Đứng yên hôm nay có còn là một lựa chọn an toàn? Câu trả lời có lẽ không chỉ nằm ở những con số hay báo cáo, mà còn hiện hữu trong những câu chuyện rất đời thường của những người trẻ đang đi làm. Họ vẫn hoàn thành tốt công việc, vẫn yêu nghề, nhưng không còn quá mặn mà với việc học thêm, nhận thêm trách nhiệm hay theo đuổi những nấc thang cao hơn trong sự nghiệp. Mỗi người có một hoàn cảnh, một ưu tiên và một góc nhìn riêng. Tuy nhiên, liệu lựa chọn ấy có còn phù hợp khi thị trường lao động đang thay đổi rất nhanh?
Để có nhiều thời gian hơn cho bản thân và gia đình, anh Hà Ái Nam, một kỹ sư có trình độ, lựa chọn tập trung hoàn thành tốt phần việc được giao thay vì liên tục đặt ra những mục tiêu mới để học tập và phát triển. Với anh, không muốn bước ra khỏi vùng an toàn và đặt gia đình là ưu tiên hàng đầu là quan điểm sống ở thời điểm hiện tại.
Cũng giống như anh Nam, anh Đỗ Việt Hưng, một lập trình viên, không muốn học thêm những kỹ năng khác vì lo ngại điều đó sẽ đi kèm với nhiều trách nhiệm hơn. Anh Hưng cho biết: "Mình thấy nếu học thêm nhiều kỹ năng khác thì sẽ phải ôm đồm thêm nhiều việc. Như mình hiện tại là tốt rồi. Nếu công ty thấy không ổn thì mình có thể tìm công việc mới, hoặc thậm chí khi chưa có ý định cho nghỉ thì mình đã đi tìm một công việc khác rồi."
Theo thống kê của Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, khoảng 32% người hưởng bảo hiểm thất nghiệp hiện nay ở độ tuổi dưới 32. Trong đó, có nhiều trường hợp chủ động nghỉ việc trước khi tìm được công việc mới. Thực tế này đặt ra câu hỏi về nguyên nhân khiến một bộ phận người trẻ không còn mặn mà với việc phấn đấu hay gắn bó lâu dài với doanh nghiệp.
Chia sẻ về quan điểm làm việc, anh Phạm Quang Nghĩa, ở phường Bạch Mai, thành phố Hà Nội, cho rằng bản thân chỉ làm đúng theo phạm vi công việc đã thỏa thuận. "Mình nghĩ công việc hợp đồng như thế nào thì mình làm đến đấy thôi. Mình làm từ 9 giờ đến 18 giờ thì đúng 18 giờ mình đứng lên và sau đó về đón con. Làm sao đảm bảo công việc là được, còn thăng tiến cũng không vấn đề gì cả", anh Nghĩa nói.
Trong khi đó, anh Khang Thái Sơn, ở phường Yên Hòa, thành phố Hà Nội, cho rằng quan điểm của nhiều người trẻ hiện nay chịu ảnh hưởng từ thế hệ đi trước. Theo anh, ông bà, bố mẹ đã rất vất vả để có được thành quả như hôm nay, đã cống hiến đủ nhiều nên thế hệ sau không còn muốn tạo áp lực cho bản thân như trước.
Ở một góc nhìn khác, anh Lê Quang Hiệp, tỉnh Ninh Bình, cho biết dù đã có kinh nghiệm làm việc nhưng việc học thêm những kiến thức mới ngày càng trở nên khó khăn hơn. Theo anh, nhiều doanh nghiệp hiện nay vẫn ưu tiên sức trẻ bởi có thể đào tạo thêm và khả năng tiếp cận, thích nghi với các công nghệ mới cũng nhanh hơn.
Cân bằng cuộc sống không đồng nghĩa với việc dừng lại. Trong bối cảnh thị trường lao động liên tục thay đổi, việc duy trì tư duy học hỏi, thích nghi và không ngừng nâng cao năng lực bản thân đang trở thành yếu tố quan trọng để người lao động giữ vững vị thế của mình.
Tự đổi mới để thích ứng với thị trường lao động
Sau những chia sẻ từ những người lao động, có thể thấy nhiều người trẻ hiện nay lựa chọn một cuộc sống ít áp lực hơn, không quá đặt nặng chuyện thăng tiến hay vị trí công việc. Tuy nhiên, khoảng cách giữa mong muốn cân bằng cuộc sống với tâm lý ngại thay đổi, ngại học tập và rèn luyện nhiều khi rất mong manh.
