Đêm hội cồng chiêng Gia Lai năm 2026 gây ấn tượng với một sân khấu đặc biệt: màn hình LED nhường chỗ cho ngôi làng Tây Nguyên cùng gần 2.000 nghệ nhân. Đó là lựa chọn của NTK, Tổng đạo diễn Minh Hạnh, người nhiều năm qua kiên trì đưa văn hóa, di sản và bản sắc vùng miền vào các chương trình nghệ thuật. Từ Gia Lai đến Văn Miếu - Quốc Tử Giám, rồi trụ sở UNESCO tại Paris, bà kể những câu chuyện văn hóa Việt bằng con người, chất liệu và những hình ảnh giàu sức gợi.
Khi ngôi làng Tây Nguyên trở thành sân khấu
Trong xu hướng sân khấu sự kiện ngày càng chú trọng công nghệ trình chiếu và hiệu ứng thị giác, NTK Minh Hạnh lựa chọn một hướng đi khác: đưa đời sống thực vào không gian trình diễn, để con người và văn hóa bản địa trở thành trung tâm.

Tại Đêm hội cồng chiêng Gia Lai năm 2026, khán giả được bước vào một ngôi làng Tây Nguyên ngay giữa quảng trường. Nhà rông mái tranh vươn cao ở trung tâm, hai bên là những ngôi nhà sàn, những lồng chim đan tre, quả bầu khô, thửa lúa chín và tượng gỗ mang dáng dấp tượng nhà mồ. Mỗi chi tiết đều gắn với đời sống và tín ngưỡng của cộng đồng. Quả bầu gợi nghi lễ rước nước, thửa lúa nhắc đến mối liên hệ giữa tiếng chiêng và mùa màng, còn những pho tượng gỗ thể hiện quan niệm về sự tiếp nối giữa người sống và tổ tiên.

Đặc biệt, các nghề truyền thống được đưa trực tiếp vào không gian trình diễn. Người phụ nữ ngồi dệt bên khung cửi, người gùi nước đi qua sân, tiếng chày giã gạo hòa cùng nhịp chiêng. Khán giả không chỉ nhìn thấy sản phẩm thủ công mà còn chứng kiến những bàn tay đang gìn giữ nghề truyền thống.
Minh Hạnh không phủ nhận vai trò của công nghệ hiện đại, nhưng đặt công nghệ ở vị trí hỗ trợ. Khi những hiệu ứng trình chiếu được tiết chế, khán giả có cơ hội tập trung vào tiếng chiêng, nghệ nhân và những chất liệu văn hóa hiện hữu trên sân khấu.
950 tà áo dài kể câu chuyện 950 năm đạo học
Đầu năm 2026, chương trình nghệ thuật “Đạo học” do bà làm tổng đạo diễn được lựa chọn mở màn chuỗi hoạt động kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám, trường Quốc học đầu tiên của Việt Nam. Điểm nhấn đặc biệt của chương trình là sự xuất hiện của 950 học sinh lớp 1 và lớp 2 trong trang phục áo dài truyền thống. Những em nhỏ di chuyển thành đoàn từ khu nội tự ra Hồ Văn, tạo nên hình ảnh giàu ý nghĩa biểu tượng.

950 tà áo dài do NTK Minh Hạnh trao tặng tương ứng với 950 năm lịch sử Quốc Tử Giám. Những học sinh vừa bước vào hành trình học tập trở thành hình ảnh tiếp nối truyền thống đạo học của dân tộc. Thông qua đó, bà gửi gắm quan niệm rằng giáo dục không chỉ là truyền đạt tri thức mà trước hết phải hướng con người tới những giá trị nhân cách.
Tiếp nối mạch sáng tạo ấy, trong khuôn khổ Festival Thăng Long - Hà Nội lần thứ II, NTK Minh Hạnh đảm nhận vai trò tổng đạo diễn chương trình nghệ thuật “Khai văn”, lần đầu tiên đưa nhà bát giác trong Vườn Giám trở thành sân khấu. Không gian vốn tĩnh lặng của di tích được đánh thức bằng ánh sáng, những tiểu cảnh lúa vàng, đầm nước và tà áo dài. Hình ảnh lúa và nước gợi nhắc nền văn minh nông nghiệp, nơi những giá trị văn hóa và truyền thống học hành của người Việt được nuôi dưỡng qua nhiều thế hệ.

Không dừng lại ở những sân khấu trong nước, giữa năm 2026, chương trình “Đạo học” được giới thiệu tại trụ sở UNESCO ở Paris, trong khuôn khổ kỳ họp Đại hội đồng các quốc gia thành viên Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể, đồng thời kỷ niệm 50 năm quan hệ Việt Nam và UNESCO.

Khi sân khấu trở thành chất xúc tác cho làng, cho nghề và cho địa phương
Nhìn lại những chương trình do Minh Hạnh thực hiện, có thể nhận ra một điểm chung: nghệ nhân và cộng đồng địa phương luôn giữ vị trí quan trọng trong cấu trúc nghệ thuật.
Năm 2024, chương trình thời trang thổ cẩm “Gia Lai ơi” do bà làm tổng đạo diễn quy tụ gần 300 nghệ nhân. Hai năm sau, Đêm hội cồng chiêng Gia Lai có sự tham gia của gần 2.000 nghệ nhân, tăng gần bảy lần. Những con số cho thấy quy mô huy động cộng đồng ngày càng lớn, đồng thời phản ánh sức lan tỏa của các chương trình nghệ thuật lấy di sản làm trung tâm.
Khi nghệ nhân được trực tiếp xuất hiện trên sân khấu, nghề truyền thống có thêm cơ hội tiếp cận công chúng. Những tấm thổ cẩm không chỉ hiện diện trong đời sống thường ngày mà còn trở thành chất liệu thời trang; những bài chiêng cổ có thêm người thưởng thức; những giá trị văn hóa địa phương được giới thiệu rộng rãi hơn.

Cách tiếp cận này cũng mở ra khả năng kết nối hoạt động bảo tồn di sản với quảng bá du lịch, phát triển sản phẩm thủ công và kinh tế văn hóa địa phương. Tuy nhiên, điều tạo nên dấu ấn riêng của Minh Hạnh không nằm ở số lượng nghệ nhân hay quy mô sân khấu, mà ở cách bà trao cho họ vị trí của những chủ thể văn hóa, thay vì chỉ xuất hiện như yếu tố minh họa cho chương trình.
Từ ngôi làng Tây Nguyên giữa quảng trường đến 950 tà áo dài tại Văn Miếu, năm cánh cửa ở Vườn Giám hay những sợi thổ cẩm tại Paris, NTK Minh Hạnh luôn bắt đầu từ bản sắc của từng vùng đất, từng không gian văn hóa. Ở vai trò tổng đạo diễn, bà không chỉ tạo nên những chương trình giàu tính thẩm mỹ mà còn tìm cách đưa di sản đến gần hơn với đời sống đương đại. Và có lẽ, dấu ấn rõ nét nhất trong phong cách Minh Hạnh chính là khi ánh đèn sân khấu bật sáng, những người lặng lẽ gìn giữ di sản cũng được bước ra ánh sáng, kể câu chuyện văn hóa của chính mình.
Bình luận (0)