Nhận diện sớm những rủi ro để bảo vệ trẻ em trên không gian mạng

Phiên thảo luận Diễn đàn Cyber CARE Summit 2026. Ảnh: Việt Linh

Tham dự diễn đàn có Đại tá, TS. Nguyễn Hồng Quân - Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng (Bộ Công an); PGS.TS. Nguyễn Như Hà - Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Giáo dục và Đào tạo); TS. Trần Quang Hưng - Phó Bí thư Thành đoàn Hà Nội. Diễn đàn đồng thời hướng tới sự tham gia của bà Nguyễn Thuận Hải – Trưởng Tổng đài quốc gia Bảo vệ trẻ em 111; bà Lê Anh Lan - Chuyên gia Giáo dục UNICEF Việt Nam; Đại tá, PGS.TS. Nguyễn Minh Hiển - Trưởng khoa Nghiệp vụ cơ bản, Học viện Cảnh sát nhân dân; Thượng tá, TS. Bùi Thị Liên - Chuyên gia tâm lý học tội phạm, Học viện An ninh nhân dân; bà Nguyễn Thị Kim Hải - Phó Trưởng phòng Khoa học công nghệ và Chuyển đổi số, Ban Thời sự, Đài Truyền hình Việt Nam, cùng đại diện Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, UBND Phường Bồ Đề, Ban Giám Hiệu gần 50 trường học tại Thủ đô với 15 Đại sứ an toàn số học đường các trường Trung học….

Hội tụ những người dẫn dắt – Kết nối tầm nhìn, kiến tạo hành động

Chiến dịch "Không Một Mình" 2026 do Liên minh Niềm tin số (DTA) khởi xướng, dưới sự bảo trợ của Bộ Công an, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Y tế, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng các tổ chức quốc tế UNICEF và UNODC. Vượt ra ngoài khuôn khổ một chiến dịch, Cyber CARE Summit 2026 - Together for Safer Connections diễn ra  trước dịp kỷ niệm một năm lễ ký Công ước Hà Nội (25/10/2025), sự kiện được thiết kế theo bốn định hướng xuyên suốt: Bảo vệ con người là trung tâm của an ninh mạng, giáo dục an toàn số cho học sinh ngay từ sớm, sự đồng hành của Gia đình - Nhà trường - các Cơ quan chức năng và Chuyển từ xử lý hậu quả sang phòng ngừa chủ động.

Phát biểu tại diễn đàn, Đại tá Nguyễn Hồng Quân - Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng (Bộ Công an) chia sẻ, không gian mạng ngày nay không còn là một thế giới tách biệt với đời sống thực. Với trẻ em và thanh thiếu niên, đây là nơi học tập, giao tiếp, khám phá, thể hiện bản thân và hình thành các mối quan hệ xã hội. Tuy nhiên, các em cũng có thể phải đối mặt với những nguy cơ ngày càng đa dạng, từ lừa đảo, bắt nạt trực tuyến, xâm phạm dữ liệu cá nhân, giả mạo hình ảnh bằng trí tuệ nhân tạo đến dụ dỗ, thao túng tâm lý và xâm hại. Một tổn thương bắt đầu từ màn hình điện thoại có thể để lại những hệ lụy lâu dài đối với tâm lý, quá trình học tập và sự trưởng thành của trẻ. Vì vậy, bảo vệ an ninh mạng, trước hết và trên hết, là bảo vệ con người, bảo vệ quyền lợi chính đáng, sự an toàn và tương lai của thế hệ trẻ.

Đại tá, TS Nguyễn Hồng Quân cũng nhấn mạnh, muốn bảo vệ trẻ em hiệu quả cần chuyển mạnh tư duy từ xử lý hậu quả sang chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm và can thiệp kịp thời. Điều quan trọng không chỉ là cảnh báo trẻ em về những nguy hiểm hay yêu cầu các em đứng ngoài thế giới số, mà phải trang bị kiến thức, kỹ năng, bản lĩnh và những điểm tựa đáng tin cậy để các em có thể kết nối, khám phá và trưởng thành mà không phải đánh đổi bằng sự an toàn của chính mình. Giáo dục kỹ năng an toàn số cần được thực hiện từ sớm, thường xuyên, phù hợp với từng lứa tuổi và gắn với những tình huống học sinh thực sự có thể gặp phải.

