NSND Quang Thọ: Từ những chuyến đi “âm” doanh thu đến những thanh âm ngân mãi

Nhân kỷ niệm 70 năm thành lập Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam (1956-2026), Khoa Thanh nhạc tổ chức hai chương trình nghệ thuật đặc biệt, gồm Concert Resonantia diễn ra ngày 24/10 và đêm nhạc "70 năm - Những thanh âm ngân mãi" diễn ra ngày 14/11. Hai chương trình cùng được tổ chức tại Phòng Hòa nhạc Lớn, Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, 77 Hào Nam, Hà Nội.

Trong dòng chảy 70 năm xây dựng và phát triển của Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, Khoa Thanh nhạc là một trong những đơn vị đào tạo nòng cốt, gắn với quá trình hình thành nền thanh nhạc chuyên nghiệp Việt Nam. Từ những năm đầu của Trường Âm nhạc Việt Nam - tiền thân của Học viện ngày nay, thanh nhạc đã được xác định là một trong những lĩnh vực đào tạo trọng điểm nhằm xây dựng đội ngũ nghệ sĩ biểu diễn chuyên nghiệp phục vụ đời sống văn hóa, nghệ thuật của đất nước.

Trải qua 70 năm, Khoa Thanh nhạc đã phát hiện, đào tạo và góp phần làm nên nhiều giọng ca lớn của nền âm nhạc Việt Nam như PGS.TS.NGND Lô Thanh, NSND Trung Kiên, NSND Trần Hiếu, NSND Quang Thọ, NSND Lê Dung… Cùng với đó là nhiều thế hệ nghệ sĩ, giảng viên tiếp tục trưởng thành, đóng góp cho hoạt động biểu diễn, giảng dạy và nghiên cứu âm nhạc.

Theo PGS.TS.NSƯT Tân Nhàn, Trưởng Khoa Thanh nhạc, hai chương trình được tổ chức nhằm vừa khẳng định vị thế của Khoa trong lĩnh vực đào tạo thanh nhạc, vừa làm nổi bật những định hướng đào tạo mũi nhọn, mang tính đặc thù. Concert Resonantia hướng tới âm nhạc thính phòng cổ điển, giới thiệu những aria nổi tiếng của thế giới; trong khi "70 năm - Những thanh âm ngân mãi" quy tụ các tác phẩm thuộc dòng nhạc thính phòng, dân gian và nhạc nhẹ Việt Nam, trong đó có những ca khúc gắn với lịch sử hình thành, phát triển của Học viện và những dấu mốc của lịch sử đất nước.

Tại buổi giới thiệu hai chương trình, PGS.TS Nguyễn Huy Phương, Giám đốc Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, đánh giá Khoa Thanh nhạc là một trong những khoa hàng đầu của Học viện về sự nổi tiếng và sức lan tỏa, nơi tập trung nhiều NSND, NSƯT và những nghệ sĩ thành công, có ảnh hưởng với công chúng.

Ông đặc biệt nhắc tới những nghệ sĩ lão thành vẫn tiếp tục xuất hiện trên các sân khấu lớn. "Khoa Thanh nhạc với các thế hệ nghệ sĩ kể cả các nghệ sĩ lão thành như NSND Quang Thọ vẫn xuất hiện thường xuyên trong các chương trình lớn là minh chứng cho sức lao động bền bỉ của người nghệ sĩ", PGS.TS Nguyễn Huy Phương chia sẻ. Theo ông, một chương trình không thể nói hết câu chuyện của Khoa Thanh nhạc, thậm chí hai chương trình vẫn là chưa đủ để phản ánh chặng đường đã qua.

Nhìn ở góc độ tổ chức, Concert Resonantia diễn ra vào ngày 24/10, quy tụ những tác phẩm thính phòng kinh điển của thế giới, được trình bày bởi các giọng hát thính phòng hàng đầu Việt Nam, các giảng viên của Khoa Thanh nhạc, những nghệ sĩ trưởng thành từ Khoa và các học sinh, sinh viên xuất sắc. Chương trình có sự tham gia của Dàn nhạc Giao hưởng Hà Nội - Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam dưới sự chỉ huy của Nhạc trưởng Trần Nhật Minh.

Chương trình gồm hai phần, với các trích đoạn opera, operetta và musical. Các tác phẩm được lựa chọn tạo nên sự chuyển động giữa nhiều trạng thái cảm xúc, từ tình yêu, tuổi trẻ, khát vọng đến những sắc thái trữ tình, hài hước và bi kịch. Theo Ban tổ chức, điểm hấp dẫn của concert nằm ở sự chuyển động liên tục giữa các màu sắc âm nhạc, qua đó tạo nên sự đối thoại giữa opera, operetta và musical.

Nếu Concert Resonantia hướng tới âm nhạc hàn lâm châu Âu, đêm nhạc "70 năm - Những thanh âm ngân mãi" lại mở ra một không gian âm nhạc gắn với những ký ức của Việt Nam trong 70 năm qua. Chương trình quy tụ các nghệ sĩ thuộc nhiều thế hệ và nhiều dòng nhạc, từ thính phòng, dân gian đến nhạc nhẹ.

