Ninh Bình chủ động nguồn lực cho mục tiêu phổ cập THPT

Từ mục tiêu phổ cập đến bài toán nguồn lực

Ngày 11/9, UBND tỉnh Ninh Bình tổ chức hội nghị nghe báo cáo tình hình thực hiện một số nhiệm vụ trọng tâm của ngành Giáo dục và Đào tạo, trong đó tập trung vào tiến độ xây dựng Đề án phổ cập giáo dục THPT và tương đương, cùng công tác chuẩn bị, tổ chức năm học 2026-2027. Đây là những nhiệm vụ có ý nghĩa lâu dài đối với việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đồng thời đặt ra yêu cầu rất lớn về quy hoạch mạng lưới trường lớp, đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất và nguồn lực đầu tư.

Thực hiện nhiệm vụ được giao, Sở Giáo dục và Đào tạo đã thành lập Tổ xây dựng dự thảo Đề án phổ cập giáo dục THPT và tương đương tỉnh Ninh Bình đến năm 2035. Quá trình xây dựng Đề án được triển khai trên cơ sở rà soát các quy định pháp luật, đánh giá thực trạng quy mô người học, mạng lưới cơ sở giáo dục, đội ngũ, cơ sở vật chất, trang thiết bị và các điều kiện bảo đảm; đồng thời dự báo nhu cầu phát triển giáo dục THPT và tương đương trong những năm tới.

Đến nay, dự thảo Đề án cơ bản đã hoàn thành. Sở Giáo dục và Đào tạo đang tiếp tục rà soát, hoàn thiện để lấy ý kiến các sở, ban, ngành, UBND các xã, phường và các cơ quan, đơn vị liên quan. Dự kiến Đề án sẽ được báo cáo, trình UBND tỉnh trước ngày 29/9/2026. Tuy nhiên, để mục tiêu phổ cập giáo dục THPT và tương đương đi vào thực tế, Ninh Bình còn phải giải quyết không ít vấn đề.

Một trong những khó khăn được đặt ra là hệ thống pháp luật hiện chưa quy định đầy đủ về tiêu chuẩn, mức độ, thẩm quyền và thủ tục công nhận phổ cập giáo dục THPT và tương đương. Phạm vi khái niệm “tương đương” cũng còn những nội dung cần tiếp tục được làm rõ.

Trong khi đó, nếu triển khai phổ cập ở quy mô lớn, nhu cầu về trường lớp, giáo viên, cơ sở vật chất và ngân sách chắc chắn sẽ tăng đáng kể. Khối Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên hiện còn hạn chế về năng lực tiếp nhận; hiệu quả phân luồng học sinh sau THCS chưa cao; khả năng huy động nguồn lực xã hội hóa tại một số địa bàn còn gặp khó khăn.

Vì vậy, bài toán đặt ra không chỉ là xác định một mục tiêu dài hạn, mà quan trọng hơn là phải xây dựng được lộ trình phù hợp với điều kiện thực tế.

Trước mắt, ngành Giáo dục tập trung xử lý những nhu cầu cấp thiết từ năm học 2026-2027, đồng thời chuẩn bị các điều kiện cần thiết cho năm học 2027-2028 và những năm tiếp theo.

Hàng nghìn lớp học, hàng nghìn giáo viên trong bài toán phía trước

Quy mô giáo dục của Ninh Bình hiện rất lớn. Toàn tỉnh có 769 trường mầm non, phổ thông và Trung tâm GDNN-GDTX, với 28.661 nhóm, lớp và 959.074 trẻ mầm non, học sinh phổ thông, học viên giáo dục thường xuyên.

Bên cạnh đó, các Trung tâm GDNN-GDTX đang liên kết giảng dạy chương trình GDTX cho 9.323 học viên các trường nghề.

Để đáp ứng quy mô người học hiện tại, toàn ngành có 50.683 viên chức. Tuy nhiên, so với số biên chế được tạm giao, ngành Giáo dục vẫn còn thiếu 3.262 viên chức.

Về cơ sở vật chất, toàn tỉnh hiện có 28.661 phòng học, trong đó 28.351 phòng kiên cố, đạt tỷ lệ 98,9%; cùng với đó là 7.619 phòng học bộ môn và phòng chức năng.

Những con số này cho thấy nền tảng cơ sở vật chất giáo dục của tỉnh đã được quan tâm đầu tư. Tuy nhiên, trước yêu cầu phổ cập THPT và xu hướng gia tăng quy mô học sinh trong thời gian tới, áp lực mới đang dần hiện rõ.

Một trong những nhiệm vụ cấp thiết là bảo đảm sách giáo khoa cho học sinh. Hiện tỷ lệ cung ứng sách giáo khoa trên địa bàn tỉnh đạt khoảng 95% nhu cầu. Để khắc phục phần còn thiếu, Sở Giáo dục và Đào tạo đã chỉ đạo các nhà trường khai thác sách giáo khoa điện tử miễn phí, huy động nguồn sách tại thư viện; đồng thời đề nghị Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam tiếp tục điều tiết, cung ứng.

Mục tiêu được đặt ra là phấn đấu bảo đảm 100% học sinh có đầy đủ sách giáo khoa trước ngày 15/9/2026.

Đáng chú ý, áp lực về trường lớp sẽ tiếp tục gia tăng khi dự kiến năm học 2027-2028, toàn tỉnh tăng thêm khoảng 10.000-12.000 chỉ tiêu tuyển sinh vào lớp 10 THPT so với năm học 2026-2027.

Đây là con số không nhỏ, đòi hỏi ngành Giáo dục phải chuẩn bị từ sớm, thay vì chờ đến khi nhu cầu thực tế phát sinh mới xử lý.

