Nắng nóng cực đoan làm đảo lộn nhịp sống hàng triệu người dân TP Hồ Chí Minh

"Mặt đường như bốc hơi"

12 giờ trưa, trên đường Nguyễn Duy Trinh (TP Hồ Chí Minh), anh Thảo (tài xế công nghệ) vội vàng tấp xe vào một gốc cây hiếm hoi, tháo khẩu trang, lau vội mồ hôi. "Chạy ngoài đường giờ này như ở trong lò. Trước chạy liên tục, giờ tôi phải nghỉ trưa 2-3 tiếng vì không chịu nổi", anh Thảo vừa nói vừa lấy chai nước từ trong túi ra tranh thủ bù nước.

Cách đó không xa, chị Hương (phường Xuân Hoà) cũng vội ghé vào quán nước mía để giải nhiệt. Chị chia sẻ: "Mùa nắng năm nay tôi cảm thấy bắt đầu sớm hơn so với mọi năm. Hôm nay tôi có việc đi qua khu vực này nhưng do nắng nóng quá, cảm giác bị say nắng nên phải vội vào đây nghỉ ngơi cho ổn định".

Câu chuyện của anh Thảo và chị Hương không còn là cá biệt. Những ngày đầu tháng 4, TP Hồ Chí Minh bắt đầu bước vào cao điểm nắng nóng, có thời điểm nhiệt độ ngoài trời vượt 37 độ C, nhưng nhiệt độ cảm nhận thực tế còn cao hơn do bê tông, nhựa đường hấp nhiệt.

Nắng không chỉ đổ xuống đường phố mà đang "đè" lên cả nhịp sống của đô thị 

Đợt nắng nóng đầu tháng 4 không chỉ mang đến cảm giác oi bức mà đang tạo ra những "làn sóng ngầm" trong đời sống đô thị: từ chi phí sinh hoạt tăng cao đến sự đảo lộn trong nhịp sinh hoạt của hàng triệu người dân.

Số liệu từ ngành điện cho thấy, sản lượng điện tiêu thụ toàn thành phố dự kiến vượt 173 triệu kWh/ngày trong tháng 4 - tăng gần 3% so với tháng trước. Điều này phản ánh một thực tế rõ ràng: càng nóng, người dân càng phải "trả giá" cho việc chống nóng.

Là tài xế công nghệ hoạt động hầu như cả ngày ngoài đường, anh Thảo cho biết thu nhập giảm rõ rệt vì phải tránh khung giờ nắng gắt. Không chỉ giảm giờ làm, chi phí cũng tăng: tiền nước, tiền xăng, thậm chí cả tiền thuốc vì dễ bị say nắng. Nếu trước đây chạy liên tục, nay anh chỉ dám nhận cuốc vào sáng sớm và chiều tối. 

Với các gia đình có con nhỏ, nắng nóng không chỉ là sự bất tiện mà còn là áp lực tài chính. Anh Võ Hồng Sơn (phường Bình Trưng), cho biết gia đình anh sẽ phải thắt chặt chi tiêu dần từ tháng này để chuẩn bị trước một khoản mua điều hoà cho các con. "Mùa hè các con sẽ ở nhà nhiều hơn, không còn đi học nên vợ chồng tôi nghĩ điều đó là cần thiết", anh Sơn cho hay. 

Chỉ mới tính toán sơ bộ, từ tiền đầu tư mua điều hoà cho đến lượng điện năng tiêu thụ đã là một khoản chi tương đối lớn với vợ chồng anh. Nếu hè này các con ở nhà và dùng điều hòa khoảng 8-12h/ngày thì tiền điện có thể tăng 300.000 - 1 triệu đồng/tháng hoặc thậm chí cao hơn tuỳ vào giá thành thay đổi.

Theo Tổng công ty Điện lực TP Hồ Chí Minh (EVNHCMC), trong mùa nóng, điều hòa có thể chiếm tới 40-60% tổng điện năng tiêu thụ của một hộ gia đình. Không chỉ vậy, các thiết bị như tủ lạnh, quạt, máy giặt cũng phải hoạt động với cường độ cao hơn, khiến hóa đơn điện "leo thang" ngay cả khi thói quen sinh hoạt không thay đổi. 

