Nhân sự ứng cử đại biểu Quốc hội: Tăng đại biểu chuyên trách, nhà khoa học, doanh nhân

Lựa chọn những người thật sự tiêu biểu về phẩm chất, năng lực và uy tín

Tại họp báo về công tác chuẩn bị cho Ngày bầu cử diễn ra sáng 12/3, liên quan đến việc chuẩn bị nhân sự tham gia ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, bà Tạ Thị Yên, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu, Phó Chánh Văn phòng Thường trực Hội đồng bầu cử Quốc gia cho biết, công tác chuẩn bị nhân sự được triển khai rất sớm, chặt chẽ và đúng quy định của Hiến pháp, Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân, cũng như văn bản hướng dẫn của Trung ương. Quá trình giới thiệu lựa chọn người ứng cử được thông qua quy trình hiệp thương ba vòng do Mặt trận Tổ quốc Việt Nam chủ trì, kết hợp với việc lấy ý kiến của cử tri nơi cư trú và nơi công tác. Qua đó, bảo đảm phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong việc nhận xét đánh giá đối với người ứng cử.

Đến nay, danh sách chính thức những người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI là 864 người, để bầu ra 500 đại biểu Quốc hội, đảm bảo số dư theo quy định của Luật Bầu cử. Đối với đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp, danh sách người ứng cử đã được hoàn tất với số lượng bảo đảm số dư hợp lý để cho cử tri lựa chọn.

Trong quá trình chuẩn bị nhân sự, các cơ quan, tổ chức và địa phương đều chú trọng kết hợp hài hòa giữa tiêu chuẩn, chất lượng và cơ cấu đại biểu. Theo đó, bên cạnh bảo đảm các tiêu chuẩn về phẩm chất chính trị, đạo đức, năng lực và uy tín của người ứng cử, cơ cấu đại biểu tiếp tục chú trọng đến đại biểu nữ, đại biểu trẻ, đại biểu là người dân tộc thiểu số, đại biểu người ngoài Đảng và đại biểu tái cử, bảo đảm theo mục tiêu, yêu cầu đã đề ra.

So với các nhiệm kỳ trước, quy trình lựa chọn và sàng lọc ứng cử viên nhiệm kỳ này có một số điểm điều chỉnh. Theo Hướng dẫn 36 của Ban Tổ chức Trung ương, tiêu chuẩn đối với người ứng cử được quy định rất chặt chẽ, bảo đảm lựa chọn được những người thật sự tiêu biểu về phẩm chất, năng lực và uy tín.

Bà Tạ Thị Yên cho biết, nhằm xây dựng Quốc hội ngày càng chuyên nghiệp và hiệu quả, số lượng đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách được điều chỉnh tăng từ 133 đại biểu ở khóa trước lên 145 đại biểu trong nhiệm kỳ này.

Nhiệm kỳ này mở rộng sự tham gia và tăng cường giới thiệu các nhà khoa học, chuyên gia, trí thức và doanh nhân tiêu biểu có kinh nghiệm thực tiễn. Cơ cấu nhân sự đặc biệt chú trọng tới những cá nhân xuất sắc trong các lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Xây dựng Quốc hội ngày càng chuyên nghiệp

Phó Chánh Văn phòng Thường trực Hội đồng bầu cử Quốc gia nêu rõ, các bước trong quy trình hiệp thương, lấy ý kiến của cử tri nơi công tác, nơi cư trú, việc thẩm tra hồ sơ, tiêu chuẩn của người ứng cử tiếp tục được thực hiện chặt chẽ, phát huy được vai trò giám sát của nhân dân trong việc lựa chọn người ứng cử. Những điều chỉnh này nhằm nâng cao chất lượng đại biểu dân cử và xây dựng Quốc hội ngày càng chuyên nghiệp và hiệu quả hơn trong nhiệm kỳ tới.

Về tiêu chí về năng lực chuyên môn, kinh nghiệm xây dựng chính sách của ứng cử viên, bà Yên cho hay, việc lựa chọn và sàng lọc ứng cử viên được thực hiện trên cơ sở các tiêu chuẩn của đại biểu Quốc hội được quy định trong Luật Bầu cử và các văn bản hướng dẫn. Đồng thời gắn với yêu cầu nâng tầm, nâng cao chất lượng hoạt động lập pháp của Quốc hội trong giai đoạn mới.

Theo đó, ứng cử viên trước hết phải bảo đảm về phẩm chất chính trị, đạo đức, bản lĩnh và uy tín trong nhân dân, có tinh thần trách nhiệm cao và gắn bó với cử tri. Một tiêu chí rất quan trọng nữa là năng lực chuyên môn và khả năng tham gia xây dựng chính sách, pháp luật. Trong quá trình hiệp thương giới thiệu người ứng cử, các cơ quan, tổ chức, đơn vị đã đặc biệt chú trọng lựa chọn những người có trình độ chuyên môn phù hợp và có kinh nghiệm thực tiễn trong quản lý nhà nước, nghiên cứu khoa học, hoạt động kinh tế - xã hội, hoặc đã tham gia trực tiếp vào quá trình xây dựng và tổ chức thực hiện chính sách.

“Với tiêu chí như vậy, có thể bảo đảm Quốc hội khóa XVI không chỉ đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân mà còn có đủ năng lực, chuyên môn và kinh nghiệm thực tiễn để nâng cao chất lượng xây dựng pháp luật và hoạch định các chính sách quốc gia”, bà Yên nói.

Từ thực tiễn công tác chuẩn bị và tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI, bà Yên cho rằng bài học kinh nghiệm quan trọng là việc chuẩn bị nhân sự phải được tiến hành từ sớm, từ xa, bảo đảm sự lãnh đạo thống nhất của Đảng và sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan trong hệ thống chính trị. Nhờ đó, công tác quy hoạch, giới thiệu và lựa chọn ứng cử viên được triển khai chủ động, bài bản và có chất lượng hơn; quy trình hiệp thương giới thiệu người ứng cử được thực hiện chặt chẽ, dân chủ và minh bạch.

Bà Tạ Thị Yên cho rằng, phải kết hợp hài hòa giữa yêu cầu về cơ cấu đại diện với tiêu chí nâng cao chất lượng đại biểu để Quốc hội vừa phản ánh được đầy đủ tiếng nói của các tầng lớp nhân dân, vừa có đủ năng lực chuyên môn để thực hiện tốt chức năng lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng.