Thực hiện một chương trình truyền hình trực tiếp kéo dài 2 tiếng về thế giới hoang dã là một bài toán phức tạp, đòi hỏi sự ứng biến liên tục trước các yếu tố thiên nhiên. Phía sau những khung hình tuyệt đẹp của Wild Live là câu chuyện về những kịch bản liên tục thay đổi, những cú hú hồn vì thời tiết, và sự nỗ lực của một ê-kíp truyền hình sẵn sàng biến thành những "thợ đụng". Cuộc trò chuyện với BTV Chu Sỹ Thanh thuộc Ban Chuyên đề - Khoa giáo, Đài THVN về quá trình khảo sát kỹ thuật, xử lý sự cố và những trải nghiệm thực tế khi sản xuất chương trình Wild Live tại Vườn quốc gia Côn Đảo sẽ giúp khán giả thấu hiểu phần nào câu chuyện tác nghiệp ấy.
Chào anh Chu Sỹ Thanh, xuất phát điểm là một BTV quen thuộc với mảng tin tức vậy khi nhận nhiệm vụ tham gia dự án Wild Live – một chương trình truyền hình trực tiếp về thế giới động vật, cảm giác lúc ấy của anh như thế nào?
BTV Chu Sỹ Thanh: Tôi xuất thân từ truyền hình tin tức, phóng sự, tài liệu, hoàn toàn không liên quan gì đến thế giới động vật. Khi đạo diễn Hoài Nam mời làm biên tập trợ lý cho dự án này, lần đầu tiên tiếp xúc, tôi phân vân vô cùng. Dấu hỏi lớn nhất đặt ra là lên kịch bản như thế nào để phù hợp cho tận 2 tiếng phát sóng? Người ta xem một con chim bay, hay hai con động vật xích mích liệu có đủ sức hấp dẫn và giữ chân khán giả hay không?
Tôi phải tìm hiểu các chương trình quốc tế. Đặc thù của họ thường làm trong sở thú, theo dõi quá trình phát triển, sinh sản của con vật, kết hợp các mini-game tặng quà, nôm na như kiểu nuôi một con thú ảo để hút view. Nhưng ở Việt Nam, khi lên sóng trên nền tảng số thì lại bị khóa tương tác. Đây là một cái khó cực lớn cho ê-kíp. Không có tương tác đồng nghĩa khán giả không thể bình luận, hỏi han xem con vật ăn uống thế nào, đặc tính sinh trưởng, hàm lượng khoa học ra sao, hay chỉ đơn giản là những câu hỏi dân dã bình thường. Lúc đầu tôi tương đối hoang mang, nhưng vẫn quyết định đi để học hỏi, và trộm vía chương trình đã diễn ra khá thành công.
Ê-kíp đã phải dành bao nhiêu thời gian để khảo sát, lên ý tưởng và tìm kiếm các góc máy thưa anh?
BTV Chu Sỹ Thanh: Về khâu tiền kỳ, đạo diễn Hoài Nam là một người rất kỹ tính, anh ấy đã lên kịch bản tổng thể từ trước đó mấy tháng, vì làm trực tiếp hoang dã thì không thể lên kịch bản chi tiết được.
Chúng tôi đi khảo sát thực tế toàn bộ các đảo: Bông Lan, Bảy Cạnh, Hòn Tài, Hòn Tre, Hòn Trứng... để xem liệu chất liệu, câu chuyện có hay không, con chim có chắc chắn ở đó không, quả trứng đã nở chưa. Khi làm thế giới hoang dã, bạn phải tuân thủ tuyệt đối quy tắc bảo tồn của Vườn Quốc gia Côn Đảo, chỉ được đi đến nơi cho phép và phải có người của Vườn đưa đi. Do đó, nói đến một "góc máy đẹp" là rất khó. Thay vào đó, chúng tôi ưu tiên góc máy quan sát từ xa để thấy được tập quán chân thực của chúng.
Khó khăn lớn nhất chính là kỹ thuật. Ê-kíp phải đến trước 10 ngày để dò sóng từng bước một. Chúng tôi cầm bộ dò sóng đi kiểm tra xem vị trí đó có cột sóng không, tỷ lệ đẩy về đạt bao nhiêu phần trăm, độ an toàn ra sao. Tất cả các điểm có sóng đều được ghi chú lại trên bản đồ điện thoại. Từ đó mới biết có sóng thì chất liệu kể chuyện ở đó là gì, rồi phải báo cáo với Vườn để có phương án tiếp cận đúng quy trình bảo tồn thiên nhiên. Buổi đầu chạy thử rất trộm vía, thời tiết ổn, chúng tôi chốt được các cam theo dõi – đa phần tích hợp ngay từ hệ thống cam bảo vệ của vườn để truyền kỹ thuật đẩy về, phòng trường hợp mưa xuống gãy sóng thì vẫn còn phương án dự phòng.
Làm trực tiếp giữa thiên nhiên, chắc chắn sự "đỏng đảnh" của thời tiết đã không ít lần làm đảo lộn công việc của ê-kíp?
BTV Chu Sỹ Thanh: Chuyện đó là bình thường và bắt buộc phải đối mặt. Thiên nhiên liên tục làm thay đổi kịch bản của chúng tôi.
Ngay số đầu tiên lên đảo Hòn Trứng – hòn đảo cấm người lên, địa hình cực kỳ nguy hiểm, chỉ người quản lý vườn mới biết cách lên. Lúc đó biển động mạnh, cano không thể tiếp cận. Chúng tôi ngay lập tức phải đổi kịch bản sang Bảy Cạnh, Bông Lan. Nhưng may mắn thay, đến gần 10 giờ chuẩn bị lên sóng thì cano lại vào được.