Khi đô thị phải "thích nghi với nhiệt độ"

Theo các chuyên gia tại Trung tâm Khí tượng Thủy văn Nam Bộ, xu hướng nắng nóng hiện nay không chỉ gay gắt hơn mà còn kéo dài hơn. Nhiệt độ cao xuất hiện sớm từ tháng 3, thời gian nóng kéo dài cả ban đêm khiến biên độ nhiệt lớn, dễ gây mệt mỏi cho cơ thể.

Nắng nóng cũng được dự báo sẽ còn liên tục xuất hiện ở khu vực trung tâm và phía Bắc TP Hồ Chí Minh với nhiệt độ cao phổ biến từ 35-37 độ C trong thời gian dài. Điều này dẫn đến việc nhu cầu sử dụng điện không còn tập trung vào một vài khung giờ mà trải dài suốt cả ngày. Thực tế ghi nhận, tiêu thụ điện tại TP Hồ Chí Minh đã tăng mạnh ngay từ đầu mùa nóng và tiệm cận mức đỉnh của các năm trước.

Nắng nóng và những rủi ro sức khỏe khó lường

Tại các cơ sở y tế, số ca bệnh liên quan đến thời tiết cực đoan đang có xu hướng gia tăng trong những tuần gần đây, đặc biệt vào các đợt nhiệt độ cao kéo dài.

ThS.BS Huỳnh Tấn Phi, Phó trưởng khoa Khám bệnh - Bệnh viện Đa khoa Tân Định, cho biết các trường hợp mất nước, rối loạn tiêu hóa, say nắng đều tăng, trong đó phổ biến nhất là tình trạng rối loạn tiêu hóa, mất nước, rối loạn điện giải và các bệnh do nhiệt như kiệt sức vì nóng. Đáng chú ý, không chỉ các bệnh cấp tính, môi trường nóng ẩm còn khiến các bệnh nhiễm khuẩn da và bệnh hô hấp nhẹ gia tăng.

Ba nhóm đối tượng chịu ảnh hưởng rõ rệt nhất là trẻ nhỏ, người cao tuổi và người lao động ngoài trời. Trẻ nhỏ dễ mất nước nhanh do cơ thể chưa hoàn thiện, trong khi người cao tuổi có khả năng điều hòa thân nhiệt kém, nhiều bệnh nền. Đặc biệt, những người phải làm việc trực tiếp dưới nắng trong thời gian dài đối mặt với nguy cơ say nắng, thậm chí sốc nhiệt nếu không được nghỉ ngơi và bù nước kịp thời.

Lý giải nguyên nhân, bác sĩ Phi cho rằng thời tiết nắng nóng xen kẽ mưa như hiện nay đang tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn phát triển. Nhiệt độ cao khiến vi khuẩn sinh sôi nhanh, trong khi độ ẩm tăng sau mưa lại càng làm môi trường trở nên lý tưởng cho nấm, vi khuẩn tồn tại. Cùng với đó, thực phẩm dễ ôi thiu nếu không được bảo quản đúng cách, còn cơ thể con người lại suy giảm sức đề kháng do sự thay đổi nhiệt độ đột ngột giữa môi trường bên ngoài và trong nhà.

Trong bối cảnh đó, nguy cơ ngộ độc thực phẩm cũng tăng rõ rệt. Các loại thực phẩm như hải sản, thịt cá nấu chín để lâu, thức ăn đường phố không che đậy hay các sản phẩm từ sữa đều rất dễ hư hỏng trong điều kiện thời tiết nóng. Bác sĩ khuyến cáo người dân cần duy trì nguyên tắc ăn chín, uống sôi, ưu tiên sử dụng thực phẩm trong ngày, đồng thời bảo quản lạnh đúng cách để hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn.

Bên cạnh đó, việc bổ sung nước đúng cách cũng đặc biệt quan trọng. Người dân không nên đợi đến khi khát mới uống mà cần duy trì thói quen uống nước đều đặn trong ngày, nhất là với trẻ nhỏ và người lao động ngoài trời. Việc làm mát cơ thể cần thực hiện từ từ, tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột giữa môi trường nắng nóng và phòng máy lạnh để hạn chế nguy cơ sốc nhiệt.

Mỗi người một cách thích nghi, nhưng điểm chung là đều phải "xoay mình" theo nhiệt độ. Khi nhiệt độ ngày càng cực đoan, câu chuyện không chỉ là chống nóng, mà là cách một đô thị hàng chục triệu dân học cách thích nghi để tồn tại và vận hành trong những ngày nắng nóng.