Nỗ lực giải trừ vũ khí hạt nhân còn nhiều thách thức

Theo bản dự thảo cập nhật mới nhất về văn kiện kết quả của Hội nghị NPT lần thứ 11, vẫn còn khoảng cách giữa các quốc gia để tiến tới đạt được thỏa thuận về hạt nhân. Hiện nay, một trong các điểm nghẽn lớn nhất là nỗ lực giải trừ vũ khí hạt nhân. Các nước không sở hữu vũ khí hạt nhân trông chờ vào cam kết rõ hơn và có mốc thời gian cụ thể đối với nghĩa vụ giải trừ của các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân. 

Trong khi đó, các tiến trình liên quan đến kiểm soát vũ khí hạt nhân lại gặp nhiều thách thức, đơn cử như Hiệp ước Cắt giảm Vũ khí Chiến lược Mới giữa Mỹ và Nga đã hết hiệu lực nhưng chưa có thỏa thuận tiếp theo. Bất đồng cũng xoay quanh nguy cơ thử hạt nhân gia tăng, an toàn tại các cơ sở hạt nhân và các cuộc xung đột tại Iran, Ukraine…

Trong bối cảnh này, hội nghị tiếp tục nhấn mạnh vai trò của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) trong nhiệm vụ thanh sát, hợp tác và hỗ trợ các nước phát triển chương trình năng lượng nguyên tử dân sự, đảm bảo triển khai cả 3 trụ cột của hiệp ước. Nhiều quốc gia đang phát triển mong muốn tiếp cận các nguồn tài chính, công nghệ và vật liệu để ứng dụng năng lượng nguyên tử trong các lĩnh vực y tế, nông nghiệp, năng lượng và phát triển bền vững. Đến nay, 191 quốc gia đã tham gia hiệp ước, trong đó có 5 nước được công nhận sở hữu vũ khí hạt nhân.

Trong tuần cuối cùng, khả năng thành công của Hội nghị NPT đang phụ thuộc vào các nỗ lực đối thoại, linh hoạt và thỏa thuận giữa các quốc gia thành viên, đặc biệt là những nước sở hữu hạt nhân.