Nhạc sĩ Thanh Phương: Một concert có câu chuyện luôn khó hơn show ca nhạc thông thường

Giữa thời điểm thị trường âm nhạc ngày càng vận hành theo tốc độ của mạng xã hội, nơi nhiều ca khúc được tạo ra để nhanh chóng tạo hiệu ứng và bắt kịp xu hướng, dường như anh vẫn chọn cho mình một hướng đi chậm hơn, thiên về cảm xúc và độ lắng. Điều gì khiến anh giữ quan niệm ấy suốt nhiều năm làm nghề? 

Nhạc sĩ Thanh Phương: Có lẽ vì tôi luôn nghĩ âm nhạc cuối cùng vẫn phải đọng lại bằng cảm xúc. Bây giờ các chương trình nghệ thuật rõ ràng mạnh về kỹ thuật, sân khấu, ánh sáng… và điều đó rất cần vì cách thưởng thức âm nhạc của khán giả cũng đã khác trước nhiều rồi. Nhưng đôi khi nếu mình quá tập trung vào hiệu ứng cảm xúc lại đi qua rất nhanh. 

Điều tôi quan tâm nhất vẫn là sau khi chương trình khép lại, khán giả có đọng lại cảm xúc gì không, chứ không chỉ nhớ một tiết mục đang "hot" hay một khoảnh khắc gây bùng nổ trên sân khấu. Có lẽ vì vậy nên tôi luôn thích những chương trình có câu chuyện và có một mạch cảm xúc xuyên suốt hơn. 

Có phải vì quan niệm đó mà trong chương trình "True Concert - Tình đất" dự kiến phát sóng trên VTV1 vào ngày 31/5 do anh làm giám đốc âm nhạc khán giả có thể cảm nhận rất rõ sự tiết chế và liền mạch về cảm xúc, thay vì những tiết mục cố tạo cao trào liên tục? 

Nhạc sĩ Thanh Phương: Đúng là ê-kíp chủ động đi theo hướng đó. Thực tế một Concert có chủ đề xuyên suốt bao giờ cũng khó làm hơn rất nhiều so với show ca nhạc thông thường. Với show bình thường, mỗi tiết mục có thể là một màu sắc riêng, khán giả thích gì sẽ nhớ cái đó. Nhưng với dạng chương trình thiên về câu chuyện và cảm xúc mọi thứ phải liên kết được với nhau rất chặt. 

Từ âm nhạc, ca sĩ, cách dàn dựng cho tới nhịp cảm xúc của chương trình đều phải nằm trong cùng một tinh thần. Chỉ cần một tiết mục bị "văng" khỏi tổng thể là cảm xúc của khán giả sẽ có thể đứt quãng, mà chương trình vừa rồi chủ đề lại là thiên nhiên và những giá trị sống. 

Đây là đề tài rất rộng và không dễ diễn tả bằng âm nhạc. Nó không trực diện như tình yêu đôi lứa, đề tài vốn dễ chạm vào cảm xúc đại chúng hơn. Thành ra cái khó nhất lại nằm ở việc giữ cho toàn bộ concert có được một mạch cảm xúc xuyên suốt mà không bị nặng tính minh họa hay thông điệp.

Trong "True Concert - Tình Đất'' để chuyển tải được cho khán giả cảm xúc khi được sống giữa thiên nhiên bao la rộng lớn, phần âm nhạc sẽ có nhiều màu sắc… Âm hưởng của dàn nhạc giao hưởng có thể tạo nên cảm giác rộng lớn, hùng vĩ như núi rừng, đại dương hay bầu trời.

Jazz mang lại cảm giác tự do, ngẫu hứng giống như gió hoặc dòng nước đang chuyển động tự nhiên. Rock có thể diễn tả sức mạnh của thiên nhiên như giông bão, sóng lớn hay những năng lượng rất mãnh liệt còn acoustic thì gần gũi, mộc mạc khiến người nghe cảm nhận được sự ấm áp và bình yên của cây cỏ, cánh đồng hay những buổi chiều nhiều gió. 

Nhưng chương trình vẫn xuất hiện khá nhiều ca khúc vốn đã rất quen thuộc với khán giả trẻ và có độ lan tỏa mạnh trên mạng xã hội. Có phải anh chủ động tìm sự giao thoa giữa tinh thần chương trình với hơi thở thị trường hiện tại? 