Hay như ở đảo Bảy Cạnh khi làm về rùa và đại bàng. Trước đó mọi người đã tính toán điểm phát sóng cực kỳ an toàn, sóng khỏe. Nhưng đúng sáng hôm lên sóng thì mất điện, cột thu phát sóng gần như không tác dụng. Vậy mà các cụ thương, chỉ 1-2 tiếng trước giờ G lại có điện và tiếp sóng thành công. Đặc biệt là số cuối cùng, trời đổ mưa to khiến "vỡ trận" hoàn toàn. Chúng tôi không biết liệu có thể ngồi set chính ở vườn để thoát được hay không, đi đảo cũng không được, bắt buộc phải ứng biến dựa trên hệ sinh thái vốn ở đó.
Trong những khoảnh khắc "vỡ trận" như vậy, ê-kíp đã ứng biến thế nào để sóng trực tiếp không bị gián đoạn?
BTV Chu Sỹ Thanh: Cái hay của ê-kíp lần này là tinh thần "thợ đụng" – tức là đụng gì làm nấy. Gặp sự cố là anh em quay phim, đạo diễn hình ảnh, tổng đạo diễn và anh Hoài Nam quyết định phương án thay đổi ngay lập tức. Cả ê-kíp không thể tới hết mọi nơi, nên ai cũng phải nắm được quy trình tổng thể để bù đắp cho nhau.
Tôi là người chịu trách nhiệm in kịch bản chia cho mọi người, nhưng có ngày in đến mấy lần rồi chán không buồn in nữa, mọi người cứ tự gạch ra giấy. Mọi thứ ứng biến liên tục, sửa theo thời tiết, theo việc con rùa có xuất hiện nửa chừng hay không. MC và khách mời cũng không có kịch bản chi tiết, hoàn toàn phải tùy cơ ứng biến. Sự thay đổi từng phút, từng block sóng truyền về lại tạo nên một cảm xúc vỡ òa, hấp dẫn đến mức chính anh em trong cuộc về nhà cũng phải mở xem lại vì không hiểu ở nhà lên hình, nối sóng kiểu gì.
Anh có thể chia sẻ thêm về vai trò của các khách mời trong chương trình?
BTV Chu Sỹ Thanh: MC và khách mời phải tương tác hoàn toàn trực tiếp. Ekip sản xuất đã mời những người có kiến thức rất sâu về động vật Côn Đảo. Chúng tôi chia thành hai mảng.
Thứ nhất là các chuyên gia mang hàm lượng khoa học lớn và thứ hai là những góc nhìn dân dã, hấp dẫn từ những người từng cộng tác ở Vườn Quốc gia rất nhiều như nhà báo Đỗ Doãn Hoàng, nhiếp ảnh gia Trịnh Linh, hay anh Võ Rin. Nhờ có họ phân tích nên kịch bản mới hài hòa và không bị khô khan.
Điều kiện sinh hoạt và tác nghiệp tại các hòn đảo hoang dã ra sao thưa anh?
BTV Chu Sỹ Thanh: Cực kỳ khó khăn. Quy định bảo tồn ở Côn Đảo vô cùng nghiêm ngặt, tuyệt đối không được đưa túi nilon lên đảo vì ô nhiễm môi trường. Việc mang thực phẩm lên không hề đơn giản.
Trên những đảo như Hòn Trứng hoàn toàn không có người, không có điện, không có nước uống, không nấu nướng được, và đi lại cực kỳ khó. Để làm việc lúc 12 giờ trưa, 9-10 giờ sáng chúng tôi đã phải có mặt, chui rúc dưới một bóng cây nhỏ với mẩu bánh mì khô. Anh em thường bảo nhau buổi sáng phải ăn xôi thật no, thật chắc dạ, vì phải nhịn đến 4 giờ chiều rút quân về mới được ăn tiếp, và lúc đó về mới có nước ngọt để tắm.
Sau toàn bộ hành trình tác nghiệp ấy, điều gì để lại trong anh dấu ấn sâu đậm nhất về mặt nghề nghiệp?
BTV Chu Sỹ Thanh: Nó giúp tôi thay đổi hoàn toàn góc nhìn về thiên nhiên, giống hệt câu chuyện mà nhà báo Đỗ Doãn Hoàng chia sẻ trên sóng. Ngày xưa bé, tôi toàn đi bắt chim, nuôi đủ các loại chim, nhưng giờ nhìn lại, mình cần phải bảo vệ động vật, yêu thiên nhiên và giữ gìn môi trường sống của chúng.
Đến Côn Đảo lần đầu tiên, tôi cực kỳ ấn tượng vì sự bình đẳng của động vật. Mọi con vật đều sinh sống an toàn, từ khỉ, cua, đến rắn đều có thể thoải mái xuất hiện ngang qua ống kính. Có hôm, một con rắn còn rơi thẳng từ trên cây xuống trúng đầu bạn quay phim đang ngồi làm việc. Lúc đầu các chị em phụ nữ, MC hoảng hồn giật mình, nhưng nhờ các chuyên gia khoa học ở đó trấn an rằng loài này không có độc, mọi người mới thấy bình thường và lại thấy thú vị. Sự chân thực, tự nhiên và nguyên bản đó chính là thành công lớn nhất mà Wild Live mang lại.
Xin cảm ơn những chia sẻ của anh!
Bình luận (0)