Chiều 29/10, các trận chung kết nội dung đối kháng môn Muay tại Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X năm 2026 khép lại tại Nhà thi đấu Trung tâm Cung ứng dịch vụ công phường Đông Hòa, TP Hồ Chí Minh.

Đoàn Hà Nội giành vị trí nhất toàn đoàn với 6 huy chương vàng (HCV), 4 huy chương bạc (HCB) và 1 huy chương đồng (HCĐ). TP.Hồ Chí Minh xếp thứ hai với 3 HCV, 1 HCB và 4 HCĐ. Đoàn Bộ Công an đứng thứ ba, giành 2 HCV, 1 HCB và 1 HCĐ.

Diễn ra từ ngày 22 đến 29/10, môn Muay có sự tham dự của 21 đơn vị với gần 200 vận động viên, tranh tài ở hai nhóm nội dung đối kháng và biểu diễn. Đây cũng là môn thi đấu đầu tiên được tổ chức tại TP.Hồ Chí Minh trong khuôn khổ Đại hội năm nay.

Nhiều trận đấu không diễn ra theo kế hoạch

Bên cạnh kết quả thi đấu, giải ghi nhận nhiều trận đối kháng không diễn ra theo lịch dự kiến. Ngay trong ngày thi đấu đối kháng đầu tiên, 24/10, có 10 trong tổng số 17 trận không được tổ chức. Tình trạng này tiếp tục xuất hiện ở những ngày sau đó.

Trong ngày chung kết cuối cùng, 4 trong số 13 trận dự kiến không diễn ra do vận động viên bỏ cuộc. Thông báo qua hệ thống loa tại nhà thi đấu chỉ nêu ngắn gọn: Võ sĩ không đến thi đấu ( BTC chưa cung cấp nguyên nhân cụ thể của từng trường hợp - PV)

Ở 9 trận chung kết được tổ chức, mức độ cạnh tranh cũng chưa thực sự đồng đều. Đánh giá từ phóng viên VTV Times, hai trận chung kết nam và nữ hạng 60 kg có diễn biến giằng co, trong khi nhiều cặp đấu còn lại thể hiện sự chênh lệch về trình độ.

Tại chung kết nam hạng 57 kg, Nguyễn Hoàng Minh của Hà Nội bỏ cuộc, giúp Nguyễn Tấn An của Khánh Hòa giành HCV mà không phải thi đấu trận cuối. 

Trường hợp này gây chú ý bởi Hoàng Minh là võ sĩ thuộc đội tuyển quốc gia, có kinh nghiệm thi đấu và từng giành huy chương quốc tế, trong khi đây là lần đầu Tấn An vào chung kết Đại hội.

Ở hạng 57 kg nữ, Nguyễn Huyền Diễm của Hà Tĩnh không thi đấu chung kết trước Nguyễn Thị Chiều của Hà Nội. Tương tự, Lý Diệu Phước của TP.Hồ Chí Minh giành HCV hạng 51 kg nam khi đối thủ bỏ cuộc.

Đáng chú ý là nội dung nữ hạng 63,5 kg. Trận chung kết giữa Lò Thị Phương của Sơn La và Nguyễn Thị Hương của Thanh Hóa không diễn ra do Phương bỏ cuộc, qua đó Hương giành HCV.

Trước đó, cả hai trận bán kết hạng cân này vào ngày 28/10 cũng không được tổ chức vì đối thủ của Phương và Hương đều bỏ cuộc. Trận tứ kết của Lò Thị Phương ngày 26/10 cũng không diễn ra. Như vậy, võ sĩ của Sơn La giành HCB mà không thi đấu trận nào.

Cần làm rõ nguyên nhân vận động viên bỏ cuộc

Khách quan mà nói, trong quá trình tập luyện và thi đấu, VĐV có thể không đảm bảo điều kiện tham gia thi đấu vì chấn thương, không đáp ứng yêu cầu cân nặng hoặc những lý do khác. Tuy nhiên, với những thông báo "cụt lủn" mà BTC đưa ra không thể xác định nguyên nhân hay đưa ra kết luận về từng trường hợp bỏ cuộc, gây khó hiểu cho những người quan sát và theo dõi diễn biến của môn Muay.

Được tổ chức bốn năm một lần, Đại hội Thể thao toàn quốc không chỉ là nơi tranh tài huy chương mà còn góp phần đánh giá sự phát triển thể thao của các địa phương, ngành và xa hơn là phát hiện lực lượng cho đội tuyển quốc gia.

