Phú Thọ: Đưa Nghị quyết 57 đến gần người dân từ cấp xã

Sau hơn một năm triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, chuyển đổi số không còn là câu chuyện của những nền tảng công nghệ hay các hệ thống dữ liệu ở cấp trung ương. Tại nhiều địa phương, đặc biệt ở cấp cơ sở, quá trình này đang được cụ thể hóa bằng những thay đổi trong phương thức quản trị, cải cách hành chính và cách người dân tiếp cận các dịch vụ công.

Xã Yên Phú (Phú Thọ) là một trong những địa phương lựa chọn bắt đầu từ những việc gần dân nhất. Thay vì coi chuyển đổi số chỉ là nhiệm vụ kỹ thuật hay chỉ tiêu hành chính, địa phương tập trung nâng cao kỹ năng số cho cán bộ và người dân, từng bước hình thành thói quen sử dụng các nền tảng số trong giải quyết công việc, học tập, sản xuất và đời sống.

Cách tiếp cận này phù hợp với tinh thần của Nghị quyết 57 khi đặt con người vào vị trí trung tâm của quá trình chuyển đổi số. Bởi xét đến cùng, công nghệ chỉ phát huy giá trị khi trở thành công cụ giúp chính quyền hoạt động hiệu quả hơn và giúp người dân tiếp cận các dịch vụ công thuận lợi hơn.

Đưa chuyển đổi số đến từng khu dân cư

Một trong những điểm nhấn trong quá trình triển khai Nghị quyết 57 tại Yên Phú là việc gắn chuyển đổi số với Phong trào "Bình dân học vụ số". Thay vì tổ chức những lớp tập huấn mang tính hình thức, địa phương huy động Tổ công nghệ số cộng đồng, lực lượng đoàn viên, hội viên và cán bộ cơ sở trực tiếp hướng dẫn người dân sử dụng các tiện ích số ngay tại khu dân cư.

Phương châm "đi từng ngõ, gõ từng nhà, hướng dẫn từng người" được triển khai đồng bộ, tập trung vào những kỹ năng thiết yếu như sử dụng điện thoại thông minh, tài khoản định danh điện tử VNeID, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, bảo đảm an toàn trên không gian mạng và từng bước làm quen với các ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

Đi cùng phong trào này là mô hình "Gia đình số" với mục tiêu mỗi hộ gia đình có ít nhất một thành viên có kiến thức cơ bản về chuyển đổi số và có khả năng hướng dẫn lại cho những người thân trong gia đình. "Thay vì chỉ dừng ở việc phổ biến chủ trương, địa phương hướng tới hình thành một lực lượng "hạt nhân số" ngay trong từng hộ dân, qua đó mở rộng khả năng tiếp cận công nghệ từ cộng đồng", Phó Chủ tịch UBND xã Yên Phú Bùi Văn Huân cho biết.

Theo ông Bùi Văn Huân, trong quá trình triển khai, địa phương cũng tổ chức các lớp tập huấn cho cán bộ, công chức và thành viên Tổ công nghệ số cộng đồng; lồng ghép việc hướng dẫn người dân tham gia các khóa học trực tuyến, tiếp cận các nền tảng học tập số, thương mại điện tử, thanh toán điện tử và kỹ năng phòng tránh lừa đảo trên không gian mạng. Đây là những nội dung mang tính thực hành, gắn với nhu cầu hằng ngày của người dân thay vì chỉ dừng ở việc phổ biến khái niệm về chuyển đổi số.

Cùng với đó, chuyển đổi số cũng được đẩy mạnh trong hoạt động của chính quyền. Hệ thống quản lý văn bản điện tử, chữ ký số, dịch vụ công trực tuyến, cơ sở dữ liệu dùng chung và các nền tảng phục vụ Đề án 06 được khai thác thường xuyên hơn, góp phần nâng cao hiệu quả xử lý công việc và giảm đáng kể việc sử dụng hồ sơ giấy. Theo báo cáo của địa phương, trong 6 tháng đầu năm 2026, xã đã tiếp nhận 1.446 hồ sơ trực tuyến; tỷ lệ số hóa hồ sơ đạt gần 100%, góp phần rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính và giảm chi phí đi lại cho người dân.

Những kết quả bước đầu cho thấy chuyển đổi số ở cấp xã không chỉ diễn ra trong nội bộ cơ quan hành chính mà đang từng bước lan tỏa tới cộng đồng dân cư. Khi người dân chủ động sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt hay khai thác các nền tảng số trong đời sống, hiệu quả của chuyển đổi số mới được thể hiện bằng những thay đổi cụ thể trong phương thức phục vụ và mức độ thuận tiện đối với người dân thay vì chỉ phản ánh qua các chỉ số thống kê.

