Cứ đến mùa mưa, câu chuyện ngập úng lại được người dân Hà Nội nhắc đến nhiều hơn. Ai cũng mong sau mỗi cơn mưa đi qua cuộc sống không bị xáo trộn. Nhưng thực tế, có những trận mưa chỉ kéo dài khoảng một giờ cũng đủ khiến nhiều tuyến phố ngập sâu, giao thông ùn tắc, người dân chật vật tìm đường về nhà. Thậm chí, Hà Nội từng chứng kiến những đợt ngập kéo dài nhiều ngày, để lại không ít thiệt hại và trở thành ký ức khó quên của nhiều người. Mưa lớn là điều khó tránh khỏi, nhất là trong bối cảnh thời tiết ngày càng cực đoan. Nhưng ngập đến đâu, kéo dài bao lâu lại phụ thuộc rất nhiều vào khả năng chống chịu của đô thị.
Ngay từ đầu năm nay, thành phố Hà Nội đã xác định ngập úng đô thị là một trong 5 "điểm nghẽn" cần tập trung tháo gỡ. Hàng loạt dự án chống ngập đã được triển khai với tiến độ khẩn trương từ xây mới, cải tạo các hồ điều hòa, mở rộng các tuyến cống thoát nước đến lắp đặt, nâng công suất các trạm bơm đầu mối.
Đến thời điểm này, một số dự án chống ngập khẩn cấp như bể điều tiết ngầm và 22 hạng mục chống úng ngập cục bộ khu vực nội đô bao gồm: 6 hồ và 16 vị trí trên các tuyến phố đã cơ bản hoàn thành. Các bể ngầm, tuyến cống sẽ tạo thêm không gian chứa nước khi mưa lớn xảy ra, tăng khả năng tiêu thoát nước cho các khu vực thường xuyên ngập úng.
Nâng khả năng chống ngập cho Hà Nội
Sau 2 trận mưa lớn ngày 30/9/2025 và 7/10/2025, do ảnh hưởng của 2 cơn bão Ragasa và Matmo, nhiều nơi ở thành phố Hà Nội đã chìm trong biển nước. Đáng nói, những điểm ngập nặng nhất không chỉ xuất hiện ở các khu dân cư cũ có hệ thống hạ tầng đã quá tải. Thực tế cho thấy, nhiều khu đô thị mới, được đầu tư tương đối đồng bộ như khu vực Mỹ Đình, Ciputra, Tây Hồ Tây hay An Khánh... cũng nhiều lần trở thành những "điểm nóng" về ngập úng sau mưa lớn.
Điều này cho thấy, phát triển đô thị nhanh không đồng nghĩa với việc năng lực thoát nước được nâng lên tương ứng. Có nơi, hạ tầng tiêu thoát nước chưa theo kịp tốc độ xây dựng. Có nơi, hệ thống được thiết kế từ nhiều năm trước nhưng không còn đủ khả năng đáp ứng trước những trận mưa ngày càng cực đoan.
Nhìn rộng hơn, đây cũng là thách thức chung của Hà Nội hiện nay bởi hệ thống thoát nước của thành phố được thiết kế theo những ngưỡng mưa nhất định. Khi lượng mưa vượt quá khả năng tính toán ban đầu, việc xuất hiện ngập cục bộ ở một số khu vực gần như là điều khó tránh khỏi.
Chống úng ngập là vấn đề được Hà Nội đặt ra và nỗ lực giải quyết trong nhiều năm qua. Tuy nhiên, đây là một bài toán rất phức tạp, đòi hỏi các giải pháp đồng bộ và lâu dài. Nhưng thực tế, năng lực thoát nước của Hà Nội có hạn. Vì vậy, hình ảnh một Hà Nội " cứ mưa là ngập" đã quen với nhiều người dân.
Giải bài toán về úng ngập khi mưa lớn
Trong quy hoạch thoát nước riêng của Hà Nội năm 2010, hệ thống thoát nước được thiết kế chỉ chịu được lượng mưa lớn nhất 250mm trong 1 ngày. Tuy nhiên, những năm gần đây, mưa cực đoan nhiều hơn, cường độ mưa lớn hơn, có thời điểm, Hà Nội mưa đến 500-600mm, điển hình là trận mưa ngày 30/9/2025. Hệ thống thoát nước lại đang trong quá trình hoàn thiện khiến nhiều khu vực của Hà Nội ngập nặng. Trên bản đồ ngập lụt của thành phố, thời điểm đó, Hà Nội có đến hơn 200 điểm ngập nặng. Trong khi đó, các hồ có chức năng điều hòa, giữ nước lại bị thu hẹp dần.
