Trong cuộc bỏ phiếu diễn ra muộn vào tối 18/3, các nghị sĩ Scotland (MSP) đã bỏ phiếu với tỷ lệ 69 phiếu chống và 57 phiếu thuận, cách biệt lớn hơn dự đoán, dù trước đó dự luật của một nghị sĩ tư nhân đã được chỉnh sửa vào phút chót để trấn an các ý kiến phản đối.
Thất bại của dự luật diễn ra sau 4 ngày tranh luận căng thẳng tại Quốc hội Scotland tuần trước, tập trung vào vấn đề liệu người khuyết tật và người bệnh nặng có được bảo vệ đầy đủ trước nguy cơ bị ép buộc hay không. Tháng 5/2025, Quốc hội Scotland từng bỏ phiếu với tỷ lệ 70 - 56 để cho phép dự luật được đưa ra xem xét chi tiết.
Nhượng bộ lớn nhất là nghị sĩ đảng Dân chủ Tự do Scotland Liam McArthur đã đồng ý giới hạn quyền tiếp cận trợ tử đối với những người được xác định chỉ còn tối đa 6 tháng để sống, dù trước đó ông cho rằng việc đặt mốc thời gian là mang tính tùy tiện. Động thái này nhằm thuyết phục các nghị sĩ còn do dự.
Phát biểu trong phiên tranh luận cuối cùng, ông McArthur cho rằng nếu dự luật bị bác bỏ, số người phải chịu đau đớn không thể chịu đựng được sẽ tăng lên, đồng thời nhiều người sẽ buộc phải ra nước ngoài để tiếp cận các cơ sở trợ tử. Ông kêu gọi các nghị sĩ ủng hộ dự luật.
Những người phản đối dự luật trợ tử của Scotland biểu tình bên ngoài Holyrood vào ngày bỏ phiếu (Ảnh: The Guardian)
Ông mô tả việc bỏ phiếu chống là "khó có thể tha thứ", cho rằng chiến dịch phản đối dự luật dựa trên những lo ngại không có cơ sở, bởi dự luật đã bao gồm các điều khoản bảo vệ như quyền từ chối vì lý do lương tâm, quy định không gây bất lợi và yêu cầu đào tạo chuyên môn.
"Dự luật này được xây dựng chặt chẽ, có nhiều lớp bảo vệ và hoàn toàn có thể đứng vững về mặt pháp lý", ông nói.
Theo ông McArthur, nếu dự luật thất bại, ngày càng nhiều người Scotland ở giai đoạn cuối đời sẽ rơi vào tình trạng cô lập và dễ tổn thương hơn. Ông cho rằng việc Quốc hội không hành động sẽ khiến người bệnh phải ra nước ngoài, tự đưa ra quyết định trong kín đáo, không có bảo vệ, không có hỗ trợ, hoặc buộc phải chịu đau đớn.
Một dự luật tương tự tại Anh và xứ Wales, từng được Hạ viện thông qua năm 2025, hiện cũng đối mặt nguy cơ thất bại do sự phản đối mạnh mẽ tại Thượng viện, nơi đã có hơn 1.000 đề xuất sửa đổi được đưa ra, dẫn đến cáo buộc trì hoãn thủ tục lập pháp.
Nếu cả hai dự luật đều không được thông qua, sẽ không có khu vực nào tại Vương quốc Anh cho phép trợ tử trong tương lai gần, dù chính sách này nhận được sự ủng hộ rộng rãi của cử tri và đã được áp dụng tại nhiều quốc gia phát triển như Mỹ, Australia, cũng như vừa được thông qua tại Jersey và đảo Man.
Nghị sĩ đảng Bảo thủ Scotland Sandesh Gulhane, đồng thời là bác sĩ đa khoa duy nhất trong Quốc hội Scotland, cho biết ông ủng hộ dự luật vì đây là "một dự luật tốt, hợp lý", và có tới 81% cử tri Scotland ủng hộ.
"Quyền lựa chọn là điều quan trọng. Dự luật này là kết quả của nhiều năm nghiên cứu, tham vấn và thẩm tra. Nó mang lại sự nhân văn, các biện pháp bảo vệ và phẩm giá cho những người ở cuối đời" - ông nói - "Nếu dự luật thất bại, đó sẽ là cơ hội bị bỏ lỡ để giúp những người đang chịu đau đớn mà không có tiếng nói".
