Phóng sinh không đúng cách gây hại cho môi trường

Vu Lan là dịp nhiều người lựa chọn phóng sinh với mong muốn làm một việc thiện, trân trọng và bảo vệ sự sống. Tuy nhiên, thiện ý chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi cùng với hiểu biết, bởi phóng sinh không đúng cách đôi khi lại gây hại cho chính những loài vật được thả.

Bên cạnh đó, nhu cầu mua động vật để phóng sinh có thể vô tình thúc đẩy việc săn bắt, buôn bán động vật hoang dã. Còn việc thả sai loài, sai môi trường, đặc biệt là các loài ngoại lai xâm hại, lại tiềm ẩn nguy cơ đối với hệ sinh thái và các loài bản địa. Những vụ việc liên quan đến rùa thời gian gần đây là một cảnh báo đáng chú ý.

Chỉ trong 6 tháng đầu năm nay, đường dây nóng của Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên đã tiếp nhận thông tin về 353 vụ việc buôn bán rùa, liên quan đến hơn 11.600 cá thể, bộ phận và sản phẩm từ rùa được quảng cáo, mua bán trái phép. Đáng lo ngại, theo các chuyên gia, nhu cầu mua rùa để phóng sinh cũng đang góp phần tạo ra thị trường, thúc đẩy việc săn bắt, buôn bán các loài rùa ngoài tự nhiên.

Bà Bùi Thị Hà (Phó Giám đốc Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên - ENV) cho biết: "Việc mua rùa để phóng sinh đang thúc đẩy tình trạng săn bắt mua bán rùa trái phép, từ đó đẩy các rùa đến gần hơn với nguy cơ tuyệt chủng".

Phóng sinh chỉ có ý nghĩa tích cực khi được thực hiện đúng loài, đúng cách và đúng môi trường sống. Nếu thiếu hiểu biết, hành động tưởng như bảo vệ sự sống lại có thể gây hại cho chính loài vật được thả và hệ sinh thái.

Hiện nay, không ít người dân vẫn phóng sinh các loài rùa trong danh mục quý hiếm, đặc biệt loài rùa tai đỏ. Việc phóng sinh loài rùa tai đỏ này không chỉ gây hại cho môi trường sinh thái của hồ, mà còn làm ảnh hưởng đến các loài sinh vật bản địa đang cư trú tại đây.

GS.TS. Nguyễn Quảng Trường (Phó Viện trưởng Viện Sinh học, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) cho hay: "Theo một nghiên cứu về loài rùa tai đỏ ở Mỹ, nơi phân bố gốc của nó, rùa tai đỏ có khả năng lây truyền một số loại bệnh, không những virus, vi khuẩn, mà cả nấm sang các loài rùa bản địa. Vì vậy được tổ chức bảo tồn thiên nhiên IUCN đưa vào danh mục 100 loài ngoại lai xâm hại nguy hiểm nhất trên thế giới".

Mới đây, từ phản ánh của người dân, qua bẫy, bắt, tổ công tác phường Hoàn Kiếm (Hà Nội) đã ghi nhận hơn 100 cá thể, phần lớn là rùa tai đỏ xuất hiện ở hồ Hoàn Kiếm. Đây là cảnh báo về hệ lụy từ thói quen mua rùa, cá hoặc động vật làm cảnh để phóng sinh, các loài ngoại lai có thể xâm nhập.

Không chỉ với rùa, việc phóng sinh tùy tiện động vật hoang dã hoặc loài ngoại lai có thể làm phát sinh dịch bệnh, cạnh tranh nguồn sống, đe dọa các loài bản địa, ảnh hưởng đến bảo tồn đa dạng sinh học.