Mối đe dọa bị lãng quên giữa những cảnh báo về Ebola và Hantavirus

Trong bối cảnh các đợt bùng phát Ebola tại châu Phi và Hantavirus trên một tàu du lịch quốc tế thu hút sự quan tâm lớn của dư luận, các chuyên gia y tế cảnh báo một căn bệnh quen thuộc nhưng nguy hiểm không kém đang âm thầm cướp đi sinh mạng của hàng trăm trẻ em, đó chính là bệnh sởi.

Theo các số liệu y tế mới nhất, Bangladesh đang đối mặt với một trong những đợt bùng phát sởi nghiêm trọng nhất trong nhiều thập kỷ qua. Tính đến nay, nước này đã ghi nhận hơn 78.000 trường hợp nghi nhiễm và xác nhận mắc bệnh, trong đó hơn 500 trẻ em tử vong chỉ trong vòng hai tháng. Phần lớn các nạn nhân là trẻ dưới 5 tuổi chưa được tiêm chủng hoặc chưa được tiêm đầy đủ vaccine phòng bệnh.

Trong khi đó, những dịch bệnh ít phổ biến hơn lại nhận được sự chú ý lớn từ truyền thông quốc tế. Đợt bùng phát Hantavirus trên tàu du lịch MV Hondius đến nay ghi nhận 13 ca mắc và 3 trường hợp tử vong. Tại CHDC Congo và Uganda, dịch Ebola do chủng Bundibugyo đã khiến hơn 1.000 người nhiễm bệnh và khoảng 220 người tử vong tính đến cuối tháng 5.

Theo các chuyên gia, thực tế này phản ánh xu hướng dư luận toàn cầu ngày càng tập trung vào những mầm bệnh mới hoặc ít được biết đến, đặc biệt sau những tác động sâu rộng của đại dịch COVID-19. Mối quan tâm của công chúng thường xoay quanh khả năng một loại virus có thể gây ra đại dịch mới, trong khi những căn bệnh đã quen thuộc nhưng vẫn gây tử vong ở quy mô lớn lại ít được chú ý hơn.

Hantavirus hiện được đánh giá là một trong những tác nhân gây bệnh đáng lo ngại do chưa có vaccine hoặc thuốc điều trị đặc hiệu. Loại virus này lây sang người chủ yếu qua việc hít phải bụi có chứa nước tiểu, phân hoặc nước bọt của loài gặm nhấm mang mầm bệnh. Đặc biệt, biến thể Andes - chủng Hantavirus hiếm hoi có khả năng lây truyền từ người sang người - được cho là liên quan đến ổ dịch trên tàu MV Hondius, làm gia tăng quan ngại trong cộng đồng y tế quốc tế.

Đối với Ebola, giới chuyên gia cho rằng đây vẫn là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất thế giới. Chủng Bundibugyo hiện chưa có vaccine hoặc phương pháp điều trị được phê duyệt. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã xác định đợt bùng phát dịch Ebola tại CHDC Congo và Uganda là tình trạng khẩn cấp y tế công cộng gây lo ngại quốc tế. Tuy nhiên, nguy cơ lây lan ra ngoài khu vực hiện được đánh giá ở mức thấp do phần lớn các đợt dịch Ebola trước đây đều được khống chế trong phạm vi địa phương.

Trái ngược với Ebola hay Hantavirus, bệnh sởi đã có vaccine phòng ngừa hiệu quả từ nhiều năm nay. Tuy nhiên, chính điều đó lại khiến căn bệnh này ít được quan tâm hơn, dù vẫn là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở trẻ em liên quan đến các bệnh có thể phòng ngừa bằng vaccine.

Các chuyên gia nhận định đợt bùng phát sởi tại Bangladesh phản ánh xu hướng đáng lo ngại đang xuất hiện trên phạm vi toàn cầu sau đại dịch COVID-19. Việc gián đoạn các chương trình tiêm chủng thường xuyên trong thời gian dịch bệnh, cùng những bất ổn về kinh tế, xã hội và chính trị tại một số quốc gia đã tạo ra khoảng trống miễn dịch trong cộng đồng.

Theo WHO, trong năm 2024 có tới 59 quốc gia ghi nhận các đợt bùng phát sởi quy mô lớn, gần gấp ba lần so với năm 2021. Tổ chức này ước tính khoảng 95.000 người trên thế giới đã tử vong vì bệnh sởi trong năm 2024, chủ yếu là trẻ em chưa được tiêm chủng hoặc tiêm chủng không đầy đủ.

Các chuyên gia cũng cảnh báo rằng sự chú ý của dư luận có thể ảnh hưởng đến cách phân bổ nguồn lực y tế toàn cầu. Nhiều nghiên cứu cho thấy nguồn tài trợ cho các chương trình ứng phó với dịch bệnh mới nổi đã tăng mạnh trong những năm gần đây, trong khi kinh phí dành cho hệ thống y tế cơ sở và các chương trình tiêm chủng thường xuyên tại nhiều quốc gia lại có xu hướng giảm.