Nhật Bản thông qua định hướng chính sách kinh tế mới

Nhật Bản vừa thông qua bản định hướng chính sách kinh tế - tài khóa mới, đặt mục tiêu đưa nền kinh tế tăng trưởng bền vững trên 1% và nâng quy mô GDP danh nghĩa lên gần 1.100 nghìn tỷ yên vào năm 2040. Tuy nhiên, kế hoạch chi tiêu quy mô lớn cũng đang làm dấy lên lo ngại về kỷ luật tài khóa.

Theo kế hoạch vừa được Nội các của Thủ tướng Sanae Takaichi phê duyệt, Nhật Bản sẽ huy động khoảng 370 nghìn tỷ yên đầu tư công và tư nhân đến năm 2040, tập trung vào 17 lĩnh vực chiến lược như AI, bán dẫn, năng lượng, quốc phòng và công nghệ sinh học. Chính phủ cũng chuyển trọng tâm quản lý tài khóa từ mục tiêu cân bằng ngân sách sang kiểm soát tỷ lệ nợ công trên GDP, tạo dư địa phát hành thêm trái phiếu để tài trợ các dự án đầu tư dài hạn. Dù được kỳ vọng thúc đẩy năng suất và tăng trưởng, kế hoạch vẫn khiến thị trường lo ngại về nguy cơ nới lỏng kỷ luật tài khóa và áp lực gia tăng đối với nợ công.

Đáng chú ý, định hướng mới không đưa ra cam kết theo đuổi "củng cố tài khóa" – cụm từ từng xuất hiện trong chính sách kinh tế cơ bản được xây dựng dưới thời người tiền nhiệm của bà Takaichi là ông Shigeru Ishiba hồi năm ngoái. Việc loại bỏ cụm từ này trong dự thảo trước đó từng khiến thị trường bán tháo trái phiếu chính phủ Nhật Bản và đồng yen, do lo ngại tình trạng tài chính công có thể tiếp tục xấu đi. Thay vì duy trì mục tiêu đạt thặng dư ngân sách cơ bản trong một năm cụ thể – tức nguồn thu từ thuế và các khoản thu khác đủ bù đắp chi tiêu, không tính chi phí trả nợ – Chính phủ Nhật Bản sẽ hướng tới giảm ổn định tỷ lệ nợ công/GDP trong nhiều năm.

Định hướng chính sách lần này được đưa ra trong bối cảnh Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) đang bước vào chu kỳ tăng lãi suất để ứng phó với lạm phát, đồng thời từng bước thu hẹp lượng trái phiếu chính phủ nắm giữ sau thời gian dài thực hiện chính sách kích thích nhằm chống giảm phát. Trước những lo ngại rằng chính phủ có thể gây sức ép để BOJ trì hoãn tăng lãi suất nhằm tránh ảnh hưởng đến tăng trưởng, văn kiện cuối cùng đã bổ sung chú thích khẳng định các quyết định về chính sách tiền tệ thuộc thẩm quyền của BOJ, phù hợp với quy định về tính "độc lập" của ngân hàng trung ương trong lĩnh vực tiền tệ.