Ninh Bình: Lễ hội Đàn Kính Thiên - Tái hiện hành trình 13.000 năm lịch sử

Với quy mô được đầu tư công phu, sự kiện đã mở ra một hành trình nghệ thuật đặc sắc, tái hiện dòng chảy lịch sử kéo dài 13.000 năm của vùng đất Cố đô – nơi hội tụ những giá trị văn hóa, tâm linh và truyền thống lâu đời của dân tộc.

Hành trình lịch sử được “đánh thức” bằng nghệ thuật trình diễn

Thung Ui là vùng đất có giá trị đặc biệt về khảo cổ và lịch sử, nơi ghi nhận dấu tích cư trú của con người từ khoảng 13.000 năm trước. Các lớp trầm tích văn hóa tại đây phản ánh một quá trình phát triển liên tục của cộng đồng cư dân cổ, đặt nền móng cho sự hình thành của văn hóa Việt cổ tại khu vực Hoa Lư.

Năm 968, Đinh Tiên Hoàng lên ngôi Hoàng Đế, thành lập nước Đại Cổ Việt, lấy niên hiệu Thái Bình. Đây là Nhà nước độc lập, tập quyền đầu tiên trong lịch sử Việt Nam. Ngay từ buổi đầu lập nước, triều Đinh đã xác lập ba đại lễ của một quốc gia: Lễ thượng cờ, Lễ duyệt binh, Lễ tế trời. Trong đó, Đàn Kính Thiên chính là nơi cử hành Lễ tế trời, nghi lễ thiêng liêng nhất, nơi khẳng định chủ quyền và tính chính danh của quốc gia độc lập.

Năm 2025 lần đầu tiên trong lịch sử và trên thế giới, ADN của một cá thể có niên đại khoảng 13.000 năm tuổi, sống trong vùng khí hậu nhiệt đới, được giải mã thành công. Kết quả nghiên cứu này, cùng với các phát hiện khảo cổ về dấu tích người tiền sử có niên đại từ 30.000 đến 50.000 năm trước được tìm thấy tại khu vực Đàn Kính Thiên, cung cấp bằng chứng khoa học quan trọng khẳng định sự hiện diện sớm của cư dân cổ trên vùng đất này. Qua đó, góp phần làm sáng tỏ tiến trình hình thành và phát triển của con người tại khu vực Đông Nam Á; đồng thời, khẳng định giá trị nổi trội toàn cầu của khu vực Đàn Kính Thiên, nơi hội tụ các tầng văn hóa-lịch sử-khảo cổ trải dài hàng chục nghìn năm.

Lễ hội Đàn Kính Thiên được phục dựng và tổ chức thường niên trong khoảng hơn 10 năm qua, từng bước khẳng định vị thế là một lễ hội văn hóa tâm linh tiêu biểu của địa phương. Qua từng năm, lễ hội ngày càng được tổ chức bài bản, trang trọng, thu hút đông đảo nhân dân và du khách trong, ngoài tỉnh tham dự.

Lễ hội Đàn Kính Thiên năm 2026 với chủ đề “Huyền thiên cổ đàn” được xây dựng theo định hướng Edu-Tainment (giáo dục kết hợp giải trí) nhằm đem lại trải nghiệm lịch sử trực quan, sống động và dễ tiếp cận với quy mô nghệ thuật thực cảnh lớn, khai thác trực tiếp không gian thiên nhiên núi đá, thung lũng và mặt nước của Thung Ui làm sân khấu, với sự tham gia của khoảng 2.500 diễn viên nghệ sĩ kịch, xiếc, múa và diễn viên quần chúng, cùng các phân cảnh sinh hoạt, nghi lễ và chiến trận được dàn dựng công phu.

Chương trình được kết nối liền mạch qua bốn chương nghệ thuật, gồm: Vạn Cổ anh linh; Đại Cồ Việt khai quốc; Huyền thiên cổ đàn và Hội yến hoa tiên. Qua đó đã tái hiện nghi lễ tế trời tại Đàn Kính Thiên thông qua sự kết hợp giữa yếu tố nghi lễ truyền thống và công nghệ trình diễn hiện đại. Hiệu ứng ánh sáng và hệ thống sân khấu đa lớp được sử dụng để tái dựng không gian tế lễ cổ trong hình thức nghệ thuật đương đại đã dẫn dắt khán giả trở về thời khắc khai sinh quốc gia Đại Cồ Việt, nơi con người đứng tại giao điểm của đất trời.

Những hình tượng lịch sử, truyền thuyết dân gian và dấu ấn văn hóa đặc trưng được khắc họa sống động, tạo nên một bức tranh đa chiều, vừa hùng tráng vừa sâu lắng. Sự tham gia của đông đảo nghệ sĩ, diễn viên và người dân địa phương đã góp phần mang lại tính chân thực, gần gũi cho chương trình.

Lan tỏa giá trị di sản – Kết nối quá khứ với hiện tại

Không chỉ là một sự kiện văn hóa, Lễ hội Đàn Kính Thiên còn mang ý nghĩa tôn vinh và gìn giữ di sản lịch sử của vùng đất Hoa Lư – cái nôi của nền văn minh Đại Cồ Việt. Thông qua việc tái hiện hành trình 13.000 năm, lễ hội giúp công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ hiểu hơn về cội nguồn và giá trị truyền thống của dân tộc.

Sự kiện cũng cho thấy nỗ lực của địa phương trong việc kết hợp bảo tồn di sản với phát triển du lịch bền vững. Hình ảnh một Ninh Bình giàu chiều sâu văn hóa, năng động và sáng tạo đang ngày càng được lan tỏa rộng rãi, góp phần nâng cao vị thế của du lịch Việt Nam trên bản đồ khu vực.

Lễ hội khép lại trong dư âm sâu lắng, nhưng những giá trị lịch sử và văn hóa được khơi dậy từ Đàn Kính Thiên vẫn tiếp tục lan tỏa, trở thành nguồn cảm hứng cho hành trình gìn giữ và phát huy di sản trong tương lai.