Nhạc sĩ Thanh Phương: Tôi cũng không thể đứng ngoài đời sống âm nhạc hiện tại được. May mắn là có những ca khúc vốn đã được khán giả trẻ yêu thích nhưng lại rất phù hợp với tinh thần chương trình, như các sáng tác của Nguyễn Hùng hay "Hoa mặt trời" của Phan Mạnh Quỳnh chẳng hạn. 

Những bài đó có đời sống riêng rồi nên khi đưa vào chương trình, tôi không cần cố "đẩy" thêm hiệu ứng nữa. Điều quan trọng hơn là làm sao để chúng nằm được trong tổng thể chung. 

Tôi không nghĩ chuyện "viral" là tiêu cực. Nhưng nếu cả chương trình chỉ xoay quanh một bài "hit" hay một tiết mục quá nổi bật thì người làm sản xuất sẽ rất áp lực. Vì gần như mọi thứ phải phục vụ cho tiết mục đó, còn những phần khác dễ bị hụt đi. Điều tôi quan tâm nhất vẫn là cảm giác khán giả mang về sau chương trình. 

Mình luôn muốn khi mọi thứ khép lại, người xem còn nhớ một không khí nào đó, một cảm xúc nào đó, chứ không chỉ nhớ "à bài này đang hot". 

 Một trong những điều tạo dư âm cho chương trình là việc nhiều thế hệ nghệ sĩ cùng xuất hiện trên một sân khấu nhưng không tạo cảm giác chênh lệch hay gượng ép. Với anh, việc dung hòa các thế hệ trong âm nhạc khó nhất ở đâu? 

 Nhạc sĩ Thanh Phương: Khó nhất có lẽ là sự khác biệt về thẩm mỹ âm nhạc. Mỗi thế hệ có một ký ức nghe khác nhau. Người đi trước có cách xử lý cảm xúc khác, còn lớp trẻ lại có tai nghe và tư duy âm nhạc của thời đại mới. Cho nên điều quan trọng không phải bắt tất cả hát giống nhau mà là tạo ra một không gian đủ mềm để mỗi người vẫn giữ được màu sắc riêng. 

Ví dụ như với danh ca Bảo Yến, có những bài hát gắn với giọng hát của chị đến mức nếu cố làm mới quá mạnh tay sẽ mất đi phần đẹp nhất của nó. 

Khi làm việc, chị chỉ nói rất đơn giản là muốn hát như cách mình từng hát trước đây. Và thật sự khi chị cất giọng lên, tôi gần như không muốn can thiệp nhiều nữa. Có những thứ nằm ở trải nghiệm và độ từng trải của người nghệ sĩ mà kỹ thuật không thể thay thế được. Cho nên thay vì cố trẻ hóa bài hát, tôi chọn cách để các nghệ sĩ trẻ đứng cạnh, hòa giọng cùng chị như một sự tiếp nối mềm mại giữa các thế hệ. 

Nhưng trong bối cảnh thị hiếu âm nhạc thay đổi nhanh như hiện nay, có ý kiến cho rằng nếu không có những thay đổi đủ mới thì các ca khúc cũ sẽ khó tìm được đường đến với người nghe, nhất là khán giả trẻ? 

Nhạc sĩ Thanh Phương: Tôi nghĩ làm mới là cần thiết. Nhưng làm mới không có nghĩa là thay đổi hết mọi thứ. Có những bài hát gắn rất chặt với ký ức nghe của khán giả, nhất là phần nhịp điệu hay tinh thần cảm xúc của bài. Nếu sửa quá mạnh người nghe sẽ thấy lệch ngay, dù nhiều khi họ không gọi tên được cụ thể vì sao. 

Tôi từng nói vui rằng làm mới là thay áo mới cho bài hát chứ không phải cắt áo thành quần. Nhiều bạn trẻ bây giờ rất giỏi kỹ thuật, cập nhật xu hướng nhanh nhưng đôi khi chưa có nhiều trải nghiệm với âm nhạc cũ nên dễ làm mất đi tinh thần ban đầu của bài hát. Theo tôi, điều quan trọng nhất vẫn là giữ được cái cảm xúc gốc của tác phẩm.