Phường Xuân Hương - Đà Lạt: Kiến tạo không gian du lịch xanh từ lõi đô thị

Được hình thành trên cơ sở sắp xếp 5 phường trung tâm trước đây, phường Xuân Hương - Đà Lạt hiện có hơn 100.000 người, là phường có dân số lớn nhất trong 124 xã, phường, đặc khu của tỉnh; đồng thời là nơi đặt trung tâm hành chính - chính trị của tỉnh. Trên địa bàn tập trung nhiều cơ sở lưu trú, nhà hàng, trung tâm hội nghị, công trình kiến trúc, không gian văn hóa cùng hệ thống cảnh quan đặc trưng.

Đặc thù của khu vực trung tâm là du lịch đan xen với đời sống đô thị. Du khách sử dụng những tuyến phố, không gian công cộng và dịch vụ mà người dân sử dụng mỗi ngày. Vì vậy, chất lượng điểm đến cũng bắt đầu từ những điều rất gần gũi: cảnh quan sạch đẹp, hạ tầng thuận tiện, không gian công cộng được chăm sóc và dịch vụ chuyên nghiệp.

Du lịch xanh bắt đầu từ chất lượng đô thị

Tại Đại hội Đảng bộ phường Xuân Hương - Đà Lạt lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030, địa phương xác định du lịch xanh, du lịch chất lượng cao và du lịch thông minh là ba trụ cột phát triển đột phá. Mục tiêu được đặt trong định hướng xây dựng phường trở thành vùng đô thị du lịch, dịch vụ, nghỉ dưỡng, thông minh và hiện đại, phát huy lợi thế về khí hậu, cảnh quan tự nhiên, văn hóa lịch sử và di sản kiến trúc.

Với một địa bàn trung tâm, du lịch xanh trước hết được nhìn từ cách đô thị được tổ chức và vận hành. Cảnh quan được giữ gìn, không gian công cộng được chỉnh trang, môi trường được bảo đảm, giao thông được tổ chức hợp lý và chất lượng dịch vụ được nâng lên đều tác động trực tiếp đến trải nghiệm của du khách.

Bà Phan Thị Xuân Thảo, Phó Chủ tịch UBND phường Xuân Hương - Đà Lạt

Bà Phan Thị Xuân Thảo, Phó Chủ tịch UBND phường Xuân Hương - Đà Lạt, cho rằng phát triển du lịch cần được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với chất lượng đô thị. Theo bà, du lịch xanh phải gắn với quản lý đô thị, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sống. Khi những yếu tố này được triển khai đồng bộ, người dân, doanh nghiệp và du khách đều được hưởng lợi.

Từ cách nhìn này, bài toán du lịch cũng gắn với quy hoạch. Khi lượng người, phương tiện và các hoạt động dịch vụ cùng tập trung tại khu vực trung tâm, việc tổ chức không gian hợp lý có ý nghĩa trực tiếp đối với chất lượng trải nghiệm của du khách và đời sống cư dân.

Trước đó, UBND tỉnh Lâm Đồng đã phê duyệt Nhiệm vụ quy hoạch chung đô thị 5 phường liền kề trung tâm Đà Lạt đến năm 2050. Với tổng quy mô nghiên cứu có diện tích khoảng 68.089 ha, bao phủ toàn bộ không gian phát triển của 5 phường, khu vực quy hoạch được định hướng phát triển thành đô thị trung tâm năng động, bền vững, đồng thời là trung tâm du lịch, dịch vụ, văn hóa, khoa học và đổi mới sáng tạo.

Địa bàn trung tâm phường Xuân Hương - Đà Lạt với hệ thống công trình kiến trúc, cảnh quan và không gian đô thị đặc trưng. Ảnh: Võ Trang

Trong đó, đối với phường Xuân Hương – Đà Lạt, quá trình rà soát quy hoạch đặt trọng tâm vào nâng cao chất lượng không gian, hoàn thiện hạ tầng, giao thông, không gian công cộng và các trục cảnh quan; đồng thời nghiên cứu phát triển kinh tế đêm và các dự án động lực. Đây là những nội dung tác động trực tiếp đến việc tổ chức và khai thác không gian du lịch trong tương lai.

