Ninh Bình: Sức sống mới từ những khu dân cư sau sắp xếp

Từ những khu dân cư mới, một nền nếp mới đang hình thành

Gần hai tháng sau khi thực hiện sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố, điều dễ nhận thấy tại nhiều địa bàn là bộ máy ở cơ sở đang từng bước vận hành ổn định. Những địa bàn dân cư được hình thành từ việc hợp nhất các thôn, tổ dân phố trước đây đang dần tạo dựng một không gian sinh hoạt chung, với cách tổ chức, điều hành phù hợp hơn với quy mô mới.

Ở đó, vai trò của chi bộ được xác định là yếu tố then chốt. Khi tổ chức Đảng giữ vững vai trò lãnh đạo, Mặt trận và các đoàn thể nhanh chóng ổn định hoạt động, người dân được tham gia bàn bạc, đóng góp và thực hiện các công việc chung, những khác biệt về địa bàn trước sáp nhập từng bước được thu hẹp.

Tại tổ dân phố Thành Lợi 5, phường Trường Thi, sự chuyển động ấy đang diễn ra khá rõ nét. Tổ dân phố mới được thành lập trên cơ sở sáp nhập Xóm Đông và Chợ Gạo, hiện có 646 hộ với hơn 2.500 nhân khẩu. Chi bộ có 52 đảng viên.

Đây là địa bàn có hoạt động kinh doanh tương đối sôi động, với khoảng một phần ba số hộ tham gia kinh doanh nhỏ lẻ. Đời sống người dân cơ bản ổn định, tỷ lệ hộ khá đạt khoảng 80%.

Ngay sau khi tổ dân phố mới được thành lập, Chi bộ Thành Lợi 5 tập trung ổn định tổ chức, phân công nhiệm vụ và xác định những việc cần ưu tiên trong những tháng cuối năm. Hai kỳ sinh hoạt chi bộ trong tháng 7 và tháng 8 trở thành dịp để cấp ủy cùng đảng viên bàn bạc những vấn đề sát với đời sống dân cư, từ xây dựng khu dân cư kiểu mẫu đến môi trường, an ninh trật tự và chuyển đổi số.

Bí thư Chi bộ Tổ dân phố Thành Lợi 5 Vũ Văn Hưng cho biết, mục tiêu được đặt ra là xây dựng khu dân cư theo hướng sáng, xanh, sạch, đẹp; đời sống kinh tế từng bước nâng lên; an ninh trật tự được bảo đảm; tình làng nghĩa xóm và nếp sống văn hóa, văn minh tiếp tục được củng cố.

Từ nền tảng của hai tổ dân phố trước đây, nơi tỷ lệ gia đình văn hóa đạt khoảng 97-98%, Thành Lợi 5 phấn đấu trong năm 2026 có từ 98% số gia đình trở lên đạt danh hiệu gia đình văn hóa.

Không chỉ dừng ở những mục tiêu về đời sống, Chi bộ Thành Lợi 5 còn xác định chuyển đổi số là một nhiệm vụ cần được đưa xuống tận khu dân cư. Thông qua Tổ công nghệ số cộng đồng, các tiện ích số được tuyên truyền, hướng dẫn để người dân từng bước tiếp cận, qua đó góp phần đổi mới phương thức hoạt động của chi bộ và công tác quản lý tại địa bàn.

Khi sự đồng thuận trở thành nguồn lực

Ở xã Bình An, từ 27 thôn sau sắp xếp còn 16 thôn. Với quy mô địa bàn và dân cư thay đổi, nhiệm vụ trước mắt được xác định là nhanh chóng kiện toàn tổ chức, phân công nhiệm vụ cụ thể và duy trì hoạt động không bị gián đoạn.

Cấp ủy, chính quyền địa phương tập trung hướng dẫn các chi bộ duy trì nền nếp sinh hoạt, đồng thời củng cố hoạt động của Mặt trận và các đoàn thể tại những khu dân cư mới.

