Những “bàn tay vàng” làm nên mùa mủ cao su Điện Biên

Từ những đường cạo trên vườn cây

Buổi sáng trên những vườn cao su ở Điện Biên, công việc của người công nhân bắt đầu bằng những thao tác tưởng như rất quen thuộc: kiểm tra thân cây, xác định vị trí miệng cạo, điều chỉnh độ sâu, góc cạo rồi thực hiện từng đường dao thật đều. Nhưng để có một đường cạo đạt chuẩn, người thợ phải trải qua quá trình rèn luyện lâu dài và nghiêm túc.

Với anh Mùa A Sùng, công nhân Đội Cao su Tuần Giáo, hành trình ấy vừa được ghi dấu bằng một kết quả đáng nhớ. Tại cuộc thi “Bàn tay vàng thu hoạch mủ cao su” năm 2026 do Công ty Cổ phần Cao su Điện Biên tổ chức, anh giành giải Nhất sau khi vượt qua các phần thi đòi hỏi cả kiến thức lý thuyết, kỹ năng sử dụng dụng cụ và thao tác thực hành.

Trước ngày thi, Sùng không tránh khỏi áp lực. Kinh nghiệm chưa nhiều, trong khi từng thao tác đều được yêu cầu chính xác về thời gian, kỹ thuật và chất lượng đường cạo. Hơn một tháng trước cuộc thi, cán bộ kỹ thuật Đội Cao su Tuần Giáo đã trực tiếp hướng dẫn, giúp anh củng cố kiến thức và luyện tập thường xuyên ngay tại vườn cây.

Mỗi ngày, sau khi hoàn thành công việc, những đường cạo của Sùng lại được kiểm tra, những thao tác chưa đạt được chỉ ra để sửa ngay. Từ chế độ cạo, độ sâu, góc cạo đến vệ sinh miệng cạo và phòng trừ bệnh hại, từng nội dung đều được thực hành gắn với điều kiện thực tế của vườn cây.

Tại hội thi tổ chức trong tháng 9/2026, 14 công nhân được lựa chọn từ các đơn vị sản xuất của Công ty tham gia tranh tài. Các phần thi tập trung đánh giá kiến thức chuyên môn, kỹ năng sử dụng dụng cụ và khả năng vận dụng quy trình kỹ thuật vào thực tế. Kết quả, Đội Cao su Điện Biên giành giải Nhất toàn đoàn.

Không chỉ là sân chơi, hội thi còn trở thành một “lớp học đặc biệt”, nơi những kỹ thuật tốt được nhìn thấy, so sánh và chia sẻ. Qua mỗi lần thi, những công nhân có tay nghề cao tiếp tục trở thành hạt nhân để hướng dẫn đồng nghiệp tại các đội sản xuất.

Kinh nghiệm được tích lũy từ từng mùa cạo

Nếu Mùa A Sùng là hình ảnh của một công nhân trẻ trưởng thành qua rèn luyện thì anh Lò Văn Hoan, công nhân Đội Cao su Nà Sáy, Nông trường Cao su Tuần Giáo, lại là câu chuyện về sự bền bỉ của một người thợ nhiều năm gắn bó với nghề.

Sau 14 năm làm việc tại Công ty Cổ phần Cao su Điện Biên, anh Hoan luôn chú trọng từng thao tác kỹ thuật. Nhiều năm thuộc nhóm công nhân có sản lượng khai thác cao, anh từng bước tích lũy kinh nghiệm và năm 2022 đạt danh hiệu “Bàn tay vàng” tại hội thi cấp Tập đoàn.

Điều đáng chú ý ở người thợ này là những sáng kiến đều bắt nguồn từ công việc hằng ngày. Năm 2021, anh đề xuất dùng bút xóa màu trắng thay sơn để đánh dấu trên cây cao su. Cách làm giúp thao tác nhanh hơn khoảng 1,5 lần, giảm khoảng một phần ba chi phí nhưng vẫn đáp ứng yêu cầu nghiệm thu.

Đến năm 2023, anh tiếp tục đề xuất trồng cây dược liệu dưới tán cao su. Giải pháp vừa tận dụng không gian dưới tán cây, vừa góp phần hạn chế thực bì, giảm công phát dọn, giữ ẩm cho đất và giảm nguy cơ cháy vườn vào mùa khô.

Cũng trưởng thành từ quá trình đào tạo trực tiếp tại vườn cây, anh Lò Văn Thiệp, công nhân Đội Cao su Mường Chà, nhiều lần đạt thành tích cao tại các cuộc thi tay nghề. Từ năm 2022 đến 2024, anh liên tục được lựa chọn tham gia các cuộc thi “Bàn tay vàng” cấp Công ty và Tập đoàn; năm 2022 đạt danh hiệu “Bàn tay vàng” và “Kiện tướng”, năm 2024 giành giải Nhất cuộc thi do Công ty tổ chức.

