Phim tài liệu “Qua miền Tây Bắc” - Dấu ấn nghệ thuật trên những chặng đường kháng chiến

Phim tài liệu “Qua miền Tây Bắc” do Điện ảnh Quân đội nhân dân sản xuất không chỉ tái hiện những dấu mốc quan trọng của cuộc kháng chiến mà còn mở ra câu chuyện về một thế hệ văn nghệ sĩ đã đem tài năng, tâm huyết và sự sáng tạo của mình cống hiến cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, để lại những giá trị nghệ thuật mang đậm dấu ấn lịch sử và có sức sống lâu bền.

Một trong những điểm đáng chú ý mà bộ phim đề cập là sự hiện diện trực tiếp của các văn nghệ sĩ trên chiến trường. Họ có mặt trong những cuộc hành quân, chứng kiến những trận đánh ác liệt, chia sẻ gian khổ với bộ đội và nhân dân. Chính từ những trải nghiệm ấy, những trang văn, bức tranh, thước phim và giai điệu mang đậm hơi thở cuộc sống đã hình thành.

Trong Chiến dịch Biên giới năm 1950, những nhà quay phim đã vượt qua điều kiện chiến trường khắc nghiệt để ghi lại những hình ảnh chân thực về cuộc chiến đấu của quân và dân ta. Những thước phim “Trận Đông Khê”, “Trao đổi tù binh ở Thất Khê” không chỉ có ý nghĩa đối với hoạt động tuyên truyền trong kháng chiến mà còn trở thành nguồn tư liệu lịch sử quý giá.

Cũng trên những chặng đường kháng chiến ấy, các nhà văn, họa sĩ, nhạc sĩ đã tìm thấy nguồn cảm hứng sáng tác từ chính cuộc sống của bộ đội và nhân dân. Những bức ký họa của Tô Ngọc Vân, Trần Văn Cẩn và các họa sĩ thời kỳ kháng chiến, những trang văn của Tô Hoài hay những giai điệu của nhạc sĩ Nguyễn Thành... đã lưu giữ những lát cắt sinh động về con người và cuộc sống trong một giai đoạn lịch sử đặc biệt.

Theo GS.TS Trần Thanh Hiệp, tác giả kịch bản, việc tìm hiểu những tác phẩm ra đời trong kháng chiến cũng là hành trình khám phá những giá trị tinh thần đã góp phần tạo nên sức mạnh của dân tộc. Kịch bản lựa chọn các dấu mốc lịch sử và những sáng tác tiêu biểu để làm rõ vị trí của văn học, nghệ thuật trong cuộc đấu tranh giành độc lập, đồng thời cho thấy sức sống của những tác phẩm được hình thành từ sự gắn bó mật thiết với nhân dân và đất nước.

Chia sẻ về quá trình thực hiện bộ phim, Đại tá Phạm Thanh Hùng, đạo diễn “Qua miền Tây Bắc”, cho biết: “Cái khó, cũng là thử thách lớn nhất khi bắt đầu thực hiện một bộ phim về văn hóa, văn nghệ là việc khai thác tư liệu. Trước đây, khi làm phim về lịch sử, về các chiến dịch hay chiến thắng, dù tư liệu có ít, chúng tôi vẫn có thể tìm kiếm, sưu tầm hoặc mua thêm những tư liệu phù hợp để xây dựng bộ phim. Nhưng với đề tài văn học, nghệ thuật thì khó hơn. Chúng tôi phải tìm hiểu các văn nghệ sĩ, nghiên cứu những tác phẩm của họ và lựa chọn những tác phẩm gắn với cuộc kháng chiến trong từng giai đoạn. Làm thế nào để thông qua những tác phẩm, những bức tranh, hình ảnh ấy mà thể hiện được thời gian, không khí của cả một giai đoạn lịch sử là điều không đơn giản. Có những tác phẩm rất tốt nhưng không phải tác phẩm nào cũng phù hợp với nội dung và yêu cầu của bộ phim”.

Với phim tài liệu “Qua miền Tây Bắc”, Điện ảnh Quân đội nhân dân góp phần đưa những giá trị văn học, nghệ thuật của thời kỳ kháng chiến đến gần hơn với công chúng hôm nay. Thông qua những tác phẩm tiêu biểu và câu chuyện gắn với sự ra đời của chúng, bộ phim gợi mở góc nhìn về vai trò của văn nghệ sĩ trong lịch sử, về sức mạnh tinh thần mà văn học nghệ thuật đã góp phần tạo nên trong những năm tháng đấu tranh giành độc lập dân tộc.