Việc nhiều trận đấu - đặc biệt là các trận chung kết không diễn ra - vì VĐV bỏ cuộc, nghiễm nhiên làm giảm cơ hội cọ xát của các tuyển thủ, cũng như ảnh hưởng trực tiếp đến sức hấp dẫn của giải. 

Từ thực tế này, nên chăng Ban tổ chức cùng các đơn vị chuyên môn liên quan cần rà soát, làm rõ nguyên nhân, đồng thời cung cấp thông tin đầy đủ nhằm bảo đảm tính minh bạch và chất lượng chuyên môn của môn Muay tại Đại hội?

Các vấn đề trọng tài và công tác chuyên môn

Chưa dừng lại ở đó, 3 ngày cuối cùng diễn ra môn Muay (từ 27 đến 29/10) đã ghi nhận khá nhiều những dấu hỏi lớn quanh vấn đề chuyên môn của các trọng tài điều hành giải. Đầu tiên tới từ kết quả chấm điểm gây tranh luận ở trận đấu tứ kết 54kg nam của Nhà Vô địch Châu Á 2025 Huỳnh Hoàng Phi (TP Hồ Chí Minh) với Nguyễn Ngọc Hoàng (Hà Nội).

Ở cuộc đối đầu này, tổ trọng tài công bố Nguyễn Ngọc Hoàng giành chiến thắng bằng tính điểm. Kết quả này khiến Huỳnh Hoàng Phi, võ sĩ từng giành huy chương vàng Muay châu Á, phải dừng bước. 

Sau trận đấu, kết quả chấm điểm trở thành chủ đề tranh luận trên các diễn đàn và mạng xã hội võ thuật. Quyết định chấm thắng cho Nguyễn Ngọc Hoàng của tổ trọng tài bị phản ứng dữ dội và coi là một ví dụ điển hình cho những dấu hỏi trong công tác trọng tài tại Đại hội. Bởi lẽ, rất nhiều khán giả theo dõi trận đấu đều cho rằng Huỳnh Hoàng Phi đã có thế trận chủ động và những đòn đánh hiệu quả hơn đối thủ, từ đó bày tỏ sự không đồng tình với quyết định của tổ trọng tài.

Vài giờ sau khi trận đấu khép lại, Huỳnh Hoàng Phi tuyên bố giải nghệ trên trang cá nhân. Nếu được đơn vị chủ quản chấp thuận, võ sĩ sinh năm 1997 sẽ khép lại sự nghiệp của mình khi 29 tuổi - lứa tuổi đã trưởng thành trong kinh nghiệm trận mạc và hoàn toàn có thể thi đấu đỉnh cao thêm nhiều năm nữa.

Bảng thành tích được nêu của Huỳnh Hoàng Phi gồm huy chương vàng Muay châu Á, bảy lần vô địch quốc gia và huy chương bạc SEA Games 31. Anh cũng được biết đến là một trong những võ sĩ Việt Nam có hợp đồng thi đấu tại ONE Championship - một trong những giải đấu võ thuật hấp dẫn nhất thế giới.

Nhưng trường hợp của Phi không phải là duy nhất tại Đại hội. Sang ngày thi đấu tiếp theo, các khán giả của bộ môn Muay thêm một lần nữa phản ứng trái chiều về công tác trọng tài ở trận đấu của Phạm Ngọc Mẫn với Đào Đại Hải ở hạng 63.5kg.

Phạm Ngọc Mẫn được đánh giá rất cao trước giải đấu với tư cách là đương kim Á quân châu Á và SEA Games. Trong khi đó, Đào Đại Hải là một võ sĩ có phong độ ấn tượng từ đoàn Công an. Điều đặc biệt là Phạm Ngọc Mẫn có màn trình diễn ấn tượng ở vòng ngoài, vượt qua đối thủ mạnh Đào Minh Hưng của đoàn Quân đội để giành quyền vào bán kết. 

Với Đào Đại Hải, võ sĩ này có phần chật vật khi gặp chấn thương vùng mũi ngay trong hiệp 1 trước Trần Mạnh Dương của Quảng Ninh. Hành động bất ngờ ngay sau đó là việc Ban huấn luyện đoàn Quảng Ninh thay vì thúc giục võ sĩ của mình tấn công để giành chiến thắng thì lại xin cho ngưng trận đấu một cách gấp gáp. Trên sàn đấu lúc này là hình ảnh võ sĩ Trần Mạnh Dương vồn vã chạy sang xin lỗi đối thủ mà quên mất rằng mình vừa đánh mất cơ hội lọt vào trận bán kết.