Trong khi đó, thị trường lao động không ngừng biến động. Mỗi ngày, công nghệ thay đổi, yêu cầu của doanh nghiệp cũng thay đổi. Khi đó, điều quyết định không còn là người lao động đã biết gì, mà là còn sẵn sàng học thêm những điều mới hay không. Thực tế cũng có những người từng lựa chọn ở lại trong vùng an toàn, nhưng khi thay đổi tư duy, chủ động học hỏi và đón nhận thử thách, họ đã mở ra những cơ hội mới cho chính mình.
Sau ba năm liên tục chuyển việc vì quan điểm "không phải việc của mình thì không làm", anh Hồ Sỹ Hiệp đã quyết định gắn bó với một công ty nội thất, chủ động tham gia nhiều dự án, phối hợp với nhiều bộ phận và nhận cả những nhiệm vụ khó. Chỉ sau một thời gian ngắn, anh được bổ nhiệm làm Trưởng phòng Thiết kế.
Chia sẻ về sự thay đổi của bản thân, anh Hồ Sỹ Hiệp, Công ty Cổ phần Đức Thái, cho biết việc lập gia đình khiến anh ý thức rõ hơn về việc lập nghiệp và trách nhiệm trong công việc. Khi được tiến cử vào vị trí cao hơn, anh nhận ra cần làm việc có trách nhiệm hơn, đồng thời xác định định hướng của bản thân phù hợp với định hướng phát triển của doanh nghiệp. Nhờ đó, anh có thêm nhiều cơ hội từ đồng nghiệp cũng như khách hàng.
Thực tế cho thấy, dù có nền tảng chuyên môn tốt, nếu người lao động không chủ động cập nhật kiến thức và tiếp nhận các kỹ năng mới, họ có thể dần rơi vào trạng thái trì trệ, giảm khả năng thích nghi và mất đi lợi thế cạnh tranh trên thị trường lao động.
Theo các chuyên gia tuyển dụng, mỗi doanh nghiệp giống như một cỗ máy vận hành liên tục và mỗi người lao động là một mắt xích trong cỗ máy đó. Nếu không tự nâng cấp bản thân, người lao động sẽ dần trở thành mắt xích có thể bị thay thế.
Khi ngày càng nhiều người có tư duy làm việc cầm chừng, thiếu tinh thần cầu tiến, xã hội cũng sẽ mất đi một nguồn nhân lực chất lượng. Điều này có thể làm suy giảm năng suất lao động, ảnh hưởng đến sức cạnh tranh và sự phát triển của nền kinh tế.
Theo ông Ngô Xuân Liễu, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Quốc gia, Bộ Nội vụ, nếu người lao động chỉ hoàn thành phần việc được giao mà không tạo thêm giá trị thì khi doanh nghiệp và xã hội phát triển, chính họ sẽ là người có nguy cơ bị đào thải. Ông cho rằng việc này không chỉ xuất phát từ phía người lao động mà còn cần sự đồng hành của doanh nghiệp trong việc khơi dậy tiềm năng, tạo điều kiện để người lao động hòa nhập và phát huy năng lực.
Theo Báo cáo Tương lai việc làm của Diễn đàn Kinh tế Thế giới, 39% kỹ năng cốt lõi của người lao động sẽ bị thay đổi hoặc trở nên lỗi thời trước năm 2030, khi trí tuệ nhân tạo và tự động hóa dần thay thế nhiều công việc mang tính lặp lại. Điều đó đồng nghĩa với việc người lao động hôm nay không chỉ cạnh tranh với nhau mà còn phải cạnh tranh với chính tốc độ đổi mới của công nghệ. Muốn xây dựng một sự nghiệp bền vững, mỗi người cần không ngừng học hỏi và tạo ra những giá trị mà công nghệ khó có thể thay thế.
Những câu chuyện trên là lựa chọn của từng cá nhân và không đại diện cho tất cả người trẻ. Tuy nhiên, ở góc độ rộng hơn, thị trường lao động đang xuất hiện những tín hiệu đáng lưu tâm. Theo số liệu của cơ quan Thống kê trong quý II năm nay, cả nước hiện có khoảng 1,4 triệu thanh niên từ 15 đến 24 tuổi rơi vào tình trạng "3 không": không học tập, không có việc làm và không tham gia đào tạo nghề, chiếm khoảng 10% tổng số thanh niên cả nước.
Đây không chỉ là câu chuyện của từng cá nhân mà còn là thách thức đối với chất lượng nguồn nhân lực và lợi thế dân số vàng của Việt Nam. Bởi dù mỗi người có một lựa chọn riêng, điều quan trọng vẫn là không để bản thân đứng ngoài cơ hội học hỏi, phát triển và đóng góp cho sự phát triển chung của đất nước.
Bình luận (0)