Quy hoạch vì thế trở thành một phần quan trọng của câu chuyện du lịch xanh. Không gian được tổ chức hợp lý sẽ góp phần kiểm soát áp lực lên khu vực trung tâm, cải thiện khả năng kết nối, nâng chất lượng không gian công cộng và tạo điều kiện phát triển các sản phẩm dịch vụ.

Trong bối cảnh đó, du lịch xanh không nhất thiết đồng nghĩa với việc mở thêm nhiều điểm đến hay gia tăng công trình phục vụ du khách. Một hướng đi khác là khai thác tốt hơn những giá trị đang có như cảnh quan, kiến trúc, không gian công cộng, văn hóa và nhịp sống địa phương. Khi được gìn giữ và kết nối hợp lý, những giá trị này vừa phục vụ đời sống cư dân, vừa tạo thêm trải nghiệm cho du khách mà không làm gia tăng áp lực lên tài nguyên.

Từ cộng đồng đến ba trụ cột phát triển

Ở một địa bàn mà người dân và du khách cùng sử dụng một không gian, cộng đồng trở thành một phần của sản phẩm du lịch. Mỗi cơ sở lưu trú, nhà hàng, cửa hàng hay hộ dân đều có thể góp phần tạo nên diện mạo điểm đến thông qua cách sử dụng tài nguyên, xử lý chất thải, giữ gìn cảnh quan và cung cấp dịch vụ.

Bà Lê Thị Thành, người dân làm dịch vụ lưu trú tại phường Xuân Hương - Đà Lạt, cho rằng xây dựng du lịch xanh cần bắt đầu từ chính nơi người dân sinh sống. Theo bà, doanh nghiệp có thể thay đổi cách sử dụng tài nguyên, người dân cùng giữ gìn cảnh quan, còn du khách nâng cao ý thức trong quá trình trải nghiệm. Từ nhận thức đến hành động, mỗi chủ thể đều có thể góp một phần vào việc hình thành môi trường du lịch xanh.

Không gian tự nhiên tạo nền tảng để phát triển các sản phẩm du lịch xanh trên địa bàn Phường Xuân Hương - Đà Lạt. Ảnh: Võ Trang

"Điều đó có thể bắt đầu từ những việc cụ thể trong hoạt động hằng ngày như tiết kiệm tài nguyên, giảm chất thải, hạn chế sản phẩm dùng một lần, tăng mảng xanh, ưu tiên sản phẩm địa phương và giữ gìn cảnh quan chung", bà Nghiêm Thị Xuyến, người dân phường Xuân Hương - Đà Lạt, cho biết.

Khi những việc làm này được thực hiện đồng bộ, từ mỗi cơ sở kinh doanh đến từng tuyến phố, sẽ góp phần nâng chất lượng điểm đến. Cùng với đó, hàng cây, tuyến hoa, công trình kiến trúc và không gian công cộng được gìn giữ, kết nối hợp lý sẽ trở thành những giá trị làm nên trải nghiệm của du khách.

Trên nền tảng đó, ba trụ cột du lịch xanh, chất lượng cao và thông minh có mối liên hệ chặt chẽ. Du lịch xanh tạo nền tảng từ cảnh quan, môi trường, văn hóa và không gian sống; du lịch chất lượng cao nâng giá trị sản phẩm, dịch vụ và trải nghiệm; còn du lịch thông minh hỗ trợ quản lý, quảng bá và kết nối hiệu quả.

