Nhiều giải pháp bình ổn thị trường chăn nuôi đến cuối năm 2025

Thách thức kép đe dọa nguồn cung

Ngành chăn nuôi Việt Nam đang bước vào giai đoạn đầy thử thách, nơi giá thịt lợn biến động thất thường, dịch bệnh tái phát và thiên tai gây thiệt hại nặng nề. Tại Hội nghị Phát triển chăn nuôi gia súc, gia cầm bảo đảm nguồn cung dịp cuối năm 2025 và đầu năm 2026, tổ chức ngày 8/10 tại TP Hồ Chí Minh, nhiều chuyên gia nhận định rằng thị trường đang đối mặt cùng lúc nhiều rủi ro, đòi hỏi sự can thiệp kịp thời để tránh thiếu hụt nguồn cung.

Ông Đinh Viết Tú, đại diện Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường, cho biết trong 9 tháng đầu năm 2025, giá thịt lợn hơi từng tăng mạnh vào quý 1 do nhu cầu cao dịp Tết Nguyên đán, đạt đỉnh tháng 3 với 73.180 đồng/kg ở miền Bắc và xấp xỉ 78.840 đồng/kg ở miền Nam. Tuy nhiên, từ tháng 4, giá giảm dần xuống mức 54.000 - 57.000 đồng/kg ở miền Bắc và miền Trung, 56.000 - 58.000 đồng/kg ở miền Nam, chủ yếu do dịch tả lợn châu Phi (ASF) lan rộng khiến người tiêu dùng e ngại. Giá lợn con cũng biến động mạnh, tăng lên 2,35 triệu đồng/con đến tháng 6, rồi giảm còn 2,13 triệu đồng/con vào tháng 8 vì hộ chăn nuôi ngại tái đàn. Ông Tú cảnh báo: "Nếu dịch bệnh không được kiểm soát tốt, kết hợp chi phí thức ăn chăn nuôi cao, giá sẽ tiếp tục giảm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến nguồn cung cuối năm".

Bên cạnh biến động giá, dịch bệnh vẫn là mối đe dọa thường trực. Ông Nguyễn Ngọc Tiến, Phó Trưởng phòng Dịch tễ thú y, Cục Chăn nuôi và Thú y, cho biết tình hình ASF có xu hướng giảm trong hai tháng gần đây, nhưng rủi ro vẫn cao. Tháng 7/2025, cả nước ghi nhận hơn 136.000 hộ chăn nuôi nhỏ lẻ bị ảnh hưởng, với 8-9 hộ mỗi thôn. Đến tháng 8, còn 477 ổ dịch, tiêu hủy hơn 65.000 con lợn – giảm gần 13 lần so với tháng trước. Tháng 9, con số giảm tiếp xuống hơn 200 ổ và 30.000 con bị tiêu hủy, tập trung ở các tỉnh miền Bắc như Tuyên Quang, Phú Thọ, Lạng Sơn, Thái Nguyên, Hà Nội, Ninh Bình, và lan sang miền Trung như Thanh Hóa, Nghệ An, Quảng Ngãi. Ông Tiến nhấn mạnh rằng phần lớn ổ dịch xảy ra ở hộ nhỏ lẻ thiếu an toàn sinh học, và nếu không siết chặt kiểm dịch, tái đàn an toàn, nguồn cung dịp Tết Nguyên đán 2026 sẽ bị đe dọa nghiêm trọng.

Thiên tai càng làm tình hình thêm phức tạp. Bà Phạm Kim Dung, Trưởng phòng Giống vật nuôi, Cục Chăn nuôi và Thú y, chỉ ra rằng bão Ragasa và bão số 10 Bualoi đã gây thiệt hại hơn 8.000 tỷ đồng, làm 38 người chết, 19 mất tích, cuốn trôi hơn 400.000 con gia cầm và 1.638 con gia súc. Tính từ đầu năm, tổng vật nuôi thiệt hại vượt 1,1 triệu con, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế người dân và nguồn cung.

Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, chi phí thức ăn chăn nuôi chiếm 60-70% tổng chi phí sản xuất, phụ thuộc lớn vào nhập khẩu ngô và khô đậu tương, khiến giá thành cao khó giảm. Cạnh tranh từ thịt nhập khẩu, đặc biệt thịt gà và bò giá rẻ, cùng hạn chế chế biến sâu và dự trữ lạnh, đẩy thị trường vào tình trạng dư thừa hoặc thiếu hụt cục bộ. Dự báo của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) cho thấy sản lượng thịt lợn toàn cầu năm 2025 đạt 116,7 triệu tấn, tăng ở Brazil và Mỹ nhưng giảm ở Trung Quốc và châu Âu, trong khi nhu cầu nội địa Việt Nam tăng mạnh cuối năm, tạo áp lực kép lên ngành.

Tại TP Hồ Chí Minh, thị trường tiêu thụ lớn nhất với hơn 14 triệu dân, đại diện Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn nhấn mạnh nhu cầu thịt gia súc, gia cầm và trứng tăng cao dịp cuối năm. Đến tháng 10/2025, thành phố có tổng đàn gia cầm trên 18 triệu con, heo trên 1,3 triệu con, trâu bò trên 100 nghìn con, với 83% từ trang trại quy mô lớn. Hàng ngày, TP Hồ Chí Minh giết mổ trên 750 tấn thịt gia súc, 230 tấn thịt gia cầm và 2 triệu trứng, cộng nhập khẩu đông lạnh đủ đáp ứng nhu cầu nội bộ và một phần tỉnh lân cận. Tuy nhiên, vẫn phụ thuộc 40-45% heo và 65-70% gia cầm từ tỉnh ngoài, tăng rủi ro dịch bệnh và chi phí vận chuyển. Sau sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, khả năng tự cung ứng cải thiện, nhưng vẫn cần tối ưu hóa để giảm phụ thuộc.

Áp dụng đồng bộ nhiều giải pháp để bình ổn

Trước những thách thức trên, các chuyên gia tại hội nghị đề xuất giải pháp đồng bộ, tập trung củng cố nguồn cung và bình ổn giá đến cuối năm 2025. Ông Tú nhấn mạnh cần duy trì vùng trang trại công nghệ cao, an toàn sinh học để phòng dịch, khuyến khích tái đàn tăng đàn nhằm đảm bảo cung ứng quý I/2026. Các doanh nghiệp lớn phải ký hợp đồng ràng buộc về số lượng, chất lượng với trang trại đạt chuẩn, đồng thời tăng dự trữ thịt đông lạnh để tránh biến động giá. Ông Tiến bổ sung rằng địa phương cần siết kiểm dịch, hướng dẫn tái đàn an toàn và thúc đẩy chăn nuôi tập trung, đặc biệt ở hộ nhỏ lẻ, nguồn gốc chính của ổ dịch.

Bà Dung kêu gọi tăng cường giống vật nuôi kháng bệnh, thích nghi khí hậu khắc nghiệt, đầu tư chuồng trại kiên cố tiết kiệm năng lượng và công nghệ xử lý chất thải. Hệ thống cảnh báo sớm về dịch bệnh, thiên tai, cùng hợp tác quốc tế chia sẻ dữ liệu dịch tễ, sẽ giúp ngành ứng phó hiệu quả. Tại TP Hồ Chí Minh, giải pháp cụ thể bao gồm tăng kiểm soát vận chuyển gia súc sống hoặc thịt, đảm bảo cơ sở giết mổ vệ sinh thú y dưới giám sát ngành thú y từ tiếp nhận đến phân phối.

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc, nghiên cứu quy trình vận chuyển nội thành không thủ tục rườm rà, phù hợp thực tiễn. Thường xuyên thu thập phân tích thông tin giá cả trong ngoài thành phố để cảnh báo sớm thiếu hụt hoặc tăng giá bất thường, truyền thông định kỳ giúp người dân yên tâm, tránh đầu cơ gây mất cân đối cung cầu.

Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, thúc đẩy tiêu thụ bằng cách tăng truyền thông thịt an toàn đạt chuẩn VietGAP, GlobalGAP, xây dựng niềm tin sau dịch bệnh. Tăng tỷ trọng thịt chế biến đóng gói đáp ứng xu hướng hiện đại, kéo dài bảo quản giảm áp lực thịt tươi. Kiểm soát thịt nhập khẩu chặt chẽ, đàm phán mở rộng thị trường xuất khẩu. Thúc đẩy liên kết doanh nghiệp lớn với hợp tác xã, hộ nhỏ để giảm chi phí trung gian, ổn định chuỗi cung ứng. Giảm phụ thuộc nhập khẩu bằng phát triển vùng trồng ngô, đậu tương, sắn công nghệ cao trong nước. Nếu kiểm soát tốt dịch bệnh, giảm lệ thuộc nguyên liệu nhập khẩu và nâng cao chế biến, Việt Nam hoàn toàn có thể đảm bảo nguồn cung ổn định cuối năm 2025.