Để làm được điều đó, không một cá nhân hay tổ chức nào có thể hành động đơn lẻ. Gia đình phải là nơi trẻ được lắng nghe và tin tưởng; nhà trường phải là nơi trẻ được trang bị kiến thức, kỹ năng và bảo vệ; các cơ quan chức năng, tổ chức xã hội và doanh nghiệp công nghệ phải cùng chia sẻ trách nhiệm xây dựng môi trường số an toàn, lành mạnh. Mỗi nhà trường cần có những giáo viên đủ năng lực nhận diện nguy cơ, những quy trình đủ rõ ràng để xử lý tình huống và một môi trường đủ tin cậy để học sinh sẵn sàng lên tiếng khi cần được giúp đỡ. An toàn số cần trở thành một phần của văn hóa giáo dục, trách nhiệm cộng đồng và quá trình hình thành những công dân số có hiểu biết, có bản lĩnh, có trách nhiệm.

Trao năng lực cho lực lượng nguồn, nhân rộng giá trị giáo dục an toàn số

Tại "Cyber CARE Summit 2026 – Together for Safer Connections", hoạt động Train the Trainers (ToT) tập trung vào việc trang bị kiến thức, kỹ năng và phương pháp triển khai giáo dục an toàn số trong nhà trường cho đội ngũ chuyên gia nguồn. 

Theo Kế hoạch số 8274/KH-A05-P6 về triển khai Chương trình "Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026-2030" của Thủ tướng Chính phủ, Cục An ninh mạng (Bộ Công an) phối hợp cùng UNICEF tổ chức Khóa tập huấn Chuyên gia An toàn số Học đường theo mô hình Train the Trainers (ToT), hướng tới xây dựng mạng lưới giảng viên nguồn và lan tỏa năng lực bảo vệ trẻ em trên không gian mạng tới các nhà trường trên toàn quốc.

Không chỉ dừng ở việc nhận diện những nguy cơ như lừa đảo, mạo danh, bắt nạt trực tuyến hay các hình thức xâm hại trên không gian mạng, hoạt động tập huấn chú trọng cách tiếp cận chủ động Giáo dục phòng ngừa – Hỗ trợ xử lý ban đầu. Thông qua việc tìm hiểu đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi, nhận biết các hình thức xâm hại và dấu hiệu rủi ro trên không gian mạng, học viên được trang bị phương pháp giáo dục phù hợp, kỹ năng hướng dẫn học sinh tự bảo vệ, đồng thời nắm vững nguyên tắc tiếp nhận thông tin, ứng phó ban đầu và phối hợp hỗ trợ khi xảy ra sự cố.

Giá trị cốt lõi của mô hình ToT nằm ở khả năng chuyển giao và nhân rộng tri thức: từ những người trực tiếp tham gia tập huấn đến đội ngũ giáo viên, học sinh và cộng đồng tại các cơ sở giáo dục. Khởi đầu từ Wellspring Hanoi, tại Thủ đô Hà Nội, chương trình kỳ vọng góp phần khẳng định vai trò tiên phong của cộng đồng giáo dục Thủ đô trong việc kết nối, thử nghiệm và chia sẻ các sáng kiến đào tạo an toàn số. Từ những lực lượng nòng cốt được bồi dưỡng, tri thức và kinh nghiệm có cơ hội tiếp tục lan tỏa tới nhiều nhà trường, địa phương, tạo nền tảng cho mạng lưới những người làm giáo dục cùng chung trách nhiệm bảo vệ thế hệ trẻ.

