Nhiều nước phát triển công nghệ lưu trữ carbon

Để giảm lượng carbon trong khí quyển, thế giới đang tìm cách không chỉ cắt giảm phát thải, mà còn giữ lại lượng carbon đã và đang được tạo ra. Có nơi đầu tư những hệ thống công nghiệp quy mô lớn để đưa CO₂ xuống sâu dưới lòng đất. Có nơi lại quay về với một giải pháp đã tồn tại trong tự nhiên hàng nghìn năm đó là giữ cho các vùng đất than bùn tiếp tục làm nhiệm vụ của một "kho carbon". Hai cách tiếp cận rất khác nhau, nhưng cùng cho thấy lưu trữ carbon đang trở thành một phần đáng chú ý trong chiến lược khí hậu.

Ngoài khơi Đan Mạch, những chuyến tàu chở CO₂ hóa lỏng giờ đây đã có một điểm đến mới. Greensand - dự án lưu trữ carbon quy mô đầy đủ đầu tiên trong Liên minh châu Âu - vừa chính thức đi vào hoạt động. CO₂ thu từ các nhà máy biomethane tại Đan Mạch được đưa tới cảng Esbjerg, rồi vận chuyển khoảng 250 km ra Biển Bắc. Tại đây, thay vì thoát vào khí quyển, CO₂ được bơm xuống mỏ dầu Nini West đã cạn kiệt, nằm khoảng 1.800 m dưới đáy biển.

Giai đoạn đầu, Greensand có thể lưu trữ khoảng 400.000 tấn CO₂ mỗi năm. Khi đạt công suất thiết kế, con số này dự kiến tăng lên từ 4 đến 8 triệu tấn.

Ông Dan Joergensen - Ủy viên châu Âu phụ trách Năng lượng và Nhà ở cho biết: "Chúng tôi đã chứng minh rằng lưu trữ carbon có thể trở thành hiện thực trong thực tế. Công nghệ này đã có thể chuyển từ giai đoạn trình diễn sang triển khai".

Cách Biển Bắc hàng nghìn km, tại bang North Carolina của Mỹ, các nhà khoa học đang cố khôi phục một kho lưu trữ đã hình thành qua hàng thiên niên kỷ đó là đất than bùn. Chỉ chiếm một phần nhỏ diện tích đất toàn cầu, những vùng đất ngập nước lại giữ một lượng carbon khổng lồ trong lớp thực vật phân hủy chưa hoàn toàn.

GS. Curt Richardson - Chuyên ngành sinh thái học, Đại học Duke, Mỹ, cho hay: "Các vùng đất than bùn trên thế giới lưu giữ khoảng 20 - 30% lượng carbon trong đất toàn cầu, nhiều hơn tổng lượng carbon được lưu giữ trong tất cả các khu rừng cộng lại".

Vấn đề xuất hiện khi nước bị rút đi để lấy đất cho nông nghiệp, khai thác gỗ hay chăn nuôi. Than bùn khô dần, carbon tích tụ hàng nghìn năm có thể thoát trở lại khí quyển; nguy cơ cháy âm ỉ dưới lòng đất cũng tăng mạnh.

Tại North Carolina, một khu vực rộng khoảng 60 km² đang được phục hồi bằng một giải pháp tưởng như rất đơn giản: đưa nước trở lại. Một mạng lưới công trình điều tiết được lắp trên các kênh thoát nước để nâng và kiểm soát mực nước trên khoảng 15.000 mẫu đất.

Ông Vlad Roosevelt - Giám đốc vận hành Công ty Pantheon Regeneration, Mỹ nói: "Chúng tôi cho rằng có thể đảo ngược quá trình thoát nước ở vùng Pocosin. Mục tiêu là giữ nước trở lại và thu hồi lượng carbon mà hệ sinh thái này hiện đang mất đi".

Cùng với những dự án lưu trữ CO₂ đang được mở rộng, việc bảo vệ các vùng đất than bùn cũng ngày càng được chú ý. Bởi một khi những kho carbon tự nhiên này bị thoát nước hoặc cháy, lượng carbon tích tụ qua hàng nghìn năm có thể quay trở lại khí quyển.