Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang tái cấu trúc mạnh mẽ dưới tác động của chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, chuỗi cung ứng thông minh đang nổi lên như một động lực tăng trưởng mới của TP Hồ Chí Minh. Không chỉ là câu chuyện của ngành logistics, đây còn là nền tảng để thành phố tái cấu trúc mô hình tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Phát biểu tại Diễn đàn "Công nghiệp 4.0 và Chuỗi cung ứng thông minh - Động lực mới cho TP Hồ Chí Minh", ông Nguyễn Thành Trung, Phó giám đốc Sở Tài Chính TP Hồ Chí Minh, cho biết mục tiêu tăng trưởng trên 10% trong năm 2026 đặt ra yêu cầu thành phố phải đồng thời phát huy các động lực tăng trưởng truyền thống và tạo lập những động lực mới dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và hạ tầng kết nối hiện đại.
"Phát triển công nghiệp và xây dựng chuỗi cung ứng được xác định vừa là động lực truyền thống, vừa là động lực mới của thành phố trong giai đoạn tới", ông Trung phát biểu.
Ông Nguyễn Thành Trung, Phó Giám đốc Sở Tài chính TP Hồ Chí Minh phát biểu tại diễn đàn.
Yêu cầu tái cấu trúc với trung tâm logistics
Sau một năm mở rộng không gian phát triển, TP Hồ Chí Minh tiếp tục giữ vai trò trung tâm logistics lớn nhất cả nước, là đầu mối điều phối dòng chảy thương mại của khu vực phía Nam. Năm 2025, doanh thu ngành vận tải và kho bãi đạt hơn 568.000 tỷ đồng, tăng 12,7%, chiếm khoảng 19% GRDP của thành phố. Hệ thống cảng biển xử lý từ 70-75% sản lượng hàng hóa cả nước, với hơn 356 triệu tấn hàng hóa và 13,9 triệu TEU container thông qua trong năm.
Tuy nhiên, theo đại diện Sở Tài chính, cùng với quy mô ngày càng lớn, những điểm nghẽn cũng bộc lộ rõ hơn. Hạ tầng kết nối giữa khu công nghiệp, cảng biển, sân bay và trung tâm logistics chưa đồng bộ, chi phí logistics còn cao và cơ cấu vận tải phụ thuộc nhiều vào đường bộ trong khi phần lớn doanh nghiệp logistics trong nước vẫn có quy mô vừa và nhỏ, hạn chế về công nghệ và năng lực cạnh tranh quốc tế.
Ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch VCCI cho biết sau khi mở rộng không gian kinh tế, TP Hồ Chí Minh và vùng phụ cận hiện có hơn 43.000 doanh nghiệp công nghiệp cùng 90 khu công nghiệp, khu chế xuất. Quy hoạch đến năm 2050 sẽ hình thành 105 khu công nghiệp với diện tích hơn 49.000 ha. Đây được xem là cơ hội để thành phố định hình lại toàn bộ cấu trúc công nghiệp theo hướng công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn và gắn kết chặt chẽ với chuỗi cung ứng thông minh.
Một trong những yêu cầu tái cấu trúc hệ trung tâm logistics của TP Hồ Chí Minh là hướng đến hệ sinh thái sản xuất thông minh - logistics - khu thương mại tự do. Sở Công Thương cho biết, thành phố đang xây dựng hệ sinh thái tích hợp giữa sản xuất thông minh, logistics hiện đại và Khu thương mại tự do (FTZ) nhằm tạo ra động lực đột phá mới cho nền kinh tế. Đây là mô hình phát triển không chỉ tập trung vào vận chuyển hàng hóa mà còn tối ưu toàn bộ chuỗi giá trị từ sản xuất, lưu kho, phân phối đến xuất khẩu.
Trọng tâm là tái cấu trúc không gian logistics theo mô hình ba lớp gồm logistics quốc tế và cấp vùng; logistics trung chuyển - phân phối; và logistics đô thị. Thành phố sẽ đẩy nhanh việc hình thành các khu chức năng thuộc Khu thương mại tự do gắn với cảng biển khu vực Cái Mép Hạ, nơi các cơ sở sản xuất ứng dụng công nghệ sản xuất thông minh được bố trí liền kề với hệ thống kho bãi hiện đại nhằm tối ưu hóa toàn bộ quy trình từ nguyên liệu đầu vào đến thành phẩm xuất khẩu.