Đó cũng là giá trị bền vững mà Cyber CARE Summit 2026 hướng tới: Không chỉ đào tạo một thế hệ người học, mà trao năng lực cho những người có thể tiếp tục đào tạo và đồng hành cùng nhiều thế hệ học sinh – để tinh thần "Không Một Mình" được nhân rộng bằng những hành động thiết thực trong mỗi nhà trường.

Đại sứ An toàn số học đường – Khi thế hệ trẻ trở thành những hạt nhân lan tỏa

Một trong những khoảnh khắc được kỳ vọng tạo dấu ấn đặc biệt của Cyber CARE Summit 2026 - Together for Safer Connections là sự kết nối và lan tỏa thông điệp hành động của tập thể Đại sứ An toàn số học đường Thủ đô Hà Nội, cùng các học sinh tiêu biểu, những gương mặt có sức ảnh hưởng tích cực, KOL/KOC và các nhân vật truyền cảm hứng trong lĩnh vực

Không chỉ là những người cần được bảo vệ, thế hệ trẻ được trao cơ hội trở thành những đại sứ hành động – chủ động lên tiếng, đồng hành cùng bạn bè và lan tỏa văn hóa ứng xử an toàn, có trách nhiệm trên không gian mạng. Đặc biệt, khoảnh khắc kết nối giữa các Đại sứ An toàn số học đường và những gương mặt có sức ảnh hưởng được kỳ vọng trở thành dấu ấn biểu tượng của chương trình, thể hiện sự cộng hưởng giữa tiếng nói thế hệ trẻ và sức mạnh lan tỏa của cộng đồng. Từ Thủ đô Hà Nội, mỗi đại sứ sẽ mang theo thông điệp "Không Một Mình", góp phần khơi nguồn những hành động tích cực trong nhà trường và xã hội.

Những câu chuyện gần gũi về một cú nhấp chuột, một lượt chia sẻ hay một lời bình luận trên mạng được tái hiện bằng ngôn ngữ nghệ thuật, khơi dậy sự thấu cảm và ý thức trách nhiệm trong mỗi kết nối.

Khi tiếng nói của thế hệ trẻ hòa cùng sức lan tỏa của nghệ thuật và những nhân vật truyền cảm hứng, thông điệp "Không Một Mình" không chỉ được lắng nghe, mà còn trở thành lời kêu gọi cùng hành động – để mỗi kết nối là một điểm tựa và không ai phải đơn độc trên không gian số.

Bởi công nghệ có thể tạo ra những kết nối, nhưng chính sự hiểu biết, trách nhiệm và lòng thấu cảm mới giúp những kết nối ấy trở nên an toàn và có ý nghĩa.

Từ những người dẫn dắt giáo dục đến những đại sứ trẻ, mỗi tiếng nói được kết nối tại diễn đàn đều hướng tới một mục tiêu chung: để tinh thần "Không Một Mình" không chỉ được nhắc đến, mà được tiếp nối bằng những hành động cụ thể. "Kết nối không tổn thương - Kết nối là để thương" khẳng định rằng mỗi kết nối tích cực, mỗi sự quan tâm và đồng hành đều có thể góp phần đẩy lùi tiêu cực, xoa dịu bất an và mang lại sự an tâm trên không gian mạng.

Song song với hoạt động kết nối, chia sẻ chuyên môn và tập huấn, không gian trải nghiệm các gian hàng công nghệ mang đến cơ hội tiếp cận trực quan với những tình huống, thách thức và giải pháp bảo vệ người dùng trên môi trường số. Thông qua các hoạt động tương tác, người tham gia được khuyến khích chủ động tìm hiểu, nhận diện rủi ro và khám phá những phương thức ứng phó an toàn trước các nguy cơ trên không gian mạng. 

Đây là cách tiếp cận chú trọng trải nghiệm thực tiễn, giúp thu hẹp khoảng cách giữa kiến thức và hành động, giữa những cảnh báo về công nghệ và năng lực sử dụng công nghệ một cách chủ động, có trách nhiệm. An toàn số không chỉ là điều cần biết, mà cần trở thành năng lực thiết yếu của mỗi công dân trong kỷ nguyên số.