Thôn Tân Phong là một trong những địa bàn được hình thành sau sắp xếp. Ngay từ những ngày đầu, chi bộ đã chú trọng phân công nhiệm vụ cho Mặt trận và các tổ chức đoàn thể, lựa chọn những phần việc gần với đời sống người dân để triển khai.

Từ giữ gìn vệ sinh môi trường, xây dựng đời sống văn hóa đến các hoạt động tự quản về an ninh trật tự, người dân từng bước tham gia với tinh thần trách nhiệm cao hơn. Những việc tưởng như nhỏ trong đời sống thường ngày lại trở thành sợi dây kết nối cộng đồng, giúp người dân ở những địa bàn trước đây khác nhau hình thành ý thức về một khu dân cư chung.

Phó Trưởng Ban công tác Mặt trận thôn Tân Phong Nguyễn Mạnh Cường cho biết, điều đáng ghi nhận là người dân ngày càng chủ động tham gia vào các công việc chung. Tinh thần “cùng bàn, cùng làm, cùng hưởng” được phát huy, giúp nhiều công việc được triển khai thuận lợi hơn.

Thực tế ở Tân Phong cho thấy, sau khi địa giới và quy mô dân cư thay đổi, điều quan trọng không chỉ là hoàn tất việc sắp xếp về mặt tổ chức. Để một khu dân cư mới thực sự vận hành hiệu quả, cần tạo dựng được sự gắn kết giữa người dân, đồng thời phát huy vai trò của các tổ chức chính trị ở cơ sở.

Khi người dân cảm thấy mình là một phần của cộng đồng mới, những khác biệt về địa bàn cũ sẽ dần được xóa nhòa. Sự đồng thuận khi đó không chỉ giúp giải quyết những công việc trước mắt mà còn trở thành nguồn lực để khu dân cư triển khai những nhiệm vụ lớn hơn.

Từ ổn định tổ chức đến tạo động lực phát triển

Mục tiêu của việc sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố không đơn thuần là giảm đầu mối, mà hướng tới nâng cao hiệu quả quản lý, tổ chức thực hiện nhiệm vụ và phát huy tốt hơn nguồn lực tại cơ sở.

Câu chuyện ở thôn Liêm Phong, xã Liêm Hà cho thấy rõ điều này. Liêm Phong được hình thành trên cơ sở sắp xếp hai thôn Nguyễn Trung và Hoàng Mai Yên. Sau khi thành lập, thôn tập trung rà soát các mục tiêu, nhiệm vụ của hai địa bàn cũ, từ đó lựa chọn những nội dung ưu tiên và thống nhất phương thức triển khai phù hợp với điều kiện mới.

Theo Trưởng thôn Liêm Phong Nguyễn Văn Chương, sự thống nhất trong Ban Chi ủy, chi bộ, Mặt trận và các đoàn thể là yếu tố quan trọng giúp thôn mới có thêm sức mạnh để thực hiện những phần việc trước đây chưa có điều kiện triển khai.

Một ví dụ là dịp 27/7 vừa qua, từ nguồn quỹ tâm đức do người dân đóng góp, thôn tổ chức thăm hỏi, tặng quà các gia đình chính sách trên địa bàn. Việc làm không lớn về quy mô nhưng mang ý nghĩa rõ rệt: khi nguồn lực của cộng đồng được tập hợp, nhiều hoạt động chăm lo đời sống, nghĩa tình có thể được tổ chức bài bản hơn.

Cùng với các hoạt động cộng đồng, chuyển đổi số cũng được Liêm Phong đưa vào công tác xây dựng Đảng và quản lý khu dân cư.

Nếu trước thời điểm sắp xếp, tỷ lệ đảng viên của hai thôn cũ cài đặt Sổ tay điện tử đảng viên đạt khoảng 78%, đến tháng 8, tỷ lệ này đã đạt 100%. Với những đảng viên lớn tuổi gặp khó khăn khi sử dụng thiết bị công nghệ, đảng viên trẻ được phân công hỗ trợ, hướng dẫn.