Theo tính toán bước đầu, để đáp ứng quy mô tăng thêm, Ninh Bình dự kiến cần bổ sung khoảng 200 phòng học. Trong đó, khoảng 95 phòng có thể được bố trí thông qua sắp xếp, cải tạo hoặc mở rộng cơ sở hiện có; 105 phòng còn lại cần xây dựng mới.

Nhu cầu kinh phí xây dựng, cải tạo số phòng học này ước khoảng 165 tỷ đồng. Chưa kể, thiết bị, bàn ghế và các điều kiện phục vụ dạy học cho số phòng học tăng thêm dự kiến cần đầu tư khoảng 240 tỷ đồng.

Như vậy, riêng bài toán phòng học và trang thiết bị đã đặt ra nhu cầu nguồn lực lên tới hàng trăm tỷ đồng.

Chủ động từ hôm nay để không bị động trong những năm tới

Trước sức ép về quy mô học sinh, việc rà soát quỹ đất và phương án mở rộng mạng lưới trường THPT đang được ngành Giáo dục Ninh Bình triển khai theo nhiều hướng.

Các trường còn quỹ đất sẽ được xem xét mở rộng ngay trong khuôn viên hiện có. Với những trường không còn đủ diện tích, ngành Giáo dục nghiên cứu phương án bố trí phân hiệu tại các cơ sở nhà, đất, trụ sở công dôi dư hoặc địa điểm phù hợp. Những khu vực không còn khả năng mở rộng sẽ được tính toán phương án đầu tư xây dựng mới.

Cùng với đó, tỉnh tiếp tục triển khai các dự án xây dựng mới Trường THPT Chuyên Lê Hồng Phong, THPT Nho Quan B, THPT Gia Viễn C, THPT B Nguyễn Huệ; đồng thời cải tạo cơ sở vật chất các trường THPT và Trung tâm GDNN-GDTX đã được xác định trong các kế hoạch đầu tư công.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hà Lan Anh đánh giá cao tinh thần chủ động của Sở Giáo dục và Đào tạo trong triển khai các nhiệm vụ trọng tâm; đồng thời yêu cầu ngành Giáo dục đẩy nhanh tiến độ lấy ý kiến các sở, ngành, hoàn thiện Đề án phổ cập giáo dục THPT và tương đương để trình UBND tỉnh trong tháng 9/2026.

Đối với nhiệm vụ chuẩn bị năm học 2026-2027 và những năm tiếp theo, yêu cầu đặt ra là phải tiếp tục phối hợp, hướng dẫn các xã, phường thực hiện nghiêm các nhiệm vụ về sắp xếp, tổ chức lại các cơ sở giáo dục. Đặc biệt, Sở Giáo dục và Đào tạo được giao chủ trì tham mưu UBND tỉnh thành lập 5 Tổ công tác liên ngành để rà soát chi tiết toàn bộ quy mô trường, lớp, nhất là các phân hiệu, điểm trường; đồng thời rà soát việc bố trí, sắp xếp đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý sau sáp nhập cơ sở giáo dục.

Việc rà soát phải được thực hiện đồng bộ, bảo đảm phù hợp với quy định của Nghị định 37, các văn bản chỉ đạo của Chính phủ, hướng dẫn của các bộ, ngành Trung ương và chỉ đạo của tỉnh.

Cùng với cơ sở vật chất, con người tiếp tục là một trong những yếu tố quyết định chất lượng giáo dục. Sở Giáo dục và Đào tạo được yêu cầu phối hợp chặt chẽ với Sở Nội vụ rà soát toàn bộ thực trạng đội ngũ giáo viên, xác định số lượng biên chế còn thiếu để có kế hoạch tuyển dụng kịp thời, đáp ứng nhu cầu giảng dạy.

Đối với các trường hợp hợp đồng theo Nghị định 111, việc rà soát phải bảo đảm đúng đối tượng, đúng vị trí việc làm và đầy đủ chế độ, chính sách theo quy định.

Cùng với đó là yêu cầu tăng cường bồi dưỡng, tập huấn chuyên môn, nhất là tập huấn Chương trình giáo dục phổ thông mới. Mục tiêu là bảo đảm 100% giáo viên dạy các khối lớp mới được tập huấn đầy đủ trước khi bước vào giảng dạy.

Một nhiệm vụ khác cũng được đặc biệt lưu ý là chính sách hỗ trợ học sinh và giáo viên ở địa bàn khó khăn, vùng sâu, vùng xa. Sở Tài chính được giao chủ trì, phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo rà soát toàn bộ chính sách, bảo đảm việc chi trả đúng, đủ, kịp thời, không để xảy ra tình trạng chậm trễ.

Từ mục tiêu phổ cập giáo dục THPT và tương đương đến năm 2035, có thể thấy Ninh Bình đang đứng trước một chặng đường dài với yêu cầu ngày càng cao về quy mô và chất lượng giáo dục. Để biến mục tiêu thành hiện thực, điều quan trọng không chỉ nằm ở những con số về trường, lớp hay học sinh, mà còn ở khả năng dự báo chính xác, chuẩn bị nguồn lực sớm và tổ chức thực hiện đồng bộ.

Việc chủ động tính toán từ năm học 2026-2027 cho nhu cầu của năm học 2027-2028 vì thế không chỉ là giải pháp trước mắt, mà còn là bước chuẩn bị cần thiết để hệ thống giáo dục Ninh Bình thích ứng với quy mô phát triển mới, bảo đảm cơ hội học tập cho học sinh và tạo nền tảng vững chắc cho mục tiêu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của tỉnh trong những năm tới.