Hiệu quả thực chất phải được đo từ người dân

Nếu chỉ nhìn vào các chỉ số, có thể thấy công tác chuyển đổi số của địa phương đạt nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, trong cuộc trao đổi với PV VTV Times, đại diện chính quyền xã Yên Phú cũng thừa nhận một thực tế khi chuyển đổi số ở cơ sở vẫn đang đối mặt với những rào cản không dễ khắc phục trong thời gian ngắn.

Đầu tiên là kỹ năng số của một bộ phận người dân còn hạn chế. "Thực tế có không ít người cao tuổi chưa quen với việc sử dụng điện thoại thông minh, dịch vụ công trực tuyến hay các nền tảng số. Không ít thiết bị có cấu hình thấp, dung lượng bộ nhớ hạn chế nên việc cài đặt, sử dụng đồng thời nhiều ứng dụng gặp khó khăn. Trong khi đó, nguồn nhân lực công nghệ thông tin tại cấp xã còn mỏng, phần lớn cán bộ phải kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực", Phó Chủ tịch UBND xã Bùi Văn Huân cho biết.

Đáng chú ý hơn, phó chủ tịch Bùi Văn Huân thẳng thắn nhìn nhận một thực tế là vẫn còn không ít người dân tham gia các lớp tập huấn nhưng chưa hình thành được thói quen sử dụng thường xuyên. "Sau khi được hướng dẫn, nhiều người vẫn chưa thể tự thực hiện các thủ tục hành chính trực tuyến và tiếp tục phải nhờ cán bộ bộ phận một cửa hỗ trợ."

Đây cũng là vấn đề đặt ra đối với nhiều địa phương trong quá trình thực hiện Nghị quyết 57. Chuyển đổi số không thể được đánh giá chỉ bằng số lượng lớp tập huấn, số tài khoản định danh điện tử hay tỷ lệ hồ sơ trực tuyến. Điều quan trọng hơn là người dân có đủ khả năng tự sử dụng các tiện ích số hay chưa, cán bộ có khai thác hiệu quả dữ liệu để nâng cao chất lượng quản trị? doanh nghiệp và người sản xuất có thực sự hưởng lợi từ các nền tảng số hay không?

Bởi vậy, việc Yên Phú không né tránh những hạn chế về hạ tầng, nhân lực và kỹ năng số cho thấy cách tiếp cận thẳng thắn trong quá trình tổ chức thực hiện. Chính việc nhận diện đúng các điểm nghẽn sẽ giúp địa phương có cơ sở xây dựng các giải pháp phù hợp thay vì chỉ chạy theo những chỉ tiêu mang tính hình thức.

Trong cuộc trao đổi với PV VTV Times, đại diện chính quyền xã Yên Phú cho biết, trong thời gian tới, địa phương xác định tiếp tục phát triển chính quyền số dựa trên dữ liệu, nâng cao chất lượng các Tổ công nghệ số cộng đồng, mở rộng phổ cập kỹ năng số, thúc đẩy kinh tế số nông thôn, tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản lý nhà nước và từng bước hoàn thiện hạ tầng công nghệ thông tin. Những nhiệm vụ này đều hướng đến mục tiêu lấy hiệu quả phục vụ người dân làm trung tâm của quá trình chuyển đổi số.

Nghị quyết 57 mở ra một giai đoạn phát triển mới, trong đó khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng. Đối với cấp cơ sở, thành công của nghị quyết không chỉ được phản ánh bằng những con số trên báo cáo mà còn bằng sự thay đổi trong cách điều hành của chính quyền và khả năng tiếp cận các dịch vụ số của mỗi người dân.

Từ thực tiễn ở Yên Phú có thể thấy, chuyển đổi số là một quá trình lâu dài, đòi hỏi sự kiên trì, đồng bộ và lấy con người làm trung tâm. Khi người dân có thể chủ động thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường số, khai thác hiệu quả các nền tảng phục vụ học tập, sản xuất và đời sống; khi dữ liệu trở thành công cụ hỗ trợ quản trị thay vì chỉ là kho lưu trữ thông tin; khi mỗi cán bộ cơ sở coi công nghệ là phương tiện nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân, đó cũng là lúc tinh thần của Nghị quyết 57 được hiện thực hóa một cách thực chất.