Trong cuộc tranh luận kéo dài, nhiều nghị sĩ lên tiếng phản đối, trong đó có nghị sĩ Đảng Dân tộc Scotland (SNP) Jamie Hepburn - người đã thay đổi quan điểm vì cho rằng dự luật làm thay đổi mối quan hệ giữa bác sĩ và bệnh nhân. Nghị sĩ Brian Whittle của đảng Bảo thủ cho rằng việc cắt giảm dịch vụ chăm sóc xã hội khiến dự luật không đủ an toàn để thông qua.
Nghị sĩ Edward Mountain của đảng Bảo thủ Scotland nói rằng dự luật sẽ trao cho bác sĩ quyền đề nghị cái chết như một lựa chọn.
"Ưu tiên hàng đầu phải là chăm sóc và điều trị, nhưng dự luật này cho phép bác sĩ nói rằng cái chết cũng là một phương án. Tôi cho rằng điều cuối cùng chúng ta nên làm là coi việc kết thúc sự sống như một hình thức điều trị" - ông nói.
Nghị sĩ độc lập Jeremy Balfour, một trong hai nghị sĩ khuyết tật phản đối dự luật, cho rằng người khuyết tật tại Scotland sẽ cảm thấy lo sợ khi theo dõi cuộc tranh luận. "Các biện pháp bảo vệ trong dự luật này không đủ và sẽ không bao giờ đủ" - ông nói.
Ở chiều ngược lại, nghị sĩ SNP George Adam cho biết vợ ông, bà Stacey, người sử dụng xe lăn và theo dõi phiên họp từ khán đài, mắc bệnh đa xơ cứng và mong muốn có quyền lựa chọn cái chết. "Nếu điều tồi tệ nhất xảy ra, nếu cô ấy phải đối mặt với những đau đớn không thể chịu đựng ở cuối đời, cô ấy muốn có quyền lựa chọn" - ông nói.
Chính phủ Scotland giữ lập trường trung lập nhưng Thủ hiến John Swinney trước đó đã công khai phản đối dự luật và bỏ phiếu chống, tương tự cựu Thủ hiến Nicola Sturgeon và lãnh đạo Công đảng Scotland Anas Sarwar.
Trong số 175 sửa đổi được thông qua tuần trước có quyết định gây tranh cãi khi loại bỏ điều khoản trao quyền cho các Bộ trưởng Scotland quản lý việc đào tạo và cấp chứng chỉ cho nhân viên y tế tham gia trợ tử, do thẩm quyền này thuộc chính phủ Anh và Quốc hội Westminster.
Các trường y hoàng gia cho rằng những biện pháp bảo vệ này cần phải được đưa vào dự luật ngay từ đầu và không chấp nhận các cam kết bằng văn bản từ chính phủ Anh rằng Westminster sẽ chuyển giao quyền cho Scotland mà không thay đổi nội dung.
Bộ trưởng Bộ Y tế Scotland Tom Arthur cho biết chính phủ Scotland và Anh đã có các cuộc trao đổi "kịp thời, mang tính xây dựng và thiện chí" để bảo đảm các quyền cần thiết sẽ được trao cho Quốc hội Scotland.
Nghị sĩ đảng Xanh Scotland Patrick Harvie nói dự luật đã có cơ chế bảo vệ, vì nó không thể trở thành luật cho tới khi Quốc hội Scotland xác nhận rằng các quyền về đào tạo và chứng chỉ do Westminster chuyển giao là phù hợp.
Đầu năm nay, chính phủ Anh và Scotland, dù giữ lập trường trung lập, đã thống nhất ban hành sắc lệnh theo Điều 30, cho phép Scotland được sử dụng các loại thuốc và thiết bị bị hạn chế theo luật, vốn thuộc thẩm quyền của Westminster. Quyền này có hiệu lực từ ngày 11/3.
Trưởng nhóm kỷ luật của SNP, nghị sĩ Rona Mackay, kêu gọi các nghị sĩ ủng hộ dự luật.
"Chúng ta trong nghị trường có quyền lựa chọn. Những người mắc bệnh nan y đang sợ hãi về những gì họ phải đối mặt ở cuối đời thì không. Chúng ta là ai để tước đi lựa chọn đó của họ?" - bà nói - "Chúng ta biết nhiều người Scotland mắc bệnh giai đoạn cuối phải đối mặt với cái chết đau đớn và buộc phải suy nghĩ về những quyết định tuyệt vọng, đầy tổn thương, những quyết định này không nên tồn tại trong một xã hội nhân văn của thế kỷ 21".
Bình luận (0)