Nội bộ Liên minh châu Âu chia rẽ sâu sắc về hỗ trợ tài chính cho Ukraine

Một số lãnh đạo đứng đầu các chính phủ trong EU (Ảnh: AFP)

Lập trường cứng rắn của Slovakia và Hungary thời gian gần đây cho thấy EU đang đứng trước thách thức lớn trong việc duy trì tiếng nói chung đối với cuộc xung đột Nga - Ukraine.

Slovakia dừng toàn bộ hỗ trợ quân sự và tài chính cho Ukraine

Ngày 10/1, ba lãnh đạo cấp cao nhất của Slovakia gồm Tổng thống Peter Pellegrini, Thủ tướng Robert Fico và Chủ tịch Quốc hội Richard Raši đã thống nhất tuyên bố Bratislava sẽ không tiếp tục bất kỳ hình thức hỗ trợ quân sự nào cho Ukraine, không triển khai binh sĩ và cũng không tham gia bảo lãnh cho các khoản vay lớn của Ủy ban châu Âu nhằm hỗ trợ Kiev.

Phát biểu sau cuộc họp tại Lâu đài Bratislava, Tổng thống Pellegrini nhấn mạnh Slovakia sẽ không cung cấp thêm vũ khí hay nhân lực cho Ukraine, đồng thời từ chối tham gia các cơ chế tài chính mới của EU nếu những khoản tiền đó phục vụ cho nhu cầu quân sự. Thủ tướng Fico cảnh báo EU đang trải qua một cuộc khủng hoảng chưa từng có, cho rằng Slovakia cần hành động thận trọng để không trở thành "nạn nhân của những biến động lớn đang hình thành tại châu Âu".

Lập trường này đánh dấu sự thay đổi rõ rệt so với giai đoạn đầu xung đột. Trong các năm 2022 - 2023, Slovakia từng là một trong những nước hỗ trợ quân sự đáng kể cho Ukraine, bao gồm việc chuyển giao hệ thống phòng không S-300 duy nhất, máy bay chiến đấu MiG-29, pháo tự hành Zuzana 2, trực thăng và nhiều loại đạn dược. Tuy nhiên, kể từ khi chính phủ của Thủ tướng Fico lên nắm quyền, Bratislava đã chính thức chặn gói viện trợ quân sự cuối cùng trị giá 40 triệu Euro và tuyên bố không ủng hộ bất kỳ quyết định nào của EU liên quan đến việc bảo đảm tài chính dài hạn cho chi tiêu quân sự của Ukraine.

Đáng chú ý, Slovakia cũng nằm trong nhóm các quốc gia không tham gia kế hoạch vay chung của EU để hỗ trợ Kiev, sau khi khối này không đạt được đồng thuận về việc sử dụng tài sản Nga bị phong tỏa - một phương án mà Bratislava coi là rủi ro pháp lý cao. Dù khẳng định EU vẫn là "không gian sinh tồn" của Slovakia, Thủ tướng Fico nhấn mạnh Bratislava sẽ theo đuổi một chính sách "táo bạo, có chủ quyền", ưu tiên lợi ích quốc gia, đặc biệt là an ninh năng lượng và ổn định kinh tế trong nước.

Hungary cảnh báo nguy cơ châu Âu bị cuốn vào chiến tranh

Quan điểm của Slovakia nhận được sự đồng điệu rõ rệt từ Hungary, một quốc gia EU khác lâu nay phản đối việc gia tăng can dự quân sự vào Ukraine. Ngoại trưởng Hungary Peter Szijjarto mới đây đã chỉ trích gay gắt các kế hoạch của Anh và Pháp về khả năng triển khai binh sĩ tới Ukraine sau một thỏa thuận hòa bình, cho rằng động thái này có nguy cơ kéo cả châu Âu vào một cuộc xung đột toàn diện với Nga.

Phát biểu tại một hội nghị của đảng cầm quyền Fidesz mới đây, ông Szijjarto cảnh báo việc hai cường quốc hạt nhân châu Âu bàn thảo triển khai lực lượng tại Ukraine chẳng khác nào "đổ thêm dầu vào lửa", làm gia tăng nguy cơ đối đầu trực tiếp giữa NATO và Nga. Theo ông, Budapest kiên định lập trường kêu gọi giải pháp ngoại giao, phản đối mọi hành động leo thang quân sự.

Ngoại trưởng Hungary cũng cho rằng Brussels đang xem Thủ tướng Viktor Orbán như "trở ngại lớn nhất" đối với kế hoạch ủng hộ Ukraine, đồng thời tìm cách gây sức ép chính trị nhằm thay đổi lập trường của Budapest. Ông khẳng định nếu chính phủ hiện tại tiếp tục cầm quyền, Hungary sẽ đứng ngoài cuộc chiến Nga - Ukraine, còn nếu không, các kế hoạch mà nhà ngoại giao hàng đầu này gọi là "Brussels - Kiev" có thể được triển khai.

Những phát biểu từ Hungary diễn ra trong bối cảnh EU ngày càng chia rẽ về cách thức hỗ trợ Ukraine, từ viện trợ quân sự, tài chính cho tới các đề xuất triển khai lực lượng nước ngoài. Lập trường trung lập của Slovakia và Hungary dường như phản ánh sự mệt mỏi và lo ngại ngày càng lớn trong một bộ phận EU trước chi phí kinh tế, rủi ro an ninh và nguy cơ leo thang xung đột, qua đó đặt ra thách thức nghiêm trọng đối với khả năng duy trì sự thống nhất của khối trong vấn đề Ukraine thời gian tới.