Phim AI muốn tranh giải Oscar

Gods Don't Give Gifts là tuyển tập bốn phim ngắn do YouTuber chuyên về trí tuệ nhân tạo Gossip Goblin (tên thật Zack London) thực hiện. Phim ban đầu lên lịch ra rạp vào tháng 10 nhưng mới đây hãng phim đã rời lịch phát hành tới 4/12, với nhãn dán R.

Kế hoạch ra rạp đầy tham vọng của bộ phim AI kể trên được truyền cảm hứng từ những thành công mang tính đột phá của các Youtuber lấn sân điện ảnh thành công thời gian qua như Kane Parsons và Mark Fischbach, hay Markiplier. Họ là những người đã tận dụng lượng người theo dõi khổng lồ trên nền tảng YouTube của mình để gặt hái thành công vang dội tại phòng vé với các phim Backrooms (401 triệu USD) và Iron Lung (51,2 triệu USD). Nội dung của Gods Don't Give Gifts nhằm mục đích châm biếm sâu sắc mối quan hệ của xã hội với trí tuệ nhân tạo (AI) cũng như đề cập đến hậu quả của việc nhân loại vượt qua những giới hạn trần tục như cái chết và trí nhớ thông qua công nghệ.

Bước đi đột phá của nhà làm phim bằng trí tuệ nhân tạo

Việc ra rạp công chiếu bộ phim không đơn thuần nhắm đến doanh thu mà được xem là bước đi cần thiết để hợp thức hóa cho nỗ lực đưa dự án đến gần hơn với mùa tranh giải Oscar truyền thống. Hãng phim chuyên về AI - Fable - dự định gửi phim tham dự hạng mục Phim hoạt hình xuất sắc nhất tại lễ trao giải Oscar sắp tới, nhằm kiểm tra phản ứng, sự đón nhận của Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Hoa Kỳ (gọi tắt là Viện Hàn lâm) đối với các bộ phim được sản xuất bằng AI.

Theo Variety, chiến dịch tiếp cận Oscar cũng sẽ bao gồm các buổi chiếu trước dành cho các thành viên hội đồng bầu chọn của Viện Hàn lâm, các buổi chiếu trước khi phát hành dành cho giới phê bình và một chiến dịch quảng cáo trên bảng hiệu khắp Los Angeles vào tháng tới. Tất cả nhằm tôn vinh điều mà Giám đốc điều hành của Fable, Edward Saatchi, tuyên bố là “một khoảnh khắc mang tính bước ngoặt, lịch sử trong ngành hoạt hình”.

Vị Giám đốc điều hành cũng cho rằng Gods Don't Give Gifts có thể là "Toy Story của thế hệ này" với màu sắc đen tối, châm biếm và táo bạo và thể hiện những mối quan tâm, lo ngại của con người với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo.

Còn nhà làm phim Zack London thì bày tỏ hi vọng khán giả sẽ xem xét, đón nhận một cách nghiêm túc. 

“Tôi đã xây dựng một vũ trụ truyện kể nơi chủ nghĩa siêu nhân đã xuất hiện, cơ thể có thể được nâng cấp, ký ức là hàng hóa và chính ý thức có thể được chuyển từ cơ thể này sang cơ thể khác”, Zack London viết trong lời giới thiệu phim. “Rồi tôi tự hỏi: con người thực sự làm gì trong thế giới đó?”. Câu trả lời của đạo diễn được thể hiện xuyên suốt cả bốn câu chuyện: “Con người vẫn khao khát tình yêu, địa vị, sự giải thoát, khoái lạc, sự thuộc về, sự trốn chạy, sự siêu thoát. Nhưng công cụ càng trở nên mạnh mẽ, những khát vọng đó càng vượt xa những giới hạn từng định hình nên chúng”.

Trước những ý kiến trái chiều về việc sử dụng AI làm phim, Zack London cho biết, "sử dụng một phương tiện để chất vấn chính phương tiện đó là một trong những thủ pháp lâu đời nhất trong nghệ thuật; có lẽ tôi chỉ là người tiên phong trong việc sử dụng AI để làm điều đó. Nhưng điều mà AI thực sự mang lại cho tôi là khả năng truyền tải câu chuyện lên màn ảnh, với rất ít bộ lọc, sự can thiệp hoặc ràng buộc. Nó cho phép tôi và một nhóm nhỏ những người tài năng hình dung ra một thế giới xa hoa, đến từng chi tiết nhỏ nhất, và đưa nó vào cuộc sống với độ chân thực phi thường - từ những hình ảnh ngoạn mục về những con quái vật khổng lồ, tàu vũ trụ và vượn biết nói, cho đến đôi giày thể thao cũ kỹ của một diễn viên quần chúng”.