Đêm nhạc được xây dựng thành ba phần: "Những thanh âm còn mãi", "Một miền ký ức" và "Những thanh âm tiếp nối". Từ những ca khúc gắn với lịch sử, quê hương, đất nước, người lính, người lao động, chương trình chuyển sang những ký ức về quê hương, người thầy, tình yêu và con người, trước khi mở ra không gian âm nhạc của thế hệ mới.

Điểm đáng chú ý của chương trình là sự xuất hiện cùng nhau của nhiều thế hệ nghệ sĩ, trong đó có NSND Thanh Lam, Mỹ Linh, Quang Hà, Nguyễn Trần Trung Quân và nhiều nghệ sĩ, giảng viên, sinh viên của Khoa Thanh nhạc. Sự gặp gỡ này được đặt trong dòng chảy từ quá khứ đến hiện tại và hướng tới tương lai, cho thấy sự tiếp nối của các thế hệ được đào tạo từ cùng một môi trường nghệ thuật.

Với NSND Quang Thọ, những chương trình kỷ niệm của Học viện không chỉ là hoạt động biểu diễn mà còn gợi lại một hành trình dài gắn với những năm tháng ông học tập, biểu diễn và công tác tại Khoa Thanh nhạc.

Nhớ lại khoảng cuối năm 1972, khi còn là sinh viên, NSND Quang Thọ từng theo các thầy cô của Khoa Thanh nhạc đi biểu diễn và tham gia các chương trình của nhà trường vào những dịp đặc biệt. Ông cho biết những chương trình ngày ấy chưa có quy mô như hiện nay. "Chúng tôi từng được hát ở Nhà hát Lớn nhưng với đàn Guitar, Piano… chứ không được hát với dàn nhạc giao hưởng như hiện giờ", NSND Quang Thọ nhớ lại.

Một trong những kỷ niệm được ông nhắc lại là chương trình kỷ niệm 30 năm thành lập trường, cách đây khoảng 40 năm. Khi đó, NSND Trung Kiên là Trưởng Khoa Thanh nhạc, còn NSND Quang Thọ từng dạy tại Khoa trong hai năm. Năm 1986, ông cùng đoàn gồm 6 ca sĩ và 2 nhạc công độc tấu đi biểu diễn. Những chuyến đi khi ấy có lúc gặp khó khăn về doanh thu, thậm chí có chương trình ngoài trời bị âm và NSND Trung Kiên phải vay tiền để bù lỗ.

Kỷ niệm đáng nhớ khác diễn ra khi đoàn tới Buôn Ma Thuột. Tại đây, chương trình được Tỉnh ủy lo cho từ sân khấu, chỗ ở đến việc hỗ trợ mua 2 tạ cà phê. Trên đường về, đoàn bán cà phê ở Nha Trang, sau đó tại Thanh Hóa lại mua được 10 kiện thuốc lá Bông Sen để bán lấy lãi, qua đó có thêm nguồn kinh phí đóng góp cho chương trình kỷ niệm 30 năm của trường. "Giờ đã 40 năm sau, những kỷ niệm vẫn còn trong tôi", NSND Quang Thọ chia sẻ.

Theo NSND Quang Thọ, những dấu ấn của Khoa Thanh nhạc còn được nối dài qua các chương trình trong những dịp kỷ niệm tiếp theo. Ông nhắc tới chương trình kỷ niệm 50 năm thành lập trường, khi Khoa Thanh nhạc cùng các sinh viên đã tốt nghiệp và dàn nhạc dựng thành công Bản giao hưởng số 9 của Beethoven với quy mô lớn. Với ông, đó là một trong những dấu ấn của âm nhạc bác học mà Nhạc viện - nay là Học viện - ghi được trong quá trình đào tạo, nghiên cứu và biểu diễn.

Từ những ký ức ấy, hai chương trình nghệ thuật nhân kỷ niệm 70 năm lần này không chỉ là sự trở lại của những tác phẩm âm nhạc, mà còn là cuộc gặp gỡ của các thế hệ nghệ sĩ. Những người từng học tập, giảng dạy, biểu diễn tại Khoa Thanh nhạc cùng các nghệ sĩ trẻ sẽ đứng chung trên sân khấu, tạo nên sự tiếp nối giữa quá khứ, hiện tại và tương lai.

Từ Concert Resonantia đến "70 năm - Những thanh âm ngân mãi", một chương trình hướng tới âm nhạc thính phòng cổ điển thế giới, một chương trình nhìn lại những thanh âm gắn với lịch sử và đời sống âm nhạc Việt Nam, Khoa Thanh nhạc muốn kể lại hành trình 70 năm bằng chính ngôn ngữ của âm nhạc. Đó cũng là hành trình của những thế hệ nghệ sĩ đã được đào tạo, trưởng thành và tiếp tục đứng trên sân khấu, nối dài những giá trị được vun đắp qua nhiều năm tháng.