Vậy nên trong cuộc chạm trán ngày 28/10, trận so găng giữa Đào Đại Hải và Phạm Ngọc Mẫn diễn ra rất quyết liệt. Sau khi trọng tài công bố chiến thắng thuộc về Đào Đại Hải, một bộ phận khán giả và người hâm mộ bày tỏ ý kiến không đồng tình với kết quả. 

Nhiều ý kiến cho rằng Phạm Ngọc Mẫn nắm quyền kiểm soát, tung ra nhiều đòn trúng đích và có phần nhỉnh hơn trong các hiệp đấu quyết định. 

Tựu chung lại, có thể thấy rằng tồn tại ở đây sự khác biệt - giữa đánh giá chủ quan của khán giả - đối với tiêu chí chấm điểm chuyên môn của trọng tài - lặp đi lặp lại, qua nhiều trận đấu, không phải một trường hợp riêng lẻ. 

Trọng tài kiêm huấn luyện viên: "Vừa đá bóng, vừa thổi còi" và cơ chế kiểm soát xung đột lợi ích

Việc một nhân sự vừa huấn luyện vận động viên tại địa phương, vừa tham gia điều hành, chấm điểm các giải đấu võ thuật đặt ra yêu cầu tăng cường tính độc lập và minh bạch trong công tác trọng tài. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ nguy cơ xung đột lợi ích với các hành vi thiên vị trong thi đấu thể thao.

Ngay từ giữa tháng 6/2026, các thông tin về hoạt động tập huấn trọng tài Muay cùng nhiều môn thể thao khác hướng tới Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X năm 2026 cho thấy HLV và trọng tài cùng tham gia cập nhật kiến thức, luật thi đấu. Tuy nhiên, việc tổ chức đào tạo chung nên được các bộ môn quy chuẩn, tạo quy định về việc trọng tài làm nhiệm vụ tại giải cần độc lập, không kiêm nhiệm nhiều vị trí trong đó vị trí "nhạy cảm" nhất chính là huấn luyện viên cho đơn vị? Nếu không làm được điều này thì mặc nhiên sẽ khiến khán giả phải đặt câu hỏi về sự thiếu tính độc lập và minh bạch của tổ trọng tài.

Trong thể thao thành tích cao, chất lượng điều hành của trọng tài có ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả thi đấu và niềm tin của VĐV, HLV, người hâm mộ. Với những môn đối kháng có kết quả phụ thuộc vào đánh giá chuyên môn như Muay, yêu cầu về tính khách quan càng cần được đặt lên hàng đầu.

Do thiếu thông tin quy chuẩn, quy định nên tại Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X (2026), đáng tiếc, đã xuất hiện nhiều hình ảnh cho thấy có sự "chồng chéo" trong lúc làm nhiệm vụ của một thành viên trong hai vai trò - vừa là trọng tài nhưng cũng vừa là HLV của đoàn tham dự.

Để hạn chế xung đột lợi ích, quy trình phân công cần xác định rõ những trường hợp phải tránh hoặc phải báo cáo, đặc biệt khi trọng tài có quan hệ huấn luyện, quản lý hay lợi ích liên quan đến một bên thi đấu. Việc áp dụng cụ thể phải căn cứ vào điều lệ và quy định chuyên môn của giải.

Bên cạnh đó, công tác giám sát cần đủ khả năng phát hiện, rà soát và xử lý những bảng điểm có dấu hiệu bất thường. Không chỉ kết quả cuối cùng, cách thức chấm điểm và căn cứ chuyên môn cũng cần được giải thích rõ khi phát sinh khiếu nại nhằm tránh trao đổi lợi ích nhóm hoặc thỏa thuận ngầm giữa các đoàn gây ảnh hưởng đến uy tín của giải.

Với môn Muay, Đại hội lần thứ X đã khép lại với ngôi vương xứng đáng thuộc về sự đồng đều của đoàn Hà Nội, nhưng những bài học về công tác trọng tài và tính minh bạch trong thi đấu sẽ là bài toán lớn mà bộ môn Muay Việt Nam cần phải giải quyết trong thời gian tới.