Các chuyên gia cho rằng khó khăn lớn nhất hiện nay là hệ thống thoát lũ của sông Nhuệ, sông Đáy chưa đồng bộ. Trạm bơm tiêu Yên Nghĩa với công suất lớn nhưng chưa vận hành hết công suất do kênh dẫn chưa hoàn thiện khiến việc tiêu úng hỗ trợ cho khu vực phía Tây và Nam Hà Nội gặp trở ngại, gây ngập. Khi mưa lớn, nước mưa không thể thấm nhanh qua mặt đường bê tông. Nhiều điểm hố ga bị bịt kín do rác thải, ao hồ bị lấn chiếm, khiến việc thoát nước khó khăn.
Ngập úng không còn là câu chuyện có thể chần chừ. Ngoài 22 hạng mục chống ngập cho nội đô, TP Hà Nội đang triển khai đồng thời 10 dự án khẩn cấp chống úng ngập bao gồm xây mới 5 hồ điều hoà, 2 bể điều tiết ngầm tại khu vực Hàng Da và Cầu Đuống, lắp đặt 15 trạm bơm và cải tạo tuyến kênh Thụy Phương, nối từ trạm bơm Thụy Phương đến cống Hoàng Quốc Việt. Các hạng mục này sẽ lưu trữ nước khi hệ thống thoát nước hiện hữu quá tải, điều tiết và bơm nước ra các sông, giảm ngập úng cho đô thị.
Kỳ vọng chống ngập từ những công trình mới
Trận mưa lớn đầu mùa cuối tháng 5 vừa qua là phép thử rõ nét đối với hệ thống thoát nước của Hà Nội. Tại khu vực Ecohome 3, nơi đang triển khai các dự án chống ngập và nâng cấp hạ tầng giao thông, tình trạng ngập sâu, kéo dài sau mưa đã được cải thiện đáng kể.
Tại tuyến kênh Thụy Phương, các đơn vị thi công đang hoàn thiện đoạn cống cuối cùng đấu nối với sông Tô Lịch. Trong khi đó, các hồ điều hòa có dung tích lớn như hồ Phú Đô, hồ Yên Nghĩa và hồ Thụy Phương 2 cũng đã cơ bản hoàn thành.
Mặc dù quá trình thi công gặp không ít khó khăn do quãng đường vận chuyển đất xa, cùng với thời tiết mưa nhiều ảnh hưởng đến tiến độ đào hồ, song các công trình đã bước đầu phát huy hiệu quả. Sau trận mưa lớn ngày 28/5 vừa qua, một số hồ điều hòa đã thực hiện tốt chức năng tích trữ tạm thời, góp phần điều tiết lượng lớn nước mưa trong thời gian ngắn.
Trong khi các giải pháp căn cơ cho bài toán thoát nước đô thị vẫn cần thêm thời gian và nguồn lực để hoàn thiện, những công trình đang được đầu tư đã bước đầu phát huy hiệu quả. Báo cáo gần nhất của Công ty thoát nước Hà Nội, sau trận mưa 50-70mm tuần qua, trên địa bàn Công ty quản lý không có điểm úng ngập xảy ra. Tuy nhiên, với những trận mưa cực đoan có cường độ lớn trong thời gian ngắn, nguy cơ ngập cục bộ vẫn là thách thức đặt ra đối với hệ thống thoát nước của Thủ đô.
Những dự án cấp bách đang được triển khai mang theo kỳ vọng giảm ngập cho người dân Thủ đô. Nhưng liệu những công trình này có thể giúp Hà Nội hết ngập? Bởi chống ngập đô thị không chỉ là xây thêm hồ điều hòa, cải tạo kênh mương hay lắp đặt trạm bơm. Đó còn là câu chuyện của quy hoạch tổng thể, quản lý xây dựng và gìn giữ không gian cho nước lưu thông tự nhiên.
Một yếu tố quan trọng khác phải kể đến đó là cần nâng cao ý thức cộng đồng để hạn chế tình trạng xả rác xuống cống, kênh mương, làm giảm hiệu quả tiêu thoát nước. Hạ tầng dù hiện đại đến đâu cũng khó phát huy hiệu quả nếu thiếu sự chung tay của người dân trong việc giữ gìn môi trường đô thị.
Bình luận (0)