Phó Chủ tịch Quốc hội: Không để chậm giải phóng mặt bằng làm đội vốn Vành đai 5

Đường Vành đai 5 sẽ mở ra không gian phát triển mới cho vùng Thủ đô

Sáng 6/8, Quốc hội thảo luận tại Tổ về việc thành lập thành phố Quảng Ninh, thành phố Bắc Ninh; chủ trương đầu tư Dự án xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội và điều chỉnh chủ trương đầu tư tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Tham dự phiên họp Tổ có Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên. Phiên họp do Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Gia Lai Châu Ngọc Tuấn điều hành.

Đóng góp ý kiến về chủ trương đầu tư Dự án đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên khẳng định đây là dự án hạ tầng có ý nghĩa chiến lược, không chỉ tạo tuyến kết nối liên vùng mà còn mở ra dư địa phát triển công nghiệp, đô thị và dịch vụ cho các địa phương trên toàn tuyến.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, khi tuyến đường hoàn thành sẽ hình thành hệ sinh thái phát triển mới, tạo điều kiện khai thác hiệu quả quỹ đất, thu hút đầu tư, gia tăng nguồn lực cho ngân sách và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế - xã hội của các địa phương, trong đó có Thủ đô Hà Nội.

Để phát huy tối đa hiệu quả của dự án, Chính phủ cần chỉ đạo cơ quan chủ trì nghiên cứu đồng bộ quy hoạch, khai thác quỹ đất dọc tuyến nhằm tạo thêm nguồn lực đầu tư phát triển.

Đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, tránh kéo dài tiến độ và đội vốn

Nhấn mạnh dự án đi qua nhiều địa phương, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cho rằng công tác giải phóng mặt bằng sẽ là yếu tố quyết định tiến độ thực hiện.

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị các địa phương phải vào cuộc quyết liệt, chủ động phối hợp với các bộ, ngành và nhà thầu để bàn giao mặt bằng đúng kế hoạch, tránh tình trạng chậm trễ khiến dự án kéo dài, làm tăng tổng mức đầu tư.

Bên cạnh đó, Chính phủ cần nghiên cứu cơ chế bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo hướng hài hòa lợi ích giữa Nhà nước và người dân, tạo sự đồng thuận trong quá trình triển khai.

Đồng tình với sự cần thiết đầu tư dự án, đại biểu Nguyễn Đại Thắng, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên, đánh giá đây là công trình quan trọng quốc gia, có ý nghĩa chiến lược trong mở rộng không gian phát triển, tăng cường liên kết vùng, giảm áp lực giao thông cho Thủ đô, đồng thời tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Theo đại biểu, với tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 288 nghìn tỷ đồng, trong khi giai đoạn 2026 - 2030 mới dự kiến bố trí gần 59.700 tỷ đồng từ ngân sách Trung ương, Chính phủ cần làm rõ phương án cân đối vốn theo từng giai đoạn, khả năng huy động các nguồn lực hợp pháp khác và trách nhiệm bố trí vốn của từng địa phương.

Đại biểu cũng đề nghị xây dựng lộ trình triển khai cụ thể, xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan chủ quản nhằm bảo đảm tiến độ và tính đồng bộ trên toàn tuyến.

Tăng cường giám sát để bảo đảm hiệu quả đầu tư các dự án trọng điểm

Liên quan đến cơ chế tổ chức thực hiện, đại biểu Nguyễn Đại Thắng đề nghị Chính phủ nghiên cứu cơ chế điều phối thống nhất đối với dự án đi qua nhiều địa phương, phân định rõ trách nhiệm của cơ quan đầu mối để kịp thời xử lý các vấn đề phát sinh về giải phóng mặt bằng, tiêu chuẩn kỹ thuật, giải ngân vốn và kết nối giữa các dự án thành phần.

Đối với việc khai thác quỹ đất hai bên tuyến đường, đại biểu kiến nghị hoàn thiện cơ chế theo hướng công khai, minh bạch, xác định rõ nguồn thu và phương thức phân chia giữa ngân sách Trung ương với địa phương, đồng thời có giải pháp kiểm soát đầu cơ đất đai và hạn chế phát sinh khiếu kiện.

Về các cơ chế đặc thù, đại biểu cơ bản đồng tình với việc áp dụng nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư. Tuy nhiên, chỉ nên áp dụng đối với những nội dung thật sự cần thiết và phải tăng cường thanh tra, kiểm tra, kiểm toán ngay từ đầu để phòng ngừa thất thoát, lãng phí và tiêu cực.

Cũng tại phiên thảo luận, các đại biểu thống nhất với chủ trương thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh, đồng thời đề nghị Chính phủ rà soát tổng thể các dự án đầu tư để phát huy hiệu quả phát triển đô thị và kinh tế - xã hội.

Đối với việc điều chỉnh chủ trương đầu tư tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, nhiều đại biểu đề nghị Chính phủ tính toán kỹ mức đầu tư, phương án huy động vốn và khả năng cân đối nguồn lực, bảo đảm không ảnh hưởng đến kế hoạch đầu tư công trung hạn cũng như các dự án trọng điểm khác.