Theo anh Thiệp, nghề cạo mủ không chỉ đòi hỏi sức khỏe mà quan trọng hơn là sự chính xác, ổn định trong từng thao tác. Cạo quá sâu có thể ảnh hưởng đến thân cây; cạo không đúng kỹ thuật lại làm giảm sản lượng. Vì vậy, người thợ phải vừa bảo đảm lượng mủ thu được, vừa giữ sức sinh trưởng và khả năng khai thác lâu dài của vườn cây.

Đó cũng chính là lý do Công ty duy trì việc kiểm tra, đánh giá tay nghề ngay trong quá trình sản xuất, thay vì chỉ đào tạo một lần rồi kết thúc.

Đào tạo người lao động để nâng hiệu quả sản xuất

Công ty Cổ phần Cao su Điện Biên hiện quản lý hơn 3.717ha cao su, toàn bộ diện tích đã đưa vào khai thác. Trong 6 tháng đầu năm 2026, sản lượng khai thác đạt hơn 1.199 tấn mủ, sản lượng thu mua gần 133 tấn, lợi nhuận trước thuế đạt hơn 14 tỷ đồng.

Cùng với vùng nguyên liệu, nhà máy chế biến mủ cao su tại xã Thanh Nưa đã được đưa vào hoạt động từ cuối năm 2025, với công suất thiết kế 5.000 tấn/năm, sản xuất các chủng loại SVR10 và SVR20. Nhà máy không chỉ góp phần nâng giá trị sản phẩm mà còn tạo thêm việc làm ổn định cho lao động địa phương.

Trong chuỗi sản xuất đó, chất lượng nguồn nhân lực có ý nghĩa đặc biệt. Một đường cạo đúng kỹ thuật không chỉ quyết định lượng mủ thu được mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe của cây, tuổi thọ vườn cây và chất lượng nguyên liệu đưa vào chế biến.

Ông Nguyễn Ngọc Cẩm, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Cao su Điện Biên, cho biết doanh nghiệp xác định người lao động là lực lượng trực tiếp quyết định hiệu quả sản xuất, kinh doanh. Vì vậy, bên cạnh việc bảo đảm việc làm, thu nhập, Công ty duy trì đào tạo và nâng cao tay nghề như một nhiệm vụ thường xuyên.

Hiện Công ty có 881 cán bộ, công nhân, người lao động, trong đó 836 người là đồng bào dân tộc thiểu số. Với đặc điểm này, phương thức đào tạo được chú trọng theo hướng trực quan, thực hành, “cầm tay chỉ việc”, giúp công nhân dễ tiếp thu và có thể áp dụng ngay vào công việc.

Hằng năm, Công ty tổ chức đào tạo nghề cho công nhân mới, bồi dưỡng nâng cao tay nghề cho lao động đang làm việc, đồng thời kiểm tra tay nghề giữa các đội. Riêng 9 tháng năm 2026, 836 công nhân và lao động kỹ thuật, bảo vệ vườn cây đã được đào tạo nghề, tập huấn nâng cao tay nghề. Nội dung tập trung vào kỹ thuật chăm sóc, khai thác, bảo vệ vườn cây, an toàn lao động và kỷ luật sản xuất.

Đáng chú ý, phong trào “Luyện tay nghề - Thi thợ giỏi” được duy trì không chỉ để tìm ra những người thợ giỏi nhất mà còn tạo động lực tự học, tự rèn trong toàn Công ty. Những công nhân đạt thành tích cao trở thành hạt nhân truyền nghề, hỗ trợ đồng nghiệp và góp phần hình thành môi trường học nghề ngay tại nơi sản xuất.

Sự quan tâm đến người lao động cũng được nhìn nhận từ góc độ tổ chức công đoàn. Theo Liên đoàn Lao động tỉnh Điện Biên, việc doanh nghiệp chú trọng đào tạo, nâng cao kỹ năng nghề giúp người lao động cải thiện năng suất, tăng thu nhập và có thêm động lực gắn bó lâu dài.

Từ những đường cạo được rèn giũa mỗi ngày đến những hội thi tay nghề, giá trị lớn nhất không chỉ nằm ở một danh hiệu hay một giải thưởng. Đó là quá trình biến kinh nghiệm thành kỹ năng, kỹ năng thành năng suất và tay nghề thành sức mạnh của doanh nghiệp.

Với Công ty Cổ phần Cao su Điện Biên, đầu tư cho người lao động vì thế cũng chính là đầu tư cho những vườn cây, cho chất lượng sản phẩm và cho sự phát triển ổn định của doanh nghiệp. Khi người công nhân “vững nghề”, mỗi mùa cạo không chỉ đem về dòng mủ mới mà còn tạo thêm niềm tin về một nghề nghiệp bền vững trên vùng đất Điện Biên.