Nghiên cứu mới: Nhóm thuốc Statin ít gây biến chứng nghiêm trọng

Nghiên cứu cho thấy các biến chứng nghiêm trọng trên cơ do thuốc statin - nhóm thuốc hạ cholesterol được sử dụng phổ biến trong điều trị bệnh tim mạch - xảy ra với tỷ lệ cực kỳ thấp. Kết quả nghiên cứu cũng giới thiệu một công cụ mới giúp bác sĩ đánh giá nguy cơ gặp tác dụng phụ nghiêm trọng ở từng bệnh nhân, qua đó hỗ trợ việc kê đơn và nâng cao niềm tin của người bệnh đối với loại thuốc này.

Bệnh tim mạch hiện vẫn là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên thế giới. Statin có khả năng làm giảm tới khoảng 60% cholesterol lipoprotein tỷ trọng thấp (LDL), thường được gọi là "cholesterol xấu", qua đó giảm đáng kể nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Tuy nhiên, mặc dù đã có hơn 50 năm dữ liệu chứng minh tính an toàn và hiệu quả, nhiều người vẫn e ngại sử dụng statin vì lo sợ các tác dụng không mong muốn, đặc biệt là những biến chứng liên quan đến cơ.

Theo các số liệu được dẫn trong nghiên cứu, tại Mỹ có khoảng 50 triệu người có thể hưởng lợi từ điều trị bằng statin nhưng chưa đến một nửa trong số đó đang sử dụng thuốc. Thậm chí, khoảng một phần ba số bệnh nhân được kê đơn không đến nhận thuốc, còn khoảng 40% ngừng điều trị chỉ sau ba tháng kể từ khi bắt đầu sử dụng.

Tiến sĩ Nishant Shah, chuyên gia tim mạch dự phòng tại Trung tâm Y tế Duke (bang Bắc Carolina, Mỹ), người không tham gia nghiên cứu, cho rằng trong cộng đồng đang tồn tại tâm lý lo ngại quá mức về những tác dụng phụ rất hiếm gặp của statin.

Trong nghiên cứu mới, các nhà khoa học Anh đã xây dựng một công cụ nhằm giúp bác sĩ dự báo nguy cơ gặp tác dụng phụ trên cơ của từng bệnh nhân khi sử dụng statin. Những biến chứng được đánh giá gồm bệnh cơ - thuật ngữ chung chỉ các rối loạn gây đau cơ, yếu cơ hoặc mệt mỏi; đau cơ; và tiêu cơ vân - tình trạng nguy hiểm khi các sợi cơ bị phá hủy nhanh chóng, giải phóng các chất độc vào máu, có thể dẫn tới suy thận, thậm chí tử vong nếu không được điều trị kịp thời.

Nhóm nghiên cứu đã phân tích hồ sơ y tế của gần 6 triệu người trưởng thành tại Vương quốc Anh. Kết quả cho thấy chỉ khoảng 0,04% số người có nguy cơ trên 10% mắc các biến chứng cơ nghiêm trọng liên quan đến statin trong vòng 10 năm.

Tỷ lệ này còn thấp hơn nhiều so với các ước tính trước đây. Báo cáo của Hiệp hội Tim mạch Mỹ từng ghi nhận tỷ lệ bệnh cơ liên quan statin dưới 1%, còn tiêu cơ vân dưới 0,1%.

Giáo sư Bart Duell thuộc Đại học Khoa học và Sức khỏe Oregon (Mỹ), đồng tác giả báo cáo của Hiệp hội Tim mạch Mỹ nhưng không tham gia nghiên cứu mới, nhận định ngay cả khi giả định nguy cơ cao hơn gấp 10 lần thì đây vẫn là tỷ lệ rất nhỏ và không phải lý do để từ chối điều trị bằng statin.

Theo các chuyên gia, trong các thử nghiệm lâm sàng, người dùng statin có báo cáo đau cơ nhẹ nhiều hơn đôi chút so với nhóm dùng giả dược. Tuy nhiên, phần lớn các trường hợp đau cơ này thực chất xuất phát từ những nguyên nhân khác chứ không phải do thuốc.

Tiến sĩ Steve Nissen, Giám đốc học thuật Viện Tim mạch, Mạch máu và Lồng ngực thuộc Phòng khám Cleveland (Mỹ), cho biết trong hơn 40 năm hành nghề ông chưa từng phải tiếp nhận bệnh nhân nhập viện vì biến chứng cơ nghiêm trọng do statin gây ra.

Statin, bao gồm các hoạt chất như atorvastatin, rosuvastatin và simvastatin, là một trong những nhóm thuốc được kê đơn phổ biến và được nghiên cứu nhiều nhất trên thế giới.

Đối với những người có cholesterol cao hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch, lợi ích của việc giảm cholesterol và phòng ngừa các biến cố tim mạch vượt xa nguy cơ rất nhỏ của các tác dụng phụ.

Theo các chuyên gia, nếu bệnh nhân chỉ gặp đau cơ nhẹ, bác sĩ có thể điều chỉnh liều lượng hoặc tạm ngừng thuốc để đánh giá nguyên nhân. Ngoài statin, hiện vẫn có những nhóm thuốc hạ cholesterol khác có thể được cân nhắc trong từng trường hợp.

Giáo sư Duell cho biết phần lớn tác dụng phụ của statin phụ thuộc vào liều dùng. Vì vậy, việc bắt đầu điều trị với liều thấp hoặc điều chỉnh liều phù hợp có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ gặp tác dụng không mong muốn.