Tại khu dân cư, các tổ công nghệ số cộng đồng tiếp tục đóng vai trò cầu nối, giúp người dân tiếp cận các tiện ích số, trong đó có chữ ký số và dịch vụ công trực tuyến. Cách làm này không chỉ giúp người dân thuận tiện hơn trong giải quyết thủ tục mà còn góp phần đưa chuyển đổi số từ chủ trương thành những việc làm cụ thể ở cơ sở.

Từ nền tảng tổ chức mới, Liêm Phong đã xác định những mục tiêu phát triển cụ thể trong năm 2026. Bên cạnh duy trì các tiêu chí nông thôn mới nâng cao, thôn đặt mục tiêu phát triển kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội và phấn đấu nâng thu nhập bình quân lên 82 triệu đồng/người/năm.

Những con số và mục tiêu ấy cho thấy, sắp xếp khu dân cư chỉ là bước khởi đầu. Giá trị thực sự được đo bằng khả năng vận hành của tổ chức mới và bằng việc những nguồn lực vốn có trong cộng đồng được tập hợp, phát huy như thế nào.

Sau sắp xếp, toàn tỉnh có hơn 1.750 thôn, tổ dân phố. Một khối lượng lớn công việc đặt ra đối với công tác xây dựng Đảng và hệ thống chính trị ở cơ sở. Trong đó, việc duy trì chất lượng sinh hoạt chi bộ, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức Đảng được xác định là nhiệm vụ trọng tâm.

Theo Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng Ban Tổ chức Tỉnh ủy Đinh Thị Phượng, việc tổ chức lại thôn, tổ dân phố tạo ra những yêu cầu mới đối với công tác xây dựng Đảng ở cơ sở, nhất là trong duy trì và nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ.

Ban Tổ chức Tỉnh ủy sẽ tiếp tục tham mưu Ban Thường vụ Tỉnh ủy triển khai đồng bộ các giải pháp, vừa bảo đảm sinh hoạt chi bộ đúng Điều lệ Đảng, vừa đổi mới nội dung, phương thức sinh hoạt cho phù hợp với thực tiễn của các khu dân cư sau sắp xếp.

Cùng với đó là tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 50-CT/TW ngày 23/7/2025 của Ban Bí thư về tiếp tục đổi mới và nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ trong giai đoạn mới; gắn với xây dựng các mô hình “Chi bộ bốn tốt”, “Đảng bộ cơ sở bốn tốt”, qua đó nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức Đảng và chất lượng đội ngũ đảng viên.

Gần hai tháng là khoảng thời gian chưa dài để đánh giá toàn diện hiệu quả của một chủ trương lớn. Tuy nhiên, từ Thành Lợi 5, Tân Phong đến Liêm Phong, những chuyển động ban đầu đang cho thấy một hướng đi rõ nét: tổ chức mới phải nhanh chóng ổn định, chi bộ phải thực sự là hạt nhân lãnh đạo, Mặt trận và đoàn thể phải gần dân, sát việc, còn người dân phải được phát huy vai trò chủ thể.

Khi những yếu tố ấy cùng hội tụ, việc sắp xếp thôn, tổ dân phố không chỉ tạo ra những đơn vị dân cư có quy mô phù hợp hơn, mà còn mở ra cơ hội tập hợp nguồn lực, nâng cao hiệu quả quản lý và phát huy sức dân.

Từ những việc làm cụ thể ở từng khu dân cư, một nền nếp mới đang dần hình thành. Và chính sự vững vàng của chi bộ, sự chủ động của đội ngũ cán bộ cùng niềm tin, đồng thuận của Nhân dân sẽ là nền tảng để các khu dân cư mới phát huy nội lực, hoàn thành tốt nhiệm vụ, tạo thêm sức bật cho địa phương trên chặng đường phát triển.