Tại cuộc gặp gỡ doanh nghiệp, nhà đầu tư do các phường trung tâm Đà Lạt tổ chức, ông Phan Hữu Đức, Giám đốc Phát triển Kinh doanh khu vực châu Á - Thái Bình Dương của TUI Group, đánh giá khu vực trung tâm đang có nhiều điều kiện để chuyển từ khai thác lợi thế sẵn có sang tạo ra những sản phẩm du lịch có giá trị gia tăng cao.

Ông cho rằng, hệ thống khách sạn 3 - 5 sao, nhà hàng, trung tâm hội nghị cùng các lợi thế về nghỉ dưỡng, văn hóa, kiến trúc và âm nhạc là nền tảng để phát triển những trải nghiệm chuyên sâu, đặc biệt là các sản phẩm gắn với văn hóa. Việc kết hợp nhiều loại hình trải nghiệm không chỉ góp phần nâng chất lượng dịch vụ mà còn hướng tới kéo dài thời gian lưu trú và tăng mức chi tiêu của du khách, thay vì chạy theo số lượng.

Các hoạt động âm nhạc trong không gian mở góp phần đưa văn hóa nghệ thuật gần hơn với đời sống cộng đồng.

Những yêu cầu từ thị trường cũng đặt ra cách tiếp cận mới trong tổ chức hoạt động du lịch tại khu vực trung tâm. Khi mục tiêu không còn đơn thuần là thu hút nhiều khách, mà là tạo ra những trải nghiệm có giá trị hơn, thì chất lượng sản phẩm, hạ tầng, cách quản lý và khả năng kết nối dịch vụ cũng cần được nâng lên.

Bà Trần Thị Vũ Loan, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Xuân Hương - Đà Lạt, cho biết địa phương đang chú trọng thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, đồng thời tạo điều kiện phát triển các mô hình du lịch, dịch vụ phù hợp với tiềm năng của địa bàn.

Trong định hướng đó, du lịch thông minh được đặt như một công cụ hỗ trợ quá trình nâng chất lượng điểm đến. Các nền tảng số, bản đồ du lịch và ứng dụng cung cấp thông tin giúp du khách dễ dàng tìm kiếm điểm đến, lựa chọn dịch vụ và xây dựng hành trình; đồng thời hỗ trợ quảng bá, kết nối sản phẩm và nâng hiệu quả quản lý.

Phường Xuân Hương - Đà Lạt là một trong những địa phương đi đầu trong ứng dụng công nghệ số, từng bước đưa các giải pháp thông minh vào phục vụ người dân và du khách.

Theo định hướng của phường, việc xây dựng bản đồ số du lịch, ứng dụng di động giới thiệu dịch vụ và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực là những nội dung được chú trọng. Tuy nhiên, công nghệ chỉ có thể phát huy hiệu quả khi được đặt trên một nền tảng hạ tầng, cảnh quan và dịch vụ đủ chất lượng. Một ứng dụng có thể giúp du khách tìm thấy một điểm đến, nhưng chính trải nghiệm tại điểm đến mới quyết định giá trị của chuyến đi.

Cách tiếp cận này cũng phù hợp với định hướng quy hoạch không gian trung tâm Đà Lạt đến năm 2050. Nhiệm vụ quy hoạch chung 5 phường liền kề trung tâm xác định khu vực phát triển theo hướng hiện đại, xanh, thông minh, đồng thời phát huy vai trò trung tâm du lịch, dịch vụ, văn hóa, khoa học và đổi mới sáng tạo. Quy hoạch vì thế không chỉ mở ra không gian phát triển mới, mà còn đặt yêu cầu tổ chức lại hạ tầng, cảnh quan và các chức năng đô thị theo hướng đồng bộ hơn.

Từ đó, ba trụ cột xanh, chất lượng cao và thông minh có thể được nhìn trong cùng một chuỗi phát triển. Giữ gìn cảnh quan và môi trường tạo nền tảng; nâng chất sản phẩm và dịch vụ tạo thêm giá trị; còn công nghệ giúp quản lý, kết nối và đưa những giá trị đó đến gần du khách hơn.