân bón giả bị phát hiện đã cho thấy tội phạm trong lĩnh vực này đang diễn biến phức tạp. Mới đây, Công an tỉnh Bắc Ninh cũng đã khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can và bắt tạm giam đối với Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần sản xuất phân bón Hà Bắc để điều tra về tội "Sản xuất, buôn bán hàng giả là phân bón" quy định tại khoản 3, Điều 195 Bộ Luật hình sự.

Ngoài số tang vật 65 tấn hàng giả là đạm ure bị bắt giữ, tại thời điểm kiểm tra, cơ quan công an còn phát hiện nhiều loại phân bón khác có dấu hiệu vi phạm quy định pháp luật. 

Bao phân hữu cơ ghi nhãn "nguyên liệu Nhật Bản" được người nông dân kỳ vọng sẽ tăng năng suất cây trồng. Tuy nhiên, theo cơ quan Công an, toàn bộ số phân bón không đủ điều kiện lưu thông trên thị trường, vì cơ sở sản xuất hiện vẫn chưa được cấp phép, nghĩa là sản xuất chui.

Trung tá Nguyễn Đức Thực (Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường, Công an tỉnh Bắc Ninh) cho biết: "Họ chỉ ghi là sản phẩm của Công ty Cổ phần phân bón Hà Bắc, không ghi cụ thể sản xuất ở đâu khiến cơ quan chức năng khó xác định nguồn gốc, nơi sản xuất".

Mập mờ thông tin trong cách ghi nhãn thực chất là một thủ đoạn để tuồn phân bón kém chất lượng ra thị trường. Với hành vi vi phạm như vậy, nếu không thực hiện giám định mà bị cơ quan chức năng phát hiện thì cũng chỉ dừng lại ở việc xử phạt vi phạm hành chính.

Để tạo vỏ bọc cho hoạt động sản xuất phân bón chui, doanh nghiệp này đã làm hồ sơ công bố hợp quy tại Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Bắc Ninh cho 12 mã phân bón NPK khác nhau. Có bản tiếp nhận hồ sơ được cấp, doanh nghiệp ung dung sản xuất rồi bán sản phẩm cho các đại lý ở nhiều tỉnh, thành trên cả nước.

Vụ việc này tiếp tục đặt ra trách nhiệm trong công tác hậu kiểm cho các cơ quan quản lý sau khi doanh nghiệp làm thủ tục công bố chất lượng sản phẩm.

Theo Thiếu tá Nguyễn Trung Dũng (Phó Trưởng Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường, Công an tỉnh Bắc Ninh), nếu công tác hậu kiểm không thường xuyên thì việc đánh giá chất lượng sản phẩm sẽ không được đảm bảo. Một số doanh nghiệp khi đăng ký chất lượng sản phẩm rất đảm bảo, nhưng khi đưa sản phẩm ra thị trường lại không đúng như nội dung đăng ký. 

Điều đáng lo ngại, do sản xuất chui nên các sản phẩm phân bón mang mác hàng nhập ngoại sẽ không đảm bảo yêu cầu về chất lượng, nhất là lưu giữ trong điều kiện nền đất ẩm ướt sẽ khiến phân bón bị biến chất. Thực tế tại kho hàng, nhiều sản phẩm đã bị bục rách.

Hiện cơ quan Công an đang tiếp tục mở rộng điều tra, làm rõ hành vi sản xuất trái phép vô số loại phân bón của doanh nghiệp này, từ đó đưa ra những cảnh báo và kiến nghị cần thiết để kịp thời "vá" lỗ hổng trong công tác quản lý chất lượng phân bón hiện nay.

Hệ lụy của phân bón kém chất lượng

Vụ việc tại Công ty Cổ phần sản xuất phân bón Hà Bắc thêm một lần nữa báo động về tình trạng phân bón giả, phân bón kém chất lượng vẫn len lỏi trên thị trường.

Theo Hiệp hội Phân bón Việt Nam, bên cạnh việc xử lý nghiêm các vi phạm, điều quan trọng hơn là phải siết chặt công tác hậu kiểm để ngăn chặn từ gốc.

Phân bón giả, kém chất lượng không chỉ làm giảm năng suất, chất lượng nông sản và thu nhập của người nông dân, mà còn gây suy thoái đất, ảnh hưởng đến môi trường, tạo ra sự cạnh tranh không lành mạnh với các doanh nghiệp sản xuất chân chính.

Hiệp hội Phân bón Việt Nam cho rằng cần tăng cường hậu kiểm, kiểm định thường xuyên, xử lý nghiêm vi phạm và rà soát, tinh gọn danh mục hơn 29.000 loại phân bón đang lưu hành để nâng cao hiệu quả quản lý.