Song song đó, TP Hồ Chí Minh đặt mục tiêu đến năm 2035 đạt tốc độ tăng trưởng logistics từ 13-16% mỗi năm, giảm chi phí logistics xuống còn khoảng 11-14% GRDP, đồng thời đưa tỷ lệ doanh nghiệp logistics ứng dụng chuyển đổi số lên từ 80-100%. Thành phố cũng hướng tới hình thành ít nhất một trung tâm logistics hiện đại đạt chuẩn quốc tế.
Dữ liệu và xanh hóa - nền tảng của chuỗi cung ứng thông minh
Theo ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Tổng thư ký Hội Tự động hóa Việt Nam, chuỗi cung ứng thông minh không bắt đầu từ việc mua công nghệ mà bắt đầu từ năng lực vận hành. Một chuỗi cung ứng chỉ thực sự thông minh khi có khả năng nhận biết, kết nối, phân tích, dự báo và phản ứng kịp thời với các biến động của thị trường.
Ông cho rằng AI chỉ là lớp cao nhất trong kiến trúc chuỗi cung ứng thông minh. Để AI phát huy hiệu quả cần xây dựng đồng thời các nền tảng gồm tư duy quản trị, dữ liệu, kết nối hệ thống và tự động hóa. Khi đó, AI mới có thể hỗ trợ doanh nghiệp dự báo nhu cầu, tối ưu tồn kho, giảm chi phí logistics và nâng cao độ chính xác trong điều hành.
Đây cũng là hướng đi TP Hồ Chí Minh đang thúc đẩy thông qua xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung, bản đồ số hóa hạ tầng logistics toàn thành phố, phát triển mô hình cảng số và ứng dụng các công nghệ như Digital Twin, Big Data nhằm mô phỏng, dự báo và tối ưu toàn bộ chuỗi cung ứng. Trong quá trình này, "đầu tư vào yếu tố con người để xây dựng và làm chủ dữ liệu mới là quan trọng", theo ông Robert Linh, Giám đốc nền tảng số hóa khu công nghiệp và chuỗi cung ứng VietnamIZ.
Bên cạnh chuyển đổi số, xanh hóa chuỗi cung ứng đang trở thành yêu cầu bắt buộc khi các tiêu chuẩn môi trường, phát thải carbon và truy xuất nguồn gốc ngày càng được siết chặt trên thị trường quốc tế.
Theo đại diện SLP, logistics hiện đại không chỉ là câu chuyện vận chuyển mà còn bắt đầu từ cách thiết kế nhà xưởng, kho bãi, quản trị năng lượng và quản lý dữ liệu. Nếu hạ tầng được quy hoạch hợp lý ngay từ đầu, doanh nghiệp có thể giảm đáng kể các chi phí ẩn như thời gian chờ, hao hụt lưu kho, tiêu hao năng lượng và chi phí cải tạo trong tương lai.
Các mô hình kho bãi, nhà xưởng xây sẵn theo tiêu chuẩn xanh giúp doanh nghiệp tiếp cận nhanh hơn với hạ tầng hiện đại, kiểm soát tốt dòng tiền, đồng thời đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe về phát thải, minh bạch dữ liệu và truy xuất nguồn gốc từ các đối tác quốc tế.
Về phía thành phố, định hướng phát triển logistics xanh được cụ thể hóa bằng việc khuyến khích sử dụng năng lượng sạch, phát triển điện mặt trời áp mái tại các trung tâm phân phối, hỗ trợ doanh nghiệp đạt các chứng chỉ phát thải thấp và chuyển đổi phương tiện vận tải sang LNG hoặc hydrogen.
Động lực cho tăng trưởng hai con số
Trong bối cảnh TP Hồ Chí Minh bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026, chuỗi cung ứng thông minh không còn là lựa chọn mà đã trở thành điều kiện để nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế đô thị lớn nhất cả nước.
Từ các dự án hạ tầng chiến lược, khu thương mại tự do, trung tâm logistics hiện đại đến hệ sinh thái sản xuất thông minh, chuyển đổi số và xanh hóa chuỗi cung ứng, Thành phố đang từng bước xây dựng nền tảng để trở thành trung tâm logistics và sản xuất công nghệ cao của khu vực. Đây không chỉ là lời giải cho bài toán tăng trưởng trước mắt mà còn là động lực dài hạn giúp thành phố tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu trong kỷ nguyên Công nghiệp 4.0.
Bình luận (0)