Từng thành công trong việc thu hút hàng triệu người theo dõi trên Youtube, Zack London giờ đây đối diện với thách thức mới làm sao thu hút được khán giả ra rạp xem phim. Giám đốc điều hành của hãng Fable, Edward Saatchi ,cho rằng kết quả có thể phụ thuộc vào cách khán giả nhìn nhận bộ phim. “Nếu mọi người coi đây là một bộ phim bình thường, thì nó sẽ khá thành công”, ông nói. Còn nếu họ coi nó như một thử nghiệm trí tuệ nhân tạo, ông dự đoán nhiều người sẽ chờ xem trên YouTube - nơi Zack London đã gây dựng được thương hiệu với cái tên Gossip Goblin.

Trong cuộc trò chuyện với The Hollywood Reporter, Zack London cũng làm rõ những định kiến về phim AI. Là một người giữ khá kỹ danh tính, hình ảnh trên báo chí, mạng xã hội, Zack London được giới thiệu là người từng học điêu khắc và nhân chủng học tại trường Pitzer College trước khi chuyển sang thiết kế sản phẩm và làm việc trong lĩnh vực thực tế ảo tại các công ty công nghệ. Anh thoải mái hơn khi kể mình thông qua các bộ phim. Trong khi ngày nay việc sản xuất các video AI trở nên dễ dàng bằng các cú nhấp chuột, các câu lệnh thì Zack London khẳng định các dự án của anh vẫn bao gồm nhiều bước tương tự như làm phim truyền thống: kịch bản, danh sách cảnh quay, diễn viên lồng tiếng, nghệ sĩ hiệu ứng âm thanh và khâu chỉnh sửa công phu. Anh cũng cho biết, điều quan trọng là phải có câu chuyện thực sự chất lượng để thu hút khán giả chứ không phải chỉ tập trung vào khâu hình ảnh.

Giấc mơ Oscar có xa vời?

Gods Don't Give Gifts sẽ là phép thử lớn đối với Viện Hàn lâm để xem những người "cầm cân nảy mực" có sẵn sàng chấp nhận các bộ phim được tạo ra hoàn toàn bằng AI hay không. 

Trong khi một số giải thưởng như Quả cầu vàng dần nới lỏng những quy định hà khắc với AI thì Oscar vẫn được xem là giữ thái độ quyết liệt, là "thành trì cuối cùng" để bảo vệ nghệ thuật thứ bảy trước làn sóng AI. 

Hồi tháng 5, Viện Hàn lâm đã đưa ra thông báo nêu rõ các quy tắc mới cập nhật cho mùa giải Oscar lần thứ 99 (diễn ra năm 2027), một lần nữa nhấn mạnh quan điểm rõ ràng đối với AI. Theo đó, tổ chức này cho biết trong khi các quy tắc của họ tiếp tục phát triển cùng với công nghệ thì cam kết của họ đối với nghệ thuật của con người vẫn không thay đổi. Trong các hạng mục diễn xuất, chỉ những vai diễn được ghi tên trong phần giới thiệu phim và được chứng minh là do con người thực hiện với sự đồng ý của cá nhân đó mới được xem xét đủ điều kiện xét tranh giải. Kịch bản phải do con người viết mới đủ điều kiện đề cử.

Tuy nhiên Viện Hàn lâm cũng nêu rõ, việc sử dụng công cụ AI “không giúp ích cũng không gây hại cho cơ hội được đề cử” và các bộ phận liên quan của Viện Hàn lâm sẽ “đánh giá thành tựu, có tính đến mức độ mà con người đóng vai trò cốt lõi trong quá trình sáng tạo khi lựa chọn bộ phim nào sẽ được trao giải”.

Một trở ngại khác cho Gods Don't Give Gifts đó là nhãn dán R, giới hạn khán giả bộ phim là những người trưởng thành do các yếu tố bạo lực. Bộ phim hoạt hình xếp hạng R đầu tiên được đề cử cho giải Phim hoạt hình hay nhất là tác phẩm thuộc thể loại stop-motion Anomalisa năm 2015 của Charlie Kaufman.