Nhà máy lọc dầu El Palito tại Puerto Cabello, Venezuela, được vận hành bởi tập đoàn dầu khí quốc gia PDVSA. (Ảnh: Matias Delacroix/AP)
Các chuyên gia nhận định việc khôi phục sản lượng dầu mỏ của Venezuela về thời kỳ hoàng kim có thể sẽ mất nhiều thập kỷ và đòi hỏi nguồn vốn đầu tư khổng lồ, bất chấp những tuyên bố đầy tham vọng từ phía Mỹ.
Nhà máy lọc dầu El Palito tại Puerto Cabello, Venezuela, được vận hành bởi tập đoàn dầu khí quốc gia PDVSA. (Ảnh: Matias Delacroix/AP)
Tham vọng "hồi sinh" ngành dầu khí
Theo ông Donald Trump, ngành công nghiệp dầu mỏ của Venezuela đã rơi vào tình trạng "kiệt quệ hoàn toàn" từ lâu. Sau những động thái can thiệp mạnh mẽ vào Caracas, ông Trump đã cam kết sẽ nắm quyền kiểm soát và vực dậy ngành công nghiệp này với sự hậu thuẫn từ các tập đoàn dầu khí lớn nhất nước Mỹ.
Ông Trump tuyên bố trước báo giới rằng ngành dầu khí đang kiệt quệ của Venezuela có thể "hái ra tiền" nếu có sức mạnh của Mỹ đứng sau, đồng thời khẳng định chính quyền mới sẽ đầu tư hàng tỷ USD để khôi phục vận mệnh quốc gia này.
Venezuela thực sự sở hữu bao nhiêu dầu?
Venezuela được cho là quốc gia sở hữu trữ lượng dầu mỏ lớn nhất thế giới. Dù con số chính xác vẫn chưa chắc chắn, nhà nước Venezuela tuyên bố họ nắm giữ tới 300 tỷ thùng, vượt xa Saudi Arabia. Các ước tính khác cho thấy trữ lượng dầu thô của quốc gia Nam Mỹ này chiếm khoảng 17% tổng trữ lượng toàn cầu.
Tuy nhiên, quốc gia Nam Mỹ này chỉ mới khai thác được một phần nhỏ tiềm năng sản xuất của mình. Năm 1999, khi cố Tổng thống Hugo Chávez lên nắm quyền, nước này sản xuất khoảng 3,5 triệu thùng/ngày, lọt vào top 10 nhà sản xuất dầu thô lớn nhất thế giới.
Một phần tư thế kỷ sau, sự bỏ bê, cơ sở hạ tầng yếu kém, thiếu đầu tư và vấn nạn tham nhũng đã bào mòn ngành công nghiệp và nền kinh tế nước này. Hiện tại, sản lượng của Venezuela chỉ còn khoảng 1 triệu thùng/ngày – một con số khiêm tốn so với hơn 13 triệu thùng dầu thô được sản xuất hàng ngày tại Mỹ.
Vai trò của các "ông lớn" dầu khí Mỹ
Ông Trump hứa hẹn rằng các công ty dầu khí "rất lớn" của Mỹ sẽ chi hàng tỷ USD để sửa chữa cơ sở hạ tầng vốn đã "hư hỏng nặng" tại Venezuela.
Các ứng viên tiềm năng cho cuộc đầu tư này bao gồm ExxonMobil (công ty dầu khí lớn nhất nước Mỹ) và ConocoPhillips (trụ sở tại Texas). Cả hai đều từng hoạt động tại Venezuela trước khi bị quốc hữu hóa dưới thời ông Chávez. Hiện chỉ có Chevron, công ty dầu khí lớn thứ hai của Mỹ, là vẫn duy trì hoạt động tại quốc gia này.
Cho đến nay, các công ty này vẫn chưa đưa ra cam kết chính thức. Các tuyên bố từ ExxonMobil, Chevron và ConocoPhillips đều dừng lại ở việc chưa xác nhận kế hoạch đầu tư của Tổng thống Mỹ.
Jorge León, trưởng bộ phận phân tích địa chính trị tại Rystad Energy, nhận định: "Linh cảm của tôi là nếu Tổng thống Trump đã tuyên bố công khai, thì có lẽ đã có một thỏa thuận ngầm với các công ty Mỹ". Theo đó, các công ty Mỹ có thể hợp tác với công ty dầu khí nhà nước PDVSA để khai thác và chia sẻ lợi nhuận – một mô hình quen thuộc ở các nước đang phát triển. Với tình hình tài chính bi đát của PDVSA, các công ty Mỹ nhiều khả năng sẽ đàm phán được mức lợi nhuận hấp dẫn.
Tuy nhiên, ngay cả với nỗ lực chung của Tổng thống Mỹ và một số tập đoàn dầu mỏ lớn nhất thế giới, thành công vẫn không được đảm bảo. "Lịch sử cho thấy việc thay đổi chế độ bằng vũ lực hiếm khi giúp ổn định nguồn cung dầu nhanh chóng, với Libya và Iraq là những tiền lệ rõ ràng và đáng suy ngẫm," ông Leon nói thêm.
Các quan sát viên thị trường suy đoán rằng dầu thô Venezuela hiện có thể được chuyển hướng đến các nhà máy lọc dầu của Mỹ ở Louisiana. Điều này sẽ cho phép nhiều dầu thô của Mỹ hơn được xuất khẩu ra thị trường quốc tế, thúc đẩy sứ mệnh của ông Trump trong việc thiết lập Hoa Kỳ trở thành một siêu cường năng lượng hàng đầu thế giới.
Tác động đến giá dầu toàn cầu
Theo các chuyên gia tại Third Bridge Energy, một công ty nghiên cứu của Mỹ, các sự kiện gần đây khó có thể tác động ngay lập tức đến giá dầu thô hay giá xăng dầu bán lẻ. Tuy nhiên, thị trường có thể sẽ chứng kiến những biến động ngắn hạn khi các nhà giao dịch cân nhắc giữa việc Mỹ dỡ bỏ lệnh trừng phạt với sự bất ổn do thay đổi chế độ gây ra.
Để sản lượng dầu của Venezuela tăng trưởng đủ mạnh để làm dịu giá cả thị trường sẽ cần rất nhiều thời gian. Peter McNally, chuyên gia phân tích toàn cầu tại Third Bridge, nhận định: "Sản lượng dầu của Venezuela có thể phục hồi không? Câu trả lời là có, nhưng nó sẽ tiêu tốn hàng chục tỷ USD đầu tư và cần ít nhất một thập kỷ cam kết từ các tập đoàn dầu khí phương Tây".
Bình luận (0)