(Ảnh minh họa: AP)
Trong Báo cáo Tình hình Dân số Thế giới năm 2026 của Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA) công bố mới đây với chủ đề "Các thế hệ tiếp nối: Trao quyền để thanh niên định hình tương lai", UNFPA đã cảnh báo những tiến bộ về giáo dục, y tế và khả năng tiếp cận thông tin chưa bảo đảm rằng người trẻ có thể bước vào cuộc sống trưởng thành một cách thuận lợi. Theo báo cáo, thế hệ trẻ ngày nay có trình độ học vấn cao hơn bất kỳ thế hệ nào trước đây. Trên phạm vi toàn cầu, khoảng 78% trẻ em hoàn thành bậc trung học cơ sở, 62% hoàn thành trung học phổ thông và 44% thanh niên tiếp cận giáo dục đại học. Đây đều là những tỷ lệ cao nhất từng được ghi nhận.
Tuy nhiên, những thành tựu giáo dục chưa được chuyển hóa tương xứng thành cơ hội việc làm và sự ổn định kinh tế. Trung bình cứ 5 người trẻ trên thế giới thì có 1 người không có việc làm, không tham gia học tập hoặc đào tạo. Tại các quốc gia thu nhập thấp, chỉ khoảng 20% thanh niên có việc làm được trả lương ổn định.
Báo cáo cũng chỉ ra những khác biệt đáng kể về cơ hội giữa các nhóm dân cư. Phụ nữ trong độ tuổi 15-24 có khả năng không tham gia việc làm, giáo dục hoặc đào tạo cao hơn gấp đôi so với nam giới cùng độ tuổi. Trong khi đó, 49% người trẻ khuyết tật không đi học và cũng không có việc làm. Theo UNFPA, tình trạng bất ổn kinh tế, bất bình đẳng và những hạn chế trong tiếp cận cơ hội đang khiến nhiều người trẻ gặp khó khăn trong việc xây dựng cuộc sống độc lập, dù họ có trình độ học vấn và khả năng tiếp cận thông tin tốt hơn các thế hệ trước.
Để đánh giá những thay đổi trong quá trình trưởng thành, báo cáo sử dụng kết quả phân tích mới từ cuộc khảo sát trước đó của UNFPA đối với hơn 100.000 người trưởng thành trong độ tuổi 18-39 có kết nối Internet, tại 73 quốc gia và vùng lãnh thổ. Kết quả cho thấy nhiều người đang đạt được các dấu mốc quan trọng của cuộc đời muộn hơn so với những kỳ vọng truyền thống. Trong nhóm tuổi 25-29, ít nhất một nửa số người được khảo sát đã sống độc lập với gia đình cha mẹ. Phần lớn người tham gia khảo sát ở độ tuổi 30-34 cho biết đang có mối quan hệ tình cảm ổn định, trong khi đa số người thuộc nhóm tuổi 35-39 đã có con.
Những số liệu này phản ánh xu hướng nhiều người trẻ phải dành thêm thời gian để ổn định công việc, thu nhập và điều kiện sống trước khi xây dựng gia đình. Đáng chú ý, khảo sát cho thấy mong muốn kết hôn và sinh con vẫn phổ biến trong giới trẻ, dù không phải ai cũng có điều kiện thực hiện.
Cụ thể, có 70% số người được hỏi coi hôn nhân là hình thức quan hệ lý tưởng, trong khi 91% mong muốn có ít nhất một con. Tuy nhiên, hơn 40% số người trong nhóm tuổi 35-39 có mong muốn kết hôn vẫn chưa lập gia đình. Khoảng 1/4 số người được khảo sát trong cùng nhóm tuổi cho biết họ có ít con hơn mong muốn. Bất ổn tài chính là trở ngại được nhắc đến nhiều nhất. Có 57% người tham gia khảo sát cho rằng khó khăn kinh tế cản trở việc tìm kiếm bạn đời, trong khi 72% xác định đây là rào cản đối với quyết định sinh con.
Theo UNFPA, những kết quả trên cho thấy việc trì hoãn kết hôn hoặc sinh con không nhất thiết phản ánh sự thay đổi trong mong muốn cá nhân. Trong nhiều trường hợp, những quyết định này chịu tác động trực tiếp từ điều kiện kinh tế và khả năng tiếp cận các nguồn lực thiết yếu.
Giám đốc điều hành UNFPA Diene Keita nhận định người trẻ mong muốn có cuộc sống độc lập, những mối quan hệ ổn định và nhiều người muốn có con. Tuy nhiên, tình trạng bất ổn kinh tế, chi phí nhà ở vượt khả năng chi trả, xung đột và sự thiếu hòa nhập đang khiến những nguyện vọng đó trở nên khó thực hiện. Bà nhấn mạnh trách nhiệm của các chính phủ và cộng đồng quốc tế là tạo điều kiện để mong muốn của người trẻ trở thành những lựa chọn thực tế, thông qua đầu tư vào y tế, giáo dục, cơ hội kinh tế và bảo vệ quyền tự quyết đối với cơ thể cũng như cuộc sống của mỗi cá nhân.
Bên cạnh các thách thức về việc làm và gia đình, báo cáo còn đề cập đến sự hạn chế trong khả năng tham gia của người trẻ vào quá trình hoạch định chính sách. Mặc dù những người từ 30 tuổi trở xuống chiếm khoảng 19% dân số thế giới, nhóm này chỉ nắm giữ 2,8% số ghế trong các nghị viện trên toàn cầu. Theo UNFPA, sự chênh lệch này cho thấy tiếng nói của người trẻ chưa được phản ánh tương xứng trong những quyết định chính trị có ảnh hưởng lâu dài đến tương lai của chính họ.
Báo cáo cũng cảnh báo các yếu tố như xung đột, biến đổi khí hậu, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), cùng với tình trạng cắt giảm viện trợ phát triển quốc tế đang tạo thêm sức ép đối với thế hệ trẻ. Trong khi một bộ phận thanh niên phải trì hoãn việc tự lập, kết hôn và sinh con vì thiếu điều kiện kinh tế, những người khác lại buộc phải gánh vác trách nhiệm của người trưởng thành quá sớm do nghèo đói, xung đột hoặc khủng hoảng. UNFPA cho rằng những thách thức này đòi hỏi các chính sách hỗ trợ phải tính đến sự khác biệt về hoàn cảnh sống và nhu cầu của từng nhóm thanh niên, thay vì áp dụng những giải pháp chung cho tất cả.
Báo cáo ghi nhận người trẻ đang chủ động tham gia các hoạt động cộng đồng, vận động trên môi trường trực tuyến, sử dụng các biện pháp pháp lý và tham gia những chiến dịch xã hội nhằm thúc đẩy thay đổi. Trên cơ sở đó, UNFPA kêu gọi tăng cường đầu tư vào giáo dục, y tế, việc làm bền vững và các hệ thống bảo trợ xã hội, song song với việc mở rộng cơ hội để thanh niên tham gia xây dựng chính sách. Việc trao quyền cho người trẻ không chỉ là đáp ứng nhu cầu của một thế hệ, mà còn có ý nghĩa lâu dài đối với sự phát triển kinh tế, cấu trúc gia đình và ổn định xã hội trong